Uzasadnienie
1. Wyrokiem z dnia 14 października 2008 r. o sygn. I SA/Gd 324/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Z. S. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 29 lutego 2008 r. o nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2001 r.
2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Gdańsku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika – doradcę podatkowego), w której zawarto między innymi wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z dnia 12 marca 2007 r. o nr [...].
Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji podniesiono, że wykonanie tychże decyzji doprowadzi do wyrządzenia skarżącej znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków, w szczególności do pozbawienia jej niezbędnych minimalnych środków utrzymania, z uwagi na wysokość zaległości podatkowej wynikającej z w.w. decyzji oraz niskie dochody skarżącej. Nadmieniono, że względem skarżącej zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia 4 maja 2007 r. oraz że zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Dodano, że skarżąca znajduje się w ciężkiej sytuacji osobistej ze względu na śmieć małżonka. Jej sytuacja finansowa znana jest organom podatkowym oaz organom kontroli skarbowej (była badana w postępowaniu kontrolnym i znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy).
Nadto, sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącej została przedstawiona przez nią w toku postępowania przed WSA w Gdańsku w związku z wnioskami przyznanie prawa pomocy i wstrzymanie wykonania decyzji organów podatkowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
3. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji skarżąca uzasadniła wprawdzie w sposób dość lakoniczny, należy jednakże podkreślić, że okoliczności podniesione przez skarżącą znajdują swe potwierdzenie w aktach sprawy o sygn. I SA/Gd 324/08. O ryzyku wystąpienia na gruncie niniejszej sprawy konsekwencji, o których stanowi art. 61 § 3 P.p.s.a, świadczy więc nie tylko wysokość wynikającego z zaskarżonej decyzji zobowiązania podatkowego w kwocie 40.400 zł, ale również sytuacja majątkowa skarżącej, która utrzymuje się z emerytury w wysokości 795,30 zł netto, prowadzi gospodarstwo domowe wraz z bezrobotnym (nieuzyskującym żadnych dochodów) synem, nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, pojazdów mechanicznych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nadto względem skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w postaci zajęcia rachunku bankowego.
W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że wykonanie zaskarżonej decyzji (co podkreślono w uzasadnieniu wniosku o jej wstrzymanie) może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 P.p.s.a.) w postaci utraty niezbędnych środków utrzymania zarówno skarżącej jak i jej syna.
Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przepis ten - na podstawie art. 193 P.p.s.a. - ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (por.: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, opubl. w: ONSAiWSA z 2007 r., nr 4, poz. 77). Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu ma fakultatywny charakter i może być (lecz nie musi) wydane, o ile wystąpią w sprawie przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej przepisie prawa, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności, od których ustawodawca uzależnił możliwość wstrzymania aktu lub czynności, spoczywa na stronie (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. FZ 474/04; z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. FZ 267/04; niepubl.).
Jednakowoż w orzecznictwie podkreśla się, że zasada powyższa obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, natomiast sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, a więc bez wniosku strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonych do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2008 r. o sygn. II FSK 1072/07; niepubl.).
- 5. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a.