Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Lu 85/07, wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z 28 listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2004 r.
Z uzasadnienia wyroku wynikało, że zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Burmistrza R. z 30 sierpnia 2006 r., odmawiającą H. W. uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2004 r.
Podatnik we wniosku jako przesłankę wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją wskazał okoliczności z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Jako nowy dowód przedstawił prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z 21 marca 2005 r. o sygn. akt I Ns 163/03 w sprawie o podział majątku, stwierdzające, że w skład majątku wspólnego A. i H. małżonków W. wchodzi, między innymi, nieruchomość przy ul. C. [...] w R., na podstawie którego Starosta R. w dniu 17 stycznia 2006 r. dokonał zmiany w ewidencji gruntów, polegającej na wpisaniu A. W. i H. W. jako właścicieli przedmiotowej nieruchomości (po ½ części). Kolegium wskazało, że w tych okolicznościach prawidłowo – decyzją z 30 sierpnia 2006 r. – Burmistrz R. odmówił uchylenia własnej ostatecznej decyzji z 4 lutego 2004 r., argumentując, że zobowiązanie podatkowe A. W. – stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych – powstało dopiero z dniem 1 stycznia 2006 r. i dlatego brak było podstaw do orzeczenia, że zobowiązanymi do uiszczenia podatku za 2004 r. byli oboje małżonkowie W. W odwołaniu od decyzji H. W. zarzucił, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia podatku od nieruchomości na 2004 r. była także jego żona, A. W., bowiem nie był on jedynym właścicielem tej nieruchomości.
Wskazał przy tym, że na mocy powyższego postanowienia Sądu oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie z 8 grudnia 2005 r. o sygn. akt II Ca 537/05, zobowiązującego A. W. do pokrywania połowy podatku od nieruchomości, ujawniony został inny niż w akcie notarialnym i ewidencji gruntów stan prawny przedmiotowej nieruchomości i wobec tego fałszywy był zarówno wpis w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla tej nieruchomości, jak i wpis w ewidencji gruntów, będący podstawą określenia przez organ, podmiotu zobowiązanego do uiszczenia podatku. Zdaniem skarżącego, wymienione wyżej postanowienia nie stworzyły nowego stanu prawnego, ale ujawniły stan faktyczny jaki istnieje od 1996 r., kiedy to sporządzony został akt notarialny nr [...]. Za zmianą ostatecznej decyzji w części określającej jej adresata przemawiają – w ocenie skarżącego – zasady współżycia społecznego; żona prowadząca konkurencyjną działalność gospodarczą na przedmiotowej nieruchomości winna również ponosić ciężar płacenia podatku.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego Kolegium wyjaśniło, że przedstawione przez niego oba postanowienia zapadły już po wydaniu ostatecznej decyzji organu z 4 lutego 2004 r. Wobec tego nie zostały spełnione przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej bowiem powołany przepis dopuszczał możliwość wznowienia postępowania jeżeli nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody zostały ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej i nie były one znane organowi wcześniej oraz istniały w dacie wydania tej decyzji.
W skardze do Sądu H. W. zarzucił obrazę art. 240 § 1 pkt 1 i 7, art. 253 § 1 oraz art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej. We wnioskach domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania nowej, zobowiązującej jego i A. W. do zapłacenia należnego za 2004 r. podatku od przedmiotowej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzi, że skarga nie była zasadna.
Zgodnie z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, wprowadzającym instytucję procesową dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej ostateczną decyzją, postępowanie wznawia się wyłącznie w razie wystąpienia przesłanek w tym przepisie wskazanych.
Z akt sprawy wynikało, że skarżący odwołał się do pkt 5 § 1 art. 240 Ordynacji podatkowej jako podstawy wznowienia postępowania zakończonego wymienioną decyzją Burmistrza R. Zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo oceniło, że przedstawione przez niego dowody w postaci postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z 21 marca 2005 r. o sygn. akt I Ns 163/03, ustalającego, iż w skład majątku wspólnego małżonków A. W. i H. W. wchodzi nieruchomość położona w R. przy ul. C. [...] oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie z 8 grudnia 2005 r. o sygn. akt II Ca 537/05, zobowiązującego A. W. do pokrywania połowy podatku od nieruchomości w czasie trwania postępowania o podział majątku dorobkowego, nie są nowymi dowodami, gdyż nie istniały w dacie wydania ostatecznej decyzji wymiarowej oraz nie mogły mieć wpływu na treść tej decyzji. Słusznie też wskazało, że nowe wynikające z nich okoliczności faktyczne nie są istotnymi okolicznościami, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, bowiem podstawę wymiaru podatków stanowią – w myśl art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków.
Dane dotyczące nieruchomości przy ul. C. [...] zostały zmienione dopiero w styczniu 2006 r. i wobec tego organ przy wydawaniu decyzji wymiarowej w dniu 4 lutego 2004 r. (nr [...]) nie mógł pominąć danych figurujących w ewidencji prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w R. W tym stanie rzeczy zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza R. z 30 sierpnia 2006 r. odmawiająca – na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej – uchylenia ostatecznej decyzji wymiarowej z 4 lutego 2004 r. były zgodne z prawem. Powołany przepis stanowił, że organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w przypadku, gdy stwierdzi brak przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej.
W rozpoznawanej sprawie nie doszło – wbrew stanowisku skarżącego – do naruszenia art. 240 § 1 pkt 1 i 7 Ordynacji podatkowej, bowiem w postępowaniu wymiarowym, po pierwsze, nie wystąpiły okoliczności, które by wskazywały na fakt sfałszowania dowodów. Po drugie, zakwestionowana decyzja ostateczna z 4 lutego 2004 r. nie została wydana na podstawie innej decyzji następnie uchylonej (czy zmienionej) ani orzeczenia sądowego, które uległo później wzruszeniu. Natomiast przywołane dodatkowo przez skarżącego przepisy art. 253 § 1 oraz art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej regulują odrębny tryb wzruszania ostatecznych decyzji. W świetle obowiązujących przepisów prawa – rozpoznawanie wniosków o zmianę zaskarżonej decyzji, czy też wydanie nowej decyzji – nie mieści się w kognicji sądów administracyjnych.
W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku H. W. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oraz o przyznanie kosztów wykonywanej pomocy prawnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, które nie zostały opłacone ani w części, ani w całości.
Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. –Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), a zwłaszcza art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w ten sposób, iż dokonano błędnej interpretacji tegoż przepisu i uznano, że nowe okoliczności faktyczne wynikające z postanowienia Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z 21 marca 2005 r. o sygn. akty I Ns 163/03, ustalającego, iż w skład majątku wspólnego małżonków A. W. i H. W. wchodzi nieruchomość położona w R. przy ul. C. [...] oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie z 8 grudnia 2005 r. o sygn. akt II Ca 537/05, zobowiązującego A. W. do pokrywania połowy podatku od nieruchomości w czasie trwania postępowania o podział majątku dorobkowego nie są okolicznościami istotnymi, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że z przywołanych orzeczeń wynikało, iż nieruchomość będąca przedmiotem ustalenia zobowiązania podatkowego od dnia jej nabycia w 1996 r. stanowiła współwłasność małżeńską H. i A. W. Z dniem zniesienia ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej przez Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim w sprawie sygn. akt III RC 35/03 powstała solidarna odpowiedzialność współwłaścicieli w częściach ułamkowych za wszelkie zobowiązania związane z przedmiotową nieruchomością, w tym również za podatek od nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze zarówno podatek za rok 2004 oraz 2005 powinien obciążać wszystkich współwłaścicieli solidarnie z mocy prawa.
W niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż nastąpiła błędna interpretacja pojęcia "okoliczności dla sprawy istotnych".
Zgodnie z tezą orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 maja 2003 r. w sprawie sygn. akt III SA 2484/01 (LEX nr 146074) "okoliczności faktyczne lub dowody dla sprawy istotne, to te, które dotyczą przedmiotu sprawy i mają znaczenie prawne, a więc mają w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych".
Powołane przez skarżącego nowe okoliczności nieznane organowi w dniu wydawania decyzji o ustaleniu wymiaru zobowiązania podatkowego zdaniem skarżącego są istotne dla określenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do spełnienia zobowiązania podatkowego.
Okoliczności te powinny prowadzić do zmiany decyzji w kwestii prawidłowego określenia stron zobowiązania bowiem zarówno dotyczą przedmiotu sprawy, jak i mają znaczenie prawne.
W piśmie procesowym z 23 lutego 2009 r., sporządzonym osobiście, H. W. zarzucił dodatkowo skarżonemu wyrokowi naruszenie istniejącego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, wyraźnie stwierdzającego, iż WSA błędnie przyjmuje, że podstawą wymiaru podatku od nieruchomości są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna H. W. nie miała uzasadnionych podstaw.
Skarga tego rodzaju była (i jest) środkiem prawnym dalece sformalizowanym. Można ją było oprzeć wyłącznie na dwu podstawach:
- – naruszeniu (przez w.s.a.) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu...),
- – naruszeniu (przez w.s.a.) przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu...).
Zgodnie z art. 176 tej ustawy "Skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany".
Zarzucając naruszenie prawa materialnego strona skarżąca poza wskazaniem naruszonego przepisu (przepisów) winna wskazać rodzaj naruszenia: błędna wykładnia czy niewłaściwe zastosowanie i wyjaśnić na czym polegała błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie przepisu dokonane przez sąd dla potrzeb oceny zgodności z prawem przedmiotu zaskarżenia (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i jaka – w jego ocenie – była wykładnia prawidłowa bądź poprawne zastosowanie przepisu w ustalonym stanie faktycznym sprawy.
Z kolei zarzucając naruszenie przepisów postępowania autor skargi, poza przywołaniem odpowiednich przepisów procesowych – spośród regulujących postępowanie sądowoadministracyjne – naruszonych skarżonym wyrokiem, obowiązany był wskazać możliwy istotny wpływ naruszenia tych przepisów na wynik sprawy – treść wyroku; wywieść, że gdyby sąd prawa nie naruszył wyrok byłby – co do zasady – odmienny od skarżonego.
Rozpoznawana skarga kasacyjna dalece tym wymaganiom nie odpowiadała zarówno jeśli chodziło o sformułowanie zarzutów skargi, jak i o ich uzasadnienie.
Nie mógł być skuteczny zarzut naruszenia przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Użycie przez skarżącego zwrotu "a zwłaszcza art. 240 § 1 pkt 5" zdawało się sugerować, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżony wyrok naruszył całą tę ustawę – wszystkie jej przepisy. Tymczasem jest ona zbiorem ogólnych zasad materialnego prawa podatkowego, przepisów regulujących postępowanie podatkowe, odnoszących się do kontroli podatkowej i wydawania zaświadczeń. Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu...) nie mógł "za skarżącego" "wybierać" przepisów tej ustawy (ewentualnie) naruszonych przez WSA. Zgodnie z powołanym wyżej art. 176 Prawa o postępowaniu... to skarżący formułuje zarzuty kasacyjne – uwzględniając przesłanki z art. 174 tej ustawy i we właściwy sposób je uzasadnia.
Jeśli chodziło o naruszenie przez Sąd "zwłaszcza" art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji to jest to przepis prawa procesowego regulującego postępowanie podatkowe a nie postępowanie sądowoadministacyjne. W tym postępowaniu przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania w ogóle. Bez powiązania tego zarzutu z właściwie sformułowanym zarzutem naruszenia przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne nie mógł on być oceniany merytorycznie.
Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.
O zwrocie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd nie orzekał ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. z takiego zastępstwa nie korzystało.
O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na rzecz skarżącego, obciążających Skarb Państwa, Sąd orzekł na podstawie § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).