Uzasadnienie
Postanowieniem z 24 kwietnia 2013 roku sygn. akt III SAB/Wa 4/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie oddalające skargę spółki na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 22 listopada 2006 r., sygn. akt I Co 1472/06 Sąd Rejonowy w Chełmie I Wydział Cywilny wyznaczył Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej wobec zobowiązanej Spółki – [...] & [...] Spółka jawna w J., na rzecz różnych wierzycieli, w tym na rzecz C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. Pismami z 17 lipca 2007 r. oraz 31 stycznia 2011 r. skarżąca spółka składała skargi na przewlekłość postępowania. Skargi te zostały oddalone. Pismem z 7 września 2012 r. strona wniosła kolejną skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, która została oddalona postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 19 października 2012 r. W zażaleniu na to postanowienie z 23 października 2012 r. skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Pismem z 14 stycznia 2013 r. spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie rozpatrzenia tego zażalenia.
WSA podkreślił, że zgodnie z art. 52 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a." skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W orzecznictwie oraz w doktrynie nie budzi wątpliwości pogląd, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy również rozumieć wyczerpanie trybu przewidzianego w art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, iż na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Złożenie zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jest zatem warunkiem formalnym wniesienia przez osobę zainteresowaną skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu.
W przedmiotowej sprawie wniesienie przez skarżącego skargi do Sądu nie zostało poprzedzone wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa złożonym w trybie art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, dlatego zaszły podstawy z art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a do odrzucenia skargi na bezczynność.
W skardze kasacyjnej od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik strony skarżącej zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj:
- 1. niewłaściwe zastosowanie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. polegające na uznawaniu, że strona nie wezwała organu do usunięcia naruszenia prawa, oraz
- 2. art131 p.p.s.a poprzez orzekanie na podstawie niepełnych akt sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej rozwijając zarzut rozstrzygania przez sąd I instancji w oparciu o niekompletne akta sprawy wskazał, że w dniu 12 grudnia 2012 roku zgodnie z art. 63 § 3a Kodeksu postępowania administracyjnego wezwał Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa poprzez załatwienie sprawy w terminie, o którym mowa w art. 37 tej ustawy. Do skargi pełnomocnik skarżącej dołączył wydruk wezwania z 12 grudnia 2012 roku oraz wydruk urzędowego poświadczenia odbioru pisma przez organ administracji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślić należy, że istotną cechą postępowania kasacyjnego jest, poza przypadkami nieważności postępowania, związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, o czym stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 176 p.p.s.a skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytaczać podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, zawierać wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia, z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy
W rozstrzyganej sprawie autor skargi kasacyjnej w jej podstawie postawił zarzut naruszenia prawa procesowego art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który uznać należy za zasadny, w sprawie doszło bowiem do naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Stosownie do przywołanego w uzasadnieniu rozstrzygnięcia sądu I instancji art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej. W przypadku skargi na bezczynność z wyczerpaniem środków zaskarżenia równoznaczne jest wniesienie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższego stopnia bądź wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jeśli brak jest organu wyższego stopnia (art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Nie wykorzystanie przez stronę przysługującego środka zaskarżenia skutkuje odrzuceniem jej skargi.
W tym miejscu wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na bezczynność Ministra Finansów uznając, że w sprawie nie doszło do wyczerpania środków zaskarżenia bowiem spółka nie wystąpiła do organu administracji na piśmie z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym rozstrzygnięcie to nie zostało poprzedzone zarządzeniem wzywającym pełnomocnika strony do wykazania, że wyczerpał tryb z art. 37 § 1 k.p.a. Ustalenie tej okoliczności nie mogło także nastąpić w oparciu o akta sprawy, bowiem akt tych w zasadzie brak. Wraz ze skargą strony Minister Finansów nadesłał do sądu I instancji jedynie swoją odpowiedź na skargę. W przedmiotowej sprawie przy skardze kasacyjnej strona przedstawiła wystosowane w formie elektronicznej wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skierowane do Ministra Finansów wraz z urzędowym poświadczeniem jego przedłożenia.
Powyższe w ocenie NSA czyni uzasadnionym zarzut skargi kasacyjnej, iż sąd I instancji rozstrzygał w sprawie w oparciu o niepełne akta sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Powołanie w skardze kasacyjnej przy formułowaniu omawianego zarzutu przez jej autora art. 131 p.p.s.a. potraktować należy jako oczywistą omyłką (choć na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek precyzyjnego i jednoznacznego wskazania przepisów stanowiących podstawy kasacyjne). W ocenie NSA skarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w zasadzie mimo braku akt sprawy, choć stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia.
Sąd I instancji mimo nie wypełnienia wskazanego obowiązku przez organ administracji i bez uzyskania wyjaśnień od wnoszącej skargę strony dotyczących dopełnienia warunków dopuszczalności skargi na bezczynność z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. uznał, że skarga podlegała odrzuceniu.
Stwierdzając zasadność skargi kasacyjnej w zakresie zarzutu naruszenia przez sąd I instancji przepisów postępowania tj. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a., na postawie art. 185 § 1 orzeczono jak w sentencji
Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. w postępowaniu kasacyjnym nie zasądza się zwrotu kosztów postępowania w przypadku skarg kasacyjnych od postanowień wojewódzkich sądów administracyjnych. Potwierdzeniem tego stanowiska jest treść uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, w myśl której art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (orzeczenie dostępne na internetowej stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).