Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt II FZ 10/13, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie J. S. (dalej jako: strona, skarżąca) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 15 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił skarżącej przyznana prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. G. z dnia 4 stycznia 2012 r. w przedmiocie postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że odmówił stronie zwolnienia z kosztów sądowych postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2012 r., na które skarżąca wniosła zażalenie.
Z uwagi na okoliczność, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, skarżąca zwróciła się o ustanowienie dla niej pełnomocnika pismem z dnia 20 sierpnia 2012 r., podnosząc że art. 117 § 1,2 i 3 k.p.c. daje jej prawo do adwokata z urzędu. Strona zakładała, że jej wynagrodzenie za pracę ulegnie od września 2012 r. zmniejszeniu, ponieważ wymiar jej etatu zostanie zmieniony z 1,0 na 0,81 co jest efektem mniejszej ilości klas. W złożonym na formularzu PPF wniosku strona wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych podając dodatkowo, że dochód jej konkubenta z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi ok. 300 zł brutto miesięcznie.
Z informacji znajdujących się w aktach sprawy wynika, że strona nie posiada oszczędności, jest współwłaścicielką samochodu osobowego marki Ford o wartości ok. 800 zł, za swą pracę otrzymuje wynagrodzenie brutto 4 095 zł (netto: 2 667, 05 zł) i prowadzi z konkubentem wspólne gospodarstwo domowe w wynajętym mieszkaniu. Konkubent skarżącej obciążony jest licznymi długami cywilnoprawnymi oraz publicznoprawnymi, poza tym z jego majątku prowadzona jest egzekucja sądowa i administracyjna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 15 października 2012 r. odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 245 § 3 i 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: p.p.s.a.).
Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, w którym zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie nie przysługuje jej adwokat lub radca prawny. Strona wniosła o zwolnienie jej z kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt II FZ 10/13 uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Powołując się na przepis art. 245 § 1 p.p.s.a. sąd drugiej instancji stwierdził, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla rodziny. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Ciężar dowodu spoczywa więc na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwiła jej poniesienie kosztów postępowania. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Aby przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej było możliwe sąd musi więc dokonać oceny, czy wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przesłanki rzeczywiście zaistniały.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, ze skarżąca posiada stałe źródło dochodów, jej sytuacja finansowa jest stabilna dlatego też w przedmiotowej sprawie nie występuje przypadek, w którym strona nie byłaby w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani też, że wydatek taki spowodowałby uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadniałoby przyznanie jej prawa pomocy. Sąd zaznaczył przy tym, że instytucja prawa pomocy stanowi swoistą formę dotowania przez Skarb Państwa podmiotów, które ze względu na nadzwyczaj trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść w pełni wymaganych prawem kosztów postępowania, a brak środków finansowych stanowi przeszkodę uniemożliwiającą im dochodzenie swych praw przed sądem.
W ocenie Sądu skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem jej prawa pomocy, a swoją argumentację opiera przede wszystkim na art. 117 § 1,2 i 3 k.p.c. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd pierwszej instancji, ponieważ w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania powyższe przepisy.
Następnie strona złożyła pismo zatytułowane "Wniosek strony" o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2013 r. oraz o ustanowienie stronie radcy prawnego lub adwokata.
W uzasadnieniu swego pisma skarżąca podała, że jej dochody przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu są nieaktualne. Od stycznia 2013 r. wynagrodzenie skarżącej uległo zmniejszeniu i wynosi 1 013,04 zł miesięcznie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Powyższy wniosek jest niedopuszczalny.
Należy zauważyć, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje żadnego środka odwoławczego od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. W myśl przepisów działu IV rozdziału 1 i 2 p.p.s.a. środki odwoławcze przysługują od orzeczeń wydanych przez wojewódzkie sądy administracyjne, natomiast orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego jako ostateczne nie podlegają zaskarżeniu i są prawomocne od chwili ich ogłoszenia bądź podpisania sentencji w przypadku orzeczenia wydanego na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, wobec braku środka odwoławczego, brak jest również terminu do jego wniesienia, a tym samym niemożliwy jest wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił wniosek skarżącej na podstawie art. 88 w związku z art. 193 p.p.s.a.