Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2010r.,sygn. akt III SA/Wa 1989/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 2 października 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł,że pismem z 7 lipca 2010 r. skarżąca R. M. reprezentowana przez pełnomocnika wniosła – za pośrednictwem organu - skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 2 października 2009 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. W dołączonym do skargi wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia pełnomocnik wyjaśnił, że wcześniej złożoną skargę Sąd odrzucił postanowieniem z 29 grudnia 2009 r. (sygn. akt III SA/Wa 2240/09). Jednocześnie na mocy postanowienia z 7 maja 2010 r. zwolniono skarżącą od kosztów sądowych i ustanowiono na jej rzecz doradcę podatkowego celem złożenia skargi kasacyjnej na wspomniane postanowienie o odrzuceniu skargi. Wyznaczony pełnomocnik zgodził się także przygotować wniosek o przywrócenie terminu do złożenia nowej skargi.
Następnie Sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej powoływanej jako p.p.s.a)wskazał,że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nią objęta pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej uznał,że w momencie złożenia przez skarżącą nowej skargi datowanej na dzień 7 lipca 2010 r. była już w toku sprawa o sygn. akt III SA/Wa 2240/09 wywołana wcześniejszą skargą z dnia 21 listopada 2009 r. Obie skargi mają za przedmiot ten sam akt - decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 2 października 2009r. nr [...] odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. W obu sprawach zachodzi więc tożsamość zarówno przedmiotu jak i podmiotów. Wniesienie zatem nowej skargi w sytuacji zawiśnięcia sprawy sądowoadministracyjnej z poprzedniej skargi powoduje, że skargę taką należy uznać za niedopuszczalną.
Sąd zaakcentował,że na zakwalifikowanie skargi jako obejmującej sprawę, w której już wcześniej skargę złożono nie ma wpływu fakt, że tę wcześniejszą skargę odrzucono. Po pierwsze, odrzucenie skargi nie wywołuje skutku powagi rzeczy osądzonej. Po drugie podstawą odrzucenia niniejszej skargi jest zaistnienie przesłanki zawiśnięcia sprawy. Jak bowiem ustalono postanowienie odrzucające skargę zostało zaskarżone skargą kasacyjną, a termin do jej wniesienia przywrócono na mocy postanowienia Sądu z dnia 28 lipca 2010 r. W sprawie bez znaczenia był także nowy element stanu faktycznego w postaci sporządzenia skargi z 7 lipca 2010 r. przez pełnomocnika. Jej przedmiotem uczynił on bowiem tę samą decyzję, co jest wystarczające dla stwierdzenia, że występuje tutaj tożsamość przedmiotowa z postępowaniem o sygn. akt III SA/Wa 2240/09. Z powyższych przyczyn Sąd skargę jako niedopuszczalną odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 oraz § 3 p.p.s.a. Co do wniosku o przywrócenie terminu Sąd stwierdził, że był on bezprzedmiotowy. Przyczyną odrzucenia skargi nie było bowiem uchybienie terminu do jej złożenia, tylko jej niedopuszczalność.
Od powyższego postanowienia skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym wniosła skargę kasacyjną domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj:
- - naruszenie art.58 §1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi skarżącej,mimo, że na dzień wniesienia skargi nie toczyło się przed sądem administracyjnym postępowanie w sprawie;
- - niezastosowanie art.125 §1p.p.s.a. w wyniku czego Sąd nie zawiesił postępowania, a odrzucił skargę.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej miedzy innymi podniesiono, że wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji nie można uznać, że zgodnie z treścią art.58§1pkt 4 p.p.s.a. sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku. W ocenie autora skargi kasacyjnej skoro skarga R. M. z dnia 22 listopada 2009r. została odrzucona postanowieniem Sądu z dnia 29 grudnia 2009r.,sygn.akt III SA/Wa 2240/09 to odrzucenie to powoduje,że sprawa nie zawisła i nie nabrała biegu,innymi słowy nie jest w toku. Nie zmienia to także faktu, że przedmiotowe postanowienie zostało zaskarżone.
Po pierwsze,postanowienie o odrzuceniu skargi złożonej przez skarżącą R. M. w dniu 22 listopada 2009r. dalej pozostaje w mocy. Po drugie, postępowanie wszczęte skargą kasacyjną z 8 lipca 2010 r. dotyczy wyłącznie prawidłowości przedmiotowego postanowienia (nie zaś głównego przedmiotu skargi,jakim jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej.
Dalej autor skargi kasacyjnej wskazał, że w przypadku oddalenia skargi na postanowienie z dnia 29 grudnia 2009r. przez NSA postanowienie pozostaje w mocy, a sprawa główna (tj. skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej złożona przez skarżącą 22 listopada 2009r.) w dalszym ciągu nie będzie w toku. Wyłącznie w przypadku uchylenia przez NSA postanowienia z 29 grudnia 2009r., sprawa w dalszym ciągu nie będzie w toku. Wyłącznie w przypadku uchylenia przez NSA postanowienia z 29 grudnia 2009r., skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej złożona przez pełnomocnika 8 lipca 2010r., podlegałaby odrzuceniu, dopiero bowiem w tym momencie skarga złożona przez skarżącą byłaby w toku. W konsekwencji,należy uznać postanowienie Sądu pierwszej instancji za przedwczesne.
W związku z powyższym zdaniem autora skargi kasacyjnej WSA w Warszawie powinien zawiesić na podstawie art.125§1 pkt 1 p.p.s.a. w sprawie ze skargi z lipca 2010r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej do czasu rozstrzygnięcia skargi na postanowienie WSA odrzucającego skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe, albowiem jak słusznie wskazał Sąd doszło w przedmiotowej sprawie do sytuacji opisanej przepisem art. 58§1pkt 4 p.p.s.a., w której sąd odrzuca skargę,jeżeli sprawa nią objęta pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona.
Jak wynika z uzasadnienia Sądu pierwszej instancji oraz niekwestionowanych faktów przez samego autora skargi kasacyjnej w momencie złożenia przez skarżąca nowej skargi datowanej na 8 lipca 2010r. była już w toku sprawa o sygn. akt III SA/Wa 2240/09 wywołana wcześniejszą skargą z dnia 21 listopada 2009r. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji z uwagi na to,że obie skargi mają za przedmiot ten sam akt- Decyzję Izby Skarbowej w W. z 2 października 2009r.odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. zaszła tożsamość spraw sądowoadministracyjnych w rozumieniu przepisu art.58§1pkt4 p.p.s.a. Wniesienie zatem nowej skargi w sytuacji zawiśnięcia sprawy sądowoadministracyjnej z poprzedniej skargi powoduje,że skargę taką należy uznać za niedopuszczalną.
Nie można bowiem w tym zakresie podzielić stanowiska autora skargi kasacyjnej, iż o przesądzeniu,czy "sprawy są w toku "ma decydować wynik (w tym przypadku uchylenie postanowienia) postępowania kasacyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Taka wykładnia sprzeczna jest z treścią przepisu art.58§1 pkt 4 p.p.s.a.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art.125§1pkt 1 p.p.s.a.. Zgodnie z jego treścią sąd może zawiesić postępowanie jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego,sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego postępowania, gdy orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić jedną z głównych podstaw rozstrzygnięcia w postępowaniu zawieszonym. Oznacza to, że regulacja w.w przepisu dotyczy kwestii prejudycjalnej (zagadnienia wstępnego), czyli sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, będzie miało wpływ na wynik innego postępowania. W postępowaniu sądowoadministracyjnym pojęcie zagadnienia wstępnego należy rozumieć jako przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na wynik postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trzeba podkreślić, że art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. umożliwia sądowi administracyjnemu zawieszenie postępowania, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. Kluczowe w tym przepisie jest więc słowo "zależy", według którego, jeśli coś zależy od danej sytuacji, to ona decyduje o tym lub ma na to decydujący wpływ (Słownik Języka Polskiego, praca zbiorowa pod red. M. Bańki, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2000, Tom P-Ż, s. 1231). Nie chodzi przy tym o jakikolwiek wpływ, ale o wpływ przewidziany prawem.
W konsekwencji zawieszenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym może mieć miejsce wtedy, gdy wynik toczącego się postępowania wydany w innej sprawie ma decydujący wpływ na rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem pierwszej instancji. Owe "decydujące znaczenie" jest konsekwencją użycia przez ustawodawcę w analizowanym przepisie p.p.s.a. zwrotu "zależy".
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że wszczęte postępowanie na skutek złożenia kolejnej skargi z dnia 8 lipca 2010r. nie zależy od wyniku toczącego się na skutek złożonej skargi z dnia 21 listopada 2009r. z uwagi na tożsamość podmiotową i przedmiotową sprawy.
Powyższe uwagi przesądzają w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o wadliwości poglądu wyrażonego w skardze kasacyjnej, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184p.p.s.a. w zw. z art. 182§1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.