Uzasadnienie
W skardze kasacyjnej M. G. i R. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 646/15 oddalającego skargę Skarżących na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 19 sierpnia 2015 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r., zamieszczono wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji, tj. Prezydenta Miasta O. na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."). Usprawiedliwiając zgłoszone żądanie strona wskazała na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w kontekście bardzo trudnej sytuacji osobistej (zdrowotnej) i majątkowej Skarżących, wynikającej z oświadczeń o stanie rodzinnym i majątkowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Decyzją z dnia 19 sierpnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta O. z dnia 3 stycznia 2015 r. ustalającą podatek od nieruchomości za 2015 r.
Zdaniem Sądu, wniosek Skarżących, pomimo wyraźnego wskazania, że dotyczy wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji, należało potraktować jako żądanie wstrzymania wykonania rozstrzygnięcia Kolegium. Wykonaniu może bowiem podlegać wyłącznie decyzja ostateczna (art. 239e ustawy dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749). Decyzją ostateczną jest natomiast decyzja, od której nie służy odwołanie w toku postępowania podatkowego (art. 128 Ordynacji podatkowej). W niniejszej sprawie przymiot ostateczności posiada zaskarżona decyzja organu II instancji.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych www.nsa.gov.pl; zwanej dalej: "CBOSA"). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku.
Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. np. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04 – treść orzeczeń dostępna w CBOSA).
Nie może zatem ulegać wątpliwości, że skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, publ. POP 2009/2/143). Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy zgłoszony w skardze kasacyjnej wniosek ograniczał się wyłącznie do stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z uwagi na złą sytuację materialną i osobistą Skarżących. Uzasadnienie takie – w świetle poczynionych wyżej uwag – nie może zostać uznane za wystarczające. Prezentowana argumentacja w żaden sposób nie prowadzi do wykazania istnienia powołanej przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie wyjaśnia ona bowiem, na czym miałyby owe trudne do odwrócenia skutki polegać i nie potwierdza, czy rzeczywiście przymusowa egzekucja z majątku Skarżących należności podatkowej o określonej w zaskarżonym akcie wysokości mogłaby – biorąc pod uwagę ich kondycję finansową - wywołać niepożądane konsekwencje, uzasadniające sięgnięcie do omawianej formy tymczasowej ochrony sądowej.
Mając na względzie podstawy wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a., zwrócić uwagę należy, że choć sytuacja materialna podmiotu wnioskującego może być czynnikiem wpływającym na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracji publicznej, to sama zła kondycja finansowa strony nie przesądza jeszcze o konieczności uwzględnienia zgłoszonego żądania. Wbrew zatem sugestiom zawartym we wniosku, bardzo trudna sytuacja majątkowa Skarżących, która legła u podstaw zwolnienia strony od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu, nie uzasadnia jeszcze wstrzymania wykonania decyzji. Przesłanki przyznania prawa pomocy i wstrzymania wykonania aktu nie są bowiem tożsame.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.