Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2015 r. o sygn. I SA/Op 362/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił D. P. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (dalej: Dyrektor IS) z dnia 8 kwietnia 2015 r. o nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
- 2. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu (Sądu pierwszej instancji).
- 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Opolu podał, że postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. o nr [...] Dyrektor IS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 11 lutego 2015 r. o nr [...] o nałożeniu na skarżącego kary porządkowej w wysokości 1.000 zł za niedostarczenie, w prowadzonym postępowaniu podatkowym w zakresie określenia R. C. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, dokumentów dotyczących pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej w ramach NZOZ C. Postanowienie Dyrektora IS zawierało pouczenie o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia i zostało doręczone skarżącemu w dniu 10 kwietnia 2015 r.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Sądu pierwszej instancji, którą nadał przesyłką poleconą w dniu 11 maja 2010 r., wskazując na kopercie jako adresata Dyrektora IS i adres: 45-010 Opole, ul. Szpitalna 3b-5-7. Przesyłka ta została doręczona w dniu 13 maja 2015 r. Dyrektorowi Izby Celnej w Opolu (albowiem to siedziba tego organu mieściła się pod wskazanym przez skarżącego adresem umieszczonym na kopercie), który następnie w dniu 15 maja 2015 r. (data stempla pocztowego) przesłał ją Dyrektorowi IS, a ten otrzymał ją w dniu 20 maja 2015 r.
- 2.2. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2015 r. WSA w Opolu odrzucił skargę jako wniesioną z uchybieniem ustawowego terminu. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu za zwrotnym potwierdzeniem jego odbioru w dniu 29 czerwca 2015 r. Złożona od tego rozstrzygnięcia skarga kasacyjna została oddalona postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2015 r., II FSK 2786/15.
- 2.3. Pismem z dnia 9 lipca 2015 r. (data wpływu) skarżący zwrócił się o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia skargi, wskazując na brak swojego zawinienia w powstaniu uchybienia. Uznał on fakt wadliwego zaadresowania korespondencji, zawierającej skargę na postanowienie Dyrektora IS, ale jego zdaniem błąd ten został popełniony przez osobę zastępującą jedynie odpowiedzialnego w kancelarii za wysyłkę korespondencji urzędowej pracownika, który w tym czasie przebywał na zwolnieniu lekarskim (odpis zwolnienia dołączono do wniosku). Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu dotyczącym oceny faktu, mającego znaczenie dla biegu terminu do wniesienia skargi, w postaci błędnego oznaczenia adresu właściwie wskazanego w dokumencie nadania organu, będącego adresatem przesyłki. Według niego w takiej sytuacji, doręczyciel winien kierować się nazwą adresata, którego adres, jako urzędu państwowego, był mu raczej znany lub też zwrócić przesyłkę nadawcy, czego nie uczynił.
- 2.4. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżący złożył w ustawowym terminie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, dopełniając równocześnie uchybionej czynności, a mianowicie wraz z wnioskiem wniósł skargę na ostateczną decyzję Dyrektora IS. Podany przez skarżącego powód uchybienia - nieobecność w pracy pracownika odpowiedzialnego za wysyłkę korespondencji w dacie jej wyekspediowania – nie znalazł jednak potwierdzenia w przedłożonym sądowi zwolnieniu lekarskim. Nawet przy prawidłowym wykazaniu nieobecności danego pracownika, okoliczność ta pozostawałaby bez wpływu na ocenę zawinienia skarżącego w dochowaniu terminu do złożenia skargi, bowiem w kancelarii skarżącego zatrudniona jest większa liczba pracowników, w tym także osoba na stanowisku jej kierownika. Nie stało więc nic na przeszkodzie, aby innego pracownika zobowiązać do ekspedycji korespondencji, czy też do nadzoru nad jej prawidłowością.
- 3. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
- 3.1. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zaskarżył postanowienie w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jego winy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
- 4.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie WSA w Opolu odpowiada prawu, zatem zażalenie skarżącego podlega oddaleniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego twierdzenia skarżącego, zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie zostały należycie uprawdopodobnione, stąd w rozpoznawanej sprawie nie można zasadnie i zgodnie z wymogami art. 86 § 1 p.p.s.a. stwierdzić, że uchybienie w postaci niedotrzymania ustawowego terminu na wniesienie skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., nastąpiło bez winy skarżącego.
- 4.2. Regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Jednakże nie jest to reguła o charakterze bezwzględnym. Art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przewiduje możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uchybiła ona terminowi bez swojej winy. Podkreślenia wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu, ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym braku winy w uchybieniu terminu.
We wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia skargi skarżący, jako jedyną okoliczność mającą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, wskazał fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim pracownika kancelarii – aplikanta adwokackiego M. G., odpowiedzialnego za wysyłkę korespondencji. Według przedłożonego sądowi zwolnienia lekarskiego ww. pracownik korzystał z tego zwolnienia w okresie od 5 maja do 8 maja 2015 r. W tym czasie jego obowiązki "przejęła inna osoba zupełnie nie zdająca sobie sprawy z ważności powierzonych jej obowiązków". W uzasadnieniu zażalenia na postanowienie WSA w Opolu z dnia 2 grudnia 2015 r. skarżący – rozwijając swoją wcześniejszą argumentację – wskazał, że zwolnienie lekarskie pracownika odpowiedzialnego za wysyłanie korespondencji faktycznie obejmowało okres od dnia 5 maja do 8 maja 2015 r. W tym też czasie została przygotowana korespondencja do Dyrektora IS, natomiast w dniu 11 maja 2015 r. została dokonana jedynie techniczna czynność wysłania.
Błędne wskazanie adresu na kopercie miało miejsce w okresie nieobecności pracownika odpowiedzialnego za wysyłanie korespondencji. Skarżący podniósł również argument, że "doręczyciel pozostawił skargę w innym organie niż ten oznaczony z kopercie. (...) doręczyciel winien w związku z błędnym adresem, przekazać pismo adresatowi". Prawidłowe wskazanie organu, do którego adresowana była skarga, zarówno w samej skardze, jak i na kopercie, wskazuje na to, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego z uwagi na naruszenie zasad doręczania.
- 4.3. Odnosząc się do zarzutów wskazanych w zażaleniu należy stwierdzić, że argument przebywania na zwolnieniu lekarskim pracownika odpowiedzialnego za wysyłkę korespondencji okazał się chybiony, bowiem jak wynika z daty stempla pocztowego urzędu nadania – UP W. (ul. K. [...], [...] W.) przesyłka polecona o numerze [...] została nadana w dniu 11 maja 2015 r. (poniedziałek), a więc w dniu w którym wskazany pracownik powinien był już świadczyć pracę. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, nawet przy prawidłowym wykazaniu nieobecności danego pracownika, okoliczność ta pozostawałaby bez wpływu na ocenę zawinienia skarżącego w dochowaniu terminu do złożenia skargi. Bez znaczenia pozostaje również kwestia tego, kiedy została wykonana techniczna czynność w postaci zaadresowania korespondencji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożenie skargi przez stronę po upływie terminu przewidzianego w ustawie nastąpiło z powodu niedochowania przez pracownika kancelarii skarżącego należytej staranności przy wykonywaniu jego obowiązków służbowych. Zarówno z akt sądowych, jak i akt administracyjnych (potwierdzeń odbioru kierowanej do kancelarii korespondencji) wynika także, że w kancelarii skarżącego zatrudniona jest większa liczba pracowników, w tym także osoba na stanowisku jej kierownika – na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji. Nie można zatem przyjąć, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego, jeżeli przyczyną tego uchybienia było wyłącznie zachowanie osoby, którą się on posłużył. Rację ma WSA w Opolu stwierdzając, że sprawą wewnętrzną kancelarii skarżącego jest taki dobór pracowników jej biura i taka organizacja pracy tego biura, aby zapewnić właściwe jego funkcjonowanie.
- 4.4. W sprawie objętej skargą kasacyjną skarżący, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem, nadał skargę w placówce pocztowej w dniu 11 maja 2015 r., jednak została ona zaadresowana na błędny adres: zamiast na adres Dyrektora Izby Skarbowej, została zaadresowana na adres 45-010 Opole, ul. Szpitalna 3b-5-7, pod którym to adresem ma siedzibę Dyrektor Izby Celnej w Opolu. Następnie Dyrektor Izby Celnej w Opolu w dniu 15 maja 2015 r. (karta 14 akt adm.), przekazał skargę do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu. Tę datę WSA w Opolu przyjął jako miarodajną do stwierdzenia, czy strona dochowała ustawowego terminu trzydziestu dni na złożenie skargi. Warunkiem skuteczności nadania skargi za pośrednictwem poczty było zaadresowanie i wysłanie pisma pod aktualny – właściwy adres organu. Nie ma racji skarżący twierdząc, że z adresu wynikało, iż adresatem przesyłki jest Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, skoro zaadresował on list, wskazując jako adresata Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu, natomiast podał prawidłowy adres Dyrektora Izby Celnej w Opolu. Trudno uznać, że to operator pocztowy ma decydować, czy doręczyć przesyłkę Dyrektorowi Izby Skarbowej w Opolu (wskazanemu na kopercie), czy też Dyrektorowi Izby Celnej w Opolu, którego adres prawidłowo wskazano. To nadawca powinien zaadresować przesyłkę tak, żeby jasno wynikało jakiemu podmiotowi, na jaki (prawidłowy) adres, ma zostać ona doręczona, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się żadnego "naruszenia zasad doręczania". Warunkiem skutecznego doręczenia jest podanie właściwej nazwy organu oraz adresu pocztowego, tj. nazwy ulicy, numeru budynku (lokalu) i kodu pocztowego, a taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 26 października 2015 r., sygn. akt II FSK 2786/15; dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
- 4.5. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.