Uzasadnienie
Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Bk 306/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 21 sierpnia 2007 r.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że wzmiankowanym powyżej rozstrzygnięciem organ odwoławczy na podstawie art.233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 8, poz. 60; zwanej dalej w skrócie: Ordynacja podatkowa) utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta H. z dnia 11 kwietnia 2006 r., odmawiającej podatnikowi umorzenia zaległości podatkowej z tytułu I raty w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie 64 zł. W ocenie organu podatkowego drugiej instancji, skarżący nie spełnił przesłanek z art.67 a Ordynacji podatkowej.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący stwierdził, ze organ podatkowy drugiej instancji nie przeprowadził dogłębnej analizy stanu faktycznego i majątkowego podatnika. Tym samym została naruszona zasada dochodzenia prawdy obiektywnej oraz obowiązek zapewnienia podatnikowi czynnego udziału w postępowaniu. Ponadto w piśmie z dnia 21 sierpnia 2007 r., działający w imieniu skarżącego pełnomocnik wyznaczony z urzędu, w uzupełnieniu skargi zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 71 Konstytucji RP w zw. z art. 8 Konstytucji RP oraz przepisów art. 124, art. 121 § 1, art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia.
Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji skonstatował, że postępowanie podatkowe przeprowadzone zostało przez organy podatkowe zgodnie z art. 120, art.121, art. 122, art. 124 i art. 187 i art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu, organy podatkowe obu instancji rozważały argumenty skarżącego w odniesieniu do wystąpienia przesłanek "uzasadnionego ważnego interesu podatnika", jak też brały pod uwagę ewentualne zaistnienie przesłanki "interesu publicznego". Wskazuje na to zarówno sposób, jak też charakter prowadzenia postępowania wyjaśniającego w danej sprawie. W sprawie zbadano stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy, sporządzono protokół o stanie majątkowym podatnika, zgromadzono jego dokumentację medyczną. Ocena argumentów skarżącego pod kątem ustawowych przesłanek z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, znalazła swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Sąd stwierdził, że ocena sytuacji majątkowej i osobistej strony dokonana przez organy podatkowe była swobodna i przeprowadzona w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, jak też uwzględniała przyjętą w orzecznictwie wykładnię przepisów dotyczących przyznawania przywilejów podatkowych w postaci umorzenia zaległości podatkowych, a w konsekwencji mieściła się w ramach przyznanego organom skarbowym uznania administracyjnego.
Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił na podstawie art.174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.) naruszenie:
- 1) przepisów prawa materialnego to jest: art.71 w związku z art. 8 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię przepisów, przyjmującą iż art.67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej określa szczególną formę pomocy państwa, wyłączając przy tym ocenę możliwość udzielenia pomocy w oparciu o powołane normy konstytucyjne;
- 2) przepisów prawa procesowego:
- a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w wyniku pominięcia naruszenia przepisów postępowania podatkowego jakich w trakcie postępowania podatkowego dopuściły się organy podatkowe, to jest art. 124, art. 121 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, polegającego na uchybieniu zasadzie przekonywania, zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa, zasadzie swobodnej oceny dowodów poprzez ich dowolną kwalifikację oraz zaniechanie należytego uzasadnienia przesłanek, którymi kierował się organ odrzucając wniosek skarżącego;
- b) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez błędną ocenę i przedstawienie stanu faktycznego sprawy polegające na zaniechaniu zamieszczenia w uzasadnieniu wyroku stanowiska skarżącego wyrażonego w piśmie z dnia 21 sierpnia 2007 r. odnoszącego się do naruszenia przez organy podatkowe zasady przekonywania zawartej w art. 124 Ordynacji podatkowej; które to naruszenia procedury miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. Przepis ten określa wymogi jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Otóż uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie Sądu pierwszej instancji spełnia dostatecznie powyższe standardy. Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku odniósł się do zarzutów skarżącego zawartych w piśmie z dnia 21 sierpnia 2007 r., w tym do ewentualnego naruszenia art. 124 Ordynacji podatkowej.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut pełnomocnika skarżącego w zakresie oceny stanu faktycznego sprawy to jest: naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., nieuwzględnienie skargi w wyniku pominięcia naruszenia przepisów postępowania podatkowego jakich w trakcie postępowania podatkowego dopuściły się organy podatkowe, to jest art. 124, art. 121 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Podkreślić należy, że w postępowaniu dowodowym prowadzonym w indywidualnej sprawie podatnika organy podatkowe obowiązane są stosować się do obowiązków określonych w szczególności w art.121, 122, 187 § 1, 191 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe powinny podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Urzeczywistnieniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 122 Ordynacji podatkowej jest treść regulacji prawnej zawartej w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
Nakłada ona na organ podatkowy obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zatem organ podatkowy obowiązany jest zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności, z którymi na gruncie obowiązujących przepisów wiążą się skutki prawne. Ciężar dowodu spoczywa, co do zasady na organie podatkowym. Z kolei zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej organ podatkowy nie jest związany żadnymi regułami dowodowymi, a rozstrzyga sprawę na podstawie przekonania opartego na swobodnym uznaniu niektórych dowodów za wiarygodne, innych natomiast za niewiarygodne.
Ponadto zgodnie z art. 124 Ordynacji podatkowej organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Postępowanie podatkowe powinno być także prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art.121 § 1 Ordynacji podatkowej). W ocenie Sądu I instancji, postępowanie podatkowe przeprowadzone przez organy podatkowe obu instancji odpowiadało wskazanym powyżej standardom wymaganym przy prowadzeniu postępowania dowodowego na gruncie ustawy - Ordynacja podatkowa.
Sąd I instancji stwierdził bowiem, że ocena istnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego w trybie art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej była dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego i dokładnym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych, a ocena sytuacji majątkowej i osobistej strony dokonana przez organy podatkowe była swobodna i przeprowadzona w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Organy podatkowe zbadały, w ocenie Sądu, stan majątkowy i rodzinny skarżącego, sporządzono protokół o stanie majątkowym podatnika, zgromadzono jego dokumentację medyczną.
Ponadto jak wskazał Sąd konstatacje organów podatkowych znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym i prawnym zaskarżonej decyzji, czym organy wypełniły normę płynącą z art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Zaprezentowana przez Sąd pierwszej instancji analiza całokształtu okoliczności faktycznych oraz ocen płynących z ustaleń organów podatkowych jest prawidłowa.
W konsekwencji bezskuteczność zarzutów kasacyjnych mających na celu zakwestionowanie ustaleń faktycznych czyni również niezasadnym zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Powyższa bowiem ocena co do poprawności i zupełności postępowania podatkowego dokonana przez Sąd pierwszej instancji pozwoliła także na zaakceptowanie ocen Sądu pierwszej instancji odnośnie nieistnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego w trybie art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Otóż instytucja umorzenia zaległości podatkowych znajduje zastosowanie w przypadkach wyjątkowych, z której nie można czynić powszechnie stosowanego środka pomocy; jest to odstępstwo od zasady równości nakazującej każdemu podatnikowi terminowe regulowanie swoich zobowiązań podatkowych. Odmowa umorzenia zaległości podatkowych nie mogła - w świetle okoliczności faktycznych sprawy - zostać uznana za wykraczająca poza ramy uznania administracyjnego.
Słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, że wysokość zaległości podatkowej nie była wysoka (64 zł), a skarżący wraz z małżonką otrzymywał stały miesięczny dochód z tytułu świadczenia emerytalno - rentowego. Ponadto Sąd pierwszej instancji stwierdził, że fakt z kolei istnienia zobowiązań córki z tytułu kredytu studenckiego oraz koszty związane z utrzymaniem pełnoletniej córki mieszkającej we Wrocławiu nie stanowiły nadzwyczajnych losowych zdarzeń, uniemożliwiających regulowanie zobowiązań podatkowych. Nie doszło także do naruszenia art. 71 w zw. z art. 8 Konstytucji. Unormowania te bowiem stanowią standardy konstytucyjne, które zrealizowane zostały w analizowanej sprawie poprzez art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Wbrew - twierdzeniu autora skargi kasacyjnej - unormowania konstytucyjne nie są przepisami regulującymi bezpośrednio stosunki w zakresie zobowiązań podatkowych, których stosowanie badają sądy administracyjne.
Z uwagi na powyższe konstatacje Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.