Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 października 2012 r., sygn. akt I SA/Go 126/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił J. S. - dalej jako "Skarżąca", przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 4 stycznia 2012 r. w przedmiocie postępowania egzekucyjnego.
Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, iż postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2012 r. odmówił Skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych, na które Skarżąca wniosła zażalenie. W piśmie z dnia 20 sierpnia 2012 r. Skarżąca zwróciła się o ustanowienie dla niej radcy prawnego lub adwokata z uwagi na okoliczność, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Skarżąca argumentowała, że art. 117 § 1,2, i 3 k.p.c. daje jej prawo do adwokata z urzędu. Skarżąca prognozowała, że jej wynagrodzenie za pracę ulegnie od września zmniejszeniu, gdyż ze względu na mniejszą ilość klas, wymiar jej etatu ulegnie zmniejszeniu z wymiaru 1,0 do 0,81. W złożonym na formularzy PPF wniosku Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując ponadto, że jej konkubent osiąga dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 300 zł brutto miesięcznie.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Skarżąca nie posiada oszczędności, jest współwłaścicielką samochodu osobowego marki Ford o wartości 800 zł, otrzymuje wynagrodzenia za pracę wynoszącego brutto 4 095 zł (netto: 2 667,05 zł) i prowadzi w wynajętym mieszkaniu wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem, którego również obciążają liczne długi cywilnoprawne oraz publicznoprawne, a z jego majątku prowadzona jest egzekucja sądowa oraz administracyjna.
Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy w wymienionym na wstępie postanowieniu z dnia 15 października 2012 r. Sąd pierwszej instancji przytoczył regulację zawartą w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", i wskazał, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania - a więc kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie - bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu pierwszej instancji, Skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania.
Sąd argumentował, iż ze złożonych dokumentów i oświadczeń wynika, że Skarżąca posiada stałe źródło dochodów z tytułu wynagrodzenia za pracę, wraz z konkubentem osiągają dochody rzędu 4 300 zł brutto miesięcznie, a od kwietnia 2012 r. wynagrodzenie Skarżącej jest wolne od egzekucji. Zdaniem Sądu, okoliczność zajęcia konta bankowego konkubenta w żadnym razie nie świadczy o rzeczywistych dochodach tej osoby, a fakt prowadzenia w stosunku do majątku Skarżącej oraz jej konkubenta postępowania egzekucyjnego, nie przesądza jeszcze o tym, że Skarżąca nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym przypadku zapewnić sobie samej we własnym zakresie pełnomocnika w osobie radcy prawnego czy adwokata.
Ponadto w ocenie Sądu, Skarżąca osiągając dochody na poziomie ok. 4 000 zł brutto od kwietnia 2012 r., kierując się dbałością o prowadzenie swoich spraw, powinna przewidzieć, że zainicjowane przez nią postępowanie sądowoadministracyjne będzie związane z koniecznością ponoszenia kosztów bądź zlecenia prowadzenia jej spraw radcy prawnemu bądź adwokatowi. Następnie Sąd podniósł, że rozpoznając wniosek bada bowiem stan faktyczny na dzień jego złożenia w związku z czym okoliczność zmniejszenia czasu pracy Skarżącej do 0,81 etatu od września 2012 r. nie ma wpływu.
W zażaleniu Skarżąca zarzuciła wyżej wymienionemu postanowieniu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie przysługuje jej adwokat lub radca prawny oraz zwolnienie z kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).
Należy zauważyć, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Ciężar dowodu spoczywa więc na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Aby przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej było możliwe sąd musi więc dokonać oceny, czy wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłanki rzeczywiście zaistniały.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił wniosek Skarżącej oraz prawidłowo przedstawił przesłanki, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Niezależnie od powyższego, podkreślenia wymaga, że sytuacja finansowa Skarżącej jest stabilna, bowiem osiąga dochody na poziomie ok. 4 000 zł brutto od kwietnia 2012 r., w związku z czym nie występuje przypadek, w którym Skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani też, że wydatek taki spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadniałoby przyznanie jej prawa pomocy.
Biorąc pod uwagę stałe dochody Skarżącej Sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że instytucja prawa pomocy jest swoistą formą dotowania przez Skarb Państwa podmiotów, które ze względu na nadzwyczaj trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść w pełni wymaganych prawem kosztów postępowania, a brak środków finansowych stanowi przeszkodę uniemożliwiającą im dochodzenie swych praw przed sądem. Wskazać należy, iż w zażaleniu Skarżąca nie przedstawiła, żadnych okoliczności, które przemawiałby za przyznaniem jej prawa pomocy a swoją argumentację opiera przede wszystkim na art. 117 § 1, § 2 i § 3 k.p.c. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, rację ma Sąd pierwszej instancji, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 117 § 1, § 2 i § 3 k.p.c.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.