Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, sygn. akt III SAB/Kr 6/07, ustanowił dla J. P. (dalej: skarżący) adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu Sąd podał, że zarządzeniem z dnia 15 lutego 2008 r., sygn. akt I SAB/Kr 6/07, referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego z dnia 26 listopada 2007 r. o ustanowienie adwokata.
Od powyższego zarządzenia skarżący wniósł sprzeciw, a następnie w wykonaniu wezwania Sądu z dnia 22 kwietnia 2008 r. doręczył wniosek o przyznanie prawa pomocy na sformalizowanym druku PPF, rozszerzając jednocześnie zakres wniosku - zażądał całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest w ciężkiej sytuacji bytowej, (emerytura w kwocie 1.026,00 zł oraz gospodarstwo rolne o pow. 3,56 ha nie przynoszące żadnego dochodu), a także wskazał na zły stan zdrowia. Ponadto wskazał, iż posiada dom o pow. 60 m2 i mieszkanie o pow. 8 m2. Dodatkowo, na wezwanie Sądu, skarżący wskazał, iż nie ma na utrzymaniu osób trzecich, gospodarstwo domowe prowadzi sam (miesięczny koszt utrzymania ok. 879,30 zł) i nie jest obciążony żadnymi kredytami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpatrując sprzeciw uznał, że zasługuje on w części na uwzględnienie.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, powołując się na art. 245 § 1 - § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), że w myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przedstawione przez skarżącego okoliczności, a zwłaszcza fakt, że jest mocno schorowany i wydatkuje prawie cały uzyskany dochód z tytułu świadczenia emerytalnego na leki i wizyty u lekarzy, nie posiada żadnych cennych ruchomości, czy też nieruchomości, nie ma innych źródeł dochodu, ani żadnych oszczędności, w świetle powołanego rozwiązania prawnego, zdaniem Sądu, wskazują, iż poniesienie przez skarżącego pełnych kosztów niniejszego postępowania byłoby niemożliwe. Sąd wziął także pod uwagę ewentualność wniesienia w przyszłości skargi kasacyjnej i związany z tym wymóg ustawowy sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności nie uzasadniają jednak przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie, a jedynie poprzez ustanowienie dla skarżącego adwokata. Odmawiając udzielania prawa pomocy w pełnym zakresie Sąd wziął pod uwagę fakt, iż skarżący posiada stałe źródło dochodu i nie posiada żadnych innych obciążeń finansowych.
Skarżący pismem z dnia 26 stycznia 2009 r. wniósł zażalenie od powołanego na wstępie postanowienia, wnosząc o uchylenie postanowienia w pkt II.
W uzasadnieniu podniósł, iż Sąd naruszył wielokrotnie prawo. Ponadto wskazał, iż wielokrotnie był zwalniany z kosztów sądowych w innych postępowaniach. Zarzucił również, że uzasadnienie zawiera nieprawdziwą informację w kwestii wysokości kosztów utrzymania, które nie obejmują wydatków związanych z wyżywieniem. Dodatkowo skarżący wskazał na okoliczności związane z przedmiotem sporu.
Konkludując, wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Z kolei zgodnie art. 246 § 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przywołane powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie słusznie uznał, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ze złożonego oświadczenia o stanie majątkowym skarżącego, wynika bowiem, że skarżący nie ma na utrzymaniu rodziny, a źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalne w kwocie 1.026,00 zł miesięcznie. Dokonując porównania tej kwoty z łączną kwotą stałych wydatków, należy przyznać, iż sytuacja materialna skarżącego nie jest łatwa, niemniej jednak należy zauważyć, iż posiada on gospodarstwo rolne o pow. ok. 4 ha, z którego powinien osiągać dochody, chociażby w postaci płodów rolnych, co z kolei ma wpływ na obniżenie ogólnych kosztów utrzymania skarżącego.
Ponadto, odnosząc się do argumentacji skarżącego wskazującej na fakt zwolnienia go z kosztów sądowych w innych postępowaniach sądowych, należy zauważyć, iż okoliczność ta nie może przemawiać za udzieleniem skarżącemu w pełnym zakresie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Wręcz przeciwnie posiadanie innych obciążeń finansowych mogłoby stanowić ewentualną podstawę do przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie. Na chwilę obecną taka sytuacja nie zachodzi, a przedstawione okoliczności przez skarżącego nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd rozpoznając wniosek jest bowiem zobowiązany do badania aktualnych możliwości skarżącego.
Wobec powyższego należy przyjąć, iż obciążenie skarżącego kosztami sądowymi nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego jak też nie pozbawi skarżącego prawa do sądu.
Podsumowując, słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 par. 1 i 2 p.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.