Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Ke 233/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 4 maja 2009 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 2 marca 2009 r. w sprawie uznania zarzutów J. S. na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. ustalił, że w stosunku do J. S. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w oparciu o 14 tytułów wykonawczych – prawomocnych decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 8 grudnia 2008 r. obejmujących zaległości z tytułu podatku akcyzowego za okres od marca 2003 r. do kwietnia 2004 r.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydany został przy uwzględnieniu następującego stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu przed organami administracyjnymi.
Organ egzekucyjny - Dyrektor Izby Celnej w K. zawiadomieniem z dnia 30 grudnia 2008 r. podjął czynności zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym, dokonując tym samym wszczęcia egzekucji administracyjnej. Jednocześnie, w dniu 22 stycznia 2009 r. J. S. doręczono zawiadomienia o zajęciu oraz odpisy tytułów wykonawczych.
W odpowiedzi na powyższe działania organów administracji publicznej J. S. zgłosił zarzut, że nie istnieje podstawa prawna, na której zostało oparte całe postępowanie, gdyż nie została wydana i doręczona decyzja prawomocna pozwalająca organowi egzekucyjnemu prowadzić postępowanie egzekucyjne.
Organ ustalił, że decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. w przedmiocie wymiaru podatku akcyzowego zostały doręczone J. S. w dniu 24 grudnia 2008 r. Czynność doręczenia decyzji miała miejsce w formie doręczenia zastępczego, tj. zgodnie z art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej, z uwagi na niepodjęcie przesyłki przez adresata. Pismo awizowano w dniu 10-ego i 18-ego grudnia 2008 r. Zobowiązany nie skorzystał z prawa mu przysługującego i nie wniósł odwołań, w związku z czym decyzje stały się prawomocne. Jednocześnie organ wskazał, że w orzecznictwie sądowym reprezentowany jest pogląd, iż doręczenia pism organu podatkowego wysłanych przed momentem poinformowania tego organu o zmianie adresu przez stronę są prawnie skuteczne.
W dniu 15 grudnia 2008 r. do Urzędu Kontroli Skarbowej w K. wpłynęło pismo J. S. z dnia 8 grudnia 2008 r. o zmianie adresu. Przesyłka polecona zawierająca wymienione decyzje Dyrektora UKS w K. została natomiast nadana na poczcie w dniu 9 grudnia 2008 r., a więc sześć dni przed zawiadomieniem o zmianie adresu.
Organ uznał za bezzasadny zarzut, że organ egzekucyjny wydał przedmiotowe postanowienie bez należytego zbadania stanu sprawy, w kwestii braku doręczenia decyzji. W toku postępowania organ egzekucyjny pismem z dnia 12 lutego 2009 r. uzyskał od Dyrektora UKS w K. jednoznaczną informację, wraz z załącznikami stanowiącymi dokumentację, potwierdzającą fakt doręczenia zastępczego ww. decyzji, o którym mowa w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Dowodem jest zwrot przesyłki poleconej decyzji wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru tej przesyłki, z adnotacją urzędu pocztowego, że "z powodu niemożności doręczenia, w sposób wskazany w punkcie 1 przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym w dniu 10 grudnia 2008 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru zawiera, informację, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym UP umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata.
Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Ke 233/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę Podatnika na wskazane rozstrzygnięcie organu podatkowego.
W uzasadnieniu podniesiono m.in., że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że egzekwowane decyzje zostały doręczone zobowiązanemu skutecznie w dniu 24 grudnia 2008 r. w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że z regulacji tej wynika, iż ustawodawca konsekwencję w postaci tzw. fikcji doręczenia wiąże nie z faktem samej nieobecności adresata w miejscu zamieszkania, czy też z faktem niemożności doręczenia pisma osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w lokalu jego siedziby lub miejscu prowadzenia działalności, lecz z samym faktem bezskutecznego przechowywania przesyłki w placówce pocztowej przez wymagany przepisami prawa okres, będący skutkiem nieodebrania jej w określonym terminie.
W ocenie WSA w Kielcach w niniejszej sprawie zaistniały wszystkie przesłanki dla stwierdzenia skutku doręczenia pisma jego adresatowi w tym trybie. Za dowód ich ziszczenia uznał zwrot przesyłki poleconej z decyzjami Dyrektora Urzędu Skarbowego w K. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru tej przesyłki, z adnotacją urzędu pocztowego, że "z powodu niemożności doręczenia, w sposób wskazany w punkcie 1 przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym w dniu 10 grudnia 2008 r." Zwrotne potwierdzenie odbioru zawiera informację, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym UP umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Przesyłkę awizowano dwukrotnie, po raz pierwszy w dniu 10-ego i powtórnie 18-ego grudnia 2008r. Tym samym upływ czternastu dni od pierwszego awiza wywołał skutek doręczenia. Przedmiotowe decyzje zostały więc doręczone 24 grudnia 2008 r.
Zdaniem Sądu, skutku doręczenia w tym trybie, nie mogła też podważyć informacja od strony jaką uzyskał organ w dniu 15 grudnia 2008 r. o zmianie adresu zobowiązanego. Informację tą organ uzyskał już po nadaniu korespondencji w dniu 9 grudnia 2008 r. i po jej dotarciu na adres zobowiązanego w dniu 10 grudnia 2008 r.
Sąd w niniejszej sprawie podzielając to stanowisko, dodatkowo zauważa, że skuteczność dokonania przez stronę zawiadomienia o zmianie swojego adresu, dotyczy wszelkich czynności podejmowanych przez organ, już po powzięciu informacji od strony, a zatem czynności przyszłych. W sytuacji, gdy czynność podjęta została przez organ jeszcze przed skutecznym poinformowaniem go o zmianie adresu, a nadto rozpoczął się już związany z tą czynnością bieg ustawowych terminów (w niniejszej sprawie 14 dniowy termin przechowywania przesyłki w placówce pocztowej), nie jest możliwe postawienie organowi zarzutu naruszenia prawa.
Przy czym jak wynika z zalegającego w aktach raportu z czynności egzekucyjnych z dnia 31 grudnia 2008r. żona zobowiązanego potwierdziła, że zobowiązany jest nadal zameldowany pod adresem W. 28 na pobyt stały i obecnie przebywając u brata kontaktował się z nią telefonicznie przed świętami Bożego Narodzenia. Tym samym zobowiązany powinien posiadać wiedzę o skierowanej do niego korespondencji, jak również mógł ją fizycznie podjąć w urzędzie pocztowym. Dodatkowo, zdaniem Sądu, zaniedbanie obowiązku powiadomienia w stosownym czasie o zmianie adresu obciąża skarżącego, podobnie jak i ryzyko nieodebrania korespondencji kierowanej na pierwszy adres. Strona, która wie o toczącym się postępowaniu podatkowym z jej udziałem, powinna dokonać zawiadomienia o zmianie adresu (tu: zmianie pobytu) ze stosownym wyprzedzeniem - tj. tak, aby wszelkie przesyłki kierowane do niej mogły dotrzeć już pod właściwy adres. W niniejszej sprawie informacja, która dotarła do organu miała natomiast charakter ex post.
J. S. zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i w tym zakresie wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wskazując na art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej: P.p.s.a., kwestionowanemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. polegające na niezastosowaniu tych przepisów przez Sąd.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając skargę w granicach wyznaczonych jej podstawami i wnioskami (art.174 pkt.2 P.p.s.a.) podkreślić należy, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obowiązuje, określona w art.183 § 1 P.p.s.a., zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zgodnie z powołanym przepisem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a jedynie nieważność postępowania bierze pod uwagę z urzędu. Kwestia nieważności nie jest przedmiotem analizy w tej sprawie.
Przypomnieć tu należy, że skarga kasacyjna jest szczególnym i wysoce sformalizowanym środkiem odwoławczym. Z art. 176 P.p.s.a. wynika, że skarga taka powinna czynić zadość wymaganiom formalnym przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym, określonym w art. 46 i art. 47 p.p.s.a. oraz wymaganiom szczególnym, właściwym tylko dla niej. Powinna zatem zawierać: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że jeśli strona skarżąca wskaże konkretny przepis prawa materialnego lub prawa procesowego, który - jej zdaniem - został naruszony, to Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy w sprawie nie naruszono innego przepisu. Nawet jeżeli ustalone fakty i twierdzenia strony skarżącej wskazują, że w istocie naruszono inny przepis prawa, niewskazany wyraźnie w petitum ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nie wolno brać tej okoliczności pod uwagę. (por. np wyrok NSA z 21. 05.2010 r. sygn. akt II FSK 153/09 LEX nr 595812; wyrok NSA z 10.06.2010 r. sygn. akt II FSK 909/09 LEX nr 643189).
Przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji determinują więc zakres kontroli tego orzeczenia dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który weryfikuje zasadność podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Przenosząc te rozważania na grunt analizowanej sprawy stwierdzić należy, że w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien zastosować dyspozycję zawartą w art.145 § 1 pkt.1 lit.c P.p.s.a. i uchylić zaskarżone decyzje uznając, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Nie sprecyzowano jakie decyzje powinien uchylić Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wyrok tego Sądu dotyczy postanowień w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzutu skargi kasacyjnej nie powiązano z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. Dz.U z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm.). Z treści skargi nie wynika więc na czym polegać miałoby naruszenie przepisów postępowania w odniesieniu do przedmiotu orzekania w zaskarżonym w tej sprawie wyroku. Jak już wyżej wskazano Naczelny Sąd Administracyjny - poza kwestią nieważności postępowania - władny jest badać sprawę tylko z punktu widzenia podstawy kasacyjnej zawartej w skardze kasacyjnej.
Zarzut naruszenia prawa musi być postawiony wyraźnie, to znaczy należy wskazać konkretny przepis prawa i określić sposób jego naruszenia, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie powinien domyślać się intencji Skarżącego i formułować za niego zarzutów. W tej sytuacji nie można było stwierdzić, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Brak usprawiedliwionych podstaw skargi skutkuje jej oddaleniem zgodnie z art.184 P.p.s.a.
W związku z powyższym skargę oddalono zgodnie z art.184 P.p.s.a. Z faktu, że NSA oddalił skargę kasacyjną, nie można wyprowadzać jednoznacznego wniosku, że zaskarżone orzeczenie było prawidłowe i pozostawało w zgodzie ze wszystkimi obowiązującymi przepisami prawa. Oddalenie skargi w tej sprawie jest następstwem jej nieprawidłowego sformułowania, a w szczególności niewskazania przepisu dotyczącego postępowania egzekucyjnego, którego sprawa dotyczy i który został naruszony przez sąd pierwszej instancji.
O kosztach orzeczono zgodnie z art.204 pkt.1 oraz 205 § 1, § 2, § 3 i § 4 P.p.s.a.