Uzasadnienie
W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 341/15 pełnomocnik U. P. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 26 stycznia 2015 r. Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji wskazano, że "na Skarżącą został nałożony podatek w znacznej wysokości. Skarżąca nie posiada środków koniecznych na uiszczenie ww. należności, zmuszona więc byłaby do wyzbycia się części swojego majątku czy zaciągnięcia na ten cel kredytu, co niewątpliwie spowoduje trudne do odwrócenia skutki w jej majątku, a także znaczną szkodę". "Wniosek ten dodatkowo uzasadnia fakt, iż decyzją Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia 26 stycznia 2015 r. identyczną wysokość zobowiązania podatkowego ustalono dla męża Skarżącej".
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu wniosku uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postanowienie takie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W kontekście powyższego należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" i "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo powołanie się przez na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności, uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.
W niniejszej sprawie skarżąca w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazała ogólnikowo, że za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w szczególności wysoka kwota zaległości podatkowej jej oraz jej męża. Argumentem podnoszonym we wniosku, odwołującym się wprost do przesłanek przyznania ochrony tymczasowej, jest hipotetyczna konieczność zaciągnięcia zobowiązania kredytowego na spłatę zaległości podatkowych i poniesienia związanych z tym odsetek i prowizji. Nie jest to jednak okoliczność, która wskazywałyby, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie wskazała na żadne konkretne, bezpośrednie i realne zagrożenia płynące z wykonania decyzji organu podatkowego i poprzestała jedynie na użyciu sformułowań niedookreślonych. Z uzasadnienia wniosku nie wynika, czy i w jakim ewentualnie stopniu kwota zobowiązania podatkowego przekracza możliwości płatnicze skarżącej. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, posiada samochód osobowy. Jej mąż posiada działkę o pow. 1.068 m2, zabudowaną budynkami mieszkalnymi, komórką oraz działkę opodatkowaną podatkiem rolnym o pow. 2.590 m2. Łączne miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżącej wynoszą ok. 5.300 zł. Wydatki ponoszone przez skarżącą to: czesne za szkołę córki, opłatę śmieciową, podatki od nieruchomości i rolny, opłaty za TV i telefon, wydatki na ubezpieczenie grupowe, ubezpieczenie samochodu i budynków, opłatę za monitoring nieruchomości oraz za zużycie energii elektrycznej.
Wykazane przez stronę miesięczne wydatki zamknęły się kwotą 915,26 zł. Z kolei z zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz z decyzji wydanej wobec małżonka strony wynika dla obojga małżonków obowiązek uiszczenia łącznej kwoty 132.350 zł.
Należy również wskazać, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z dnia 12 marca 2015 r. skarżąca wskazał identyczne okoliczności, które przywołała we wniosku zawartym w skardze kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 30 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 341 Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji.
Sąd ma na uwadze, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 450/09, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wymaga również zaakcentowania, że Sąd nie jest zobowiązany z urzędu ustalać, czy wynikająca z decyzji kwota jest wartością, której utrata stanowi dla skarżącej znaczną szkodę, a także jej wyegzekwowanie prowadzić mogłoby do pogorszenia sytuacji majątkowej skarżącej i jej rodziny. Aby możliwym było podjęcie rozstrzygnięcia, którego domaga się wnioskodawczyni, to ona musi uprawdopodobnić okoliczności mieszczące się w granicach wspomnianych wyżej przesłanek.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 p.p.s.a. To jednak w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.