Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 975/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie z wniosku M. W. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2013 r., WSA we Wrocławiu oddalił skargę podatnika. W dniu 17 kwietnia 2013 r. skarżący wniósł o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, a także o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 13 maja 2013 r. Pismem z dnia 13 sierpnia 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka we W. wyznaczyła adwokata W. S. jako pełnomocnika skarżącego. W dniu 26 września 2013 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 10 kwietnia 2013 r., dopełniając czynności wniesienia skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że o fakcie wyznaczenia go w sprawie, jako pełnomocnika skarżącego, dowiedział się w dniu 19 sierpnia 2013 r., tj. w dniu odebrania zawiadomienia z Okręgowej Rady Adwokackiej we W. Jednak ze względu na zaplanowany wcześniej urlop oraz inne czynności zawodowe pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy dopiero w dniu 27 sierpnia 2013 r.
Rozpatrując wniosek Sąd I instancji uznał, iż nie zasługiwał on na uwzględnienie. WSA we Wrocławiu dokonując analizy przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz 270, zwana dalej: "p.p.s.a.") stwierdził, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik został zawiadomiony o wyznaczeniu go w dniu 19 sierpnia 2013 r. W związku z powyższym za dzień w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd I instancji uznał 18 września 2013 r. Pełnomocnik wniósł w dniu 26 września 2013 r. skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywróceniem terminu do jej wniesienia, czyli po upływie siedmiodniowego terminu wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a.
Na powyższe rozstrzygnięcie wniesione zostało zażalenie, którym zaskarżono w całości postanowienie z dnia 21 października 2013 r. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa procesowego, tj. art. 86 § 1, art. 87 § 1 i 2, art. 87 § 4, art. 177 § 1 a także art. 244 p.p.s.a. poprzez błędną ich interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że pełnomocnik skarżącego uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu podniesiono, iż pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy w dniu 27 sierpnia 2013 r. i w rezultacie jest to pierwszy dzień w którym pełnomocnik wyznaczony z urzędu ma możliwość zapoznania się ze stanem sprawy, orzeczeniem oraz jego pisemnym uzasadnieniem.
W ocenie pełnomocnika interpretacja Sądu I instancji dotycząca przepisów regulujących termin do wniesienia skargi kasacyjnej jest dowolna i odosobniona. W efekcie prowadzi do skrócenia stronie i pełnomocnikowi 30 dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik podkreślił, w sprawie I SA/Wr 963/11 znalazł się w identycznej sytuacji procesowej i w dniu 8 stycznia 2013 r. na mocy postanowienia WSA we Wrocławiu uzyskał korzystne rozstrzygnięcie, tj. przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stanowisko zajęte przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu uznać należy za zgodne nie tylko z utrwalonym już orzecznictwem sadów administracyjnych, ale i też zgodne ze standardami konstytucyjnymi. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu liczy się od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu. Pomimo że art. 87 § 1 p.p.s.a. zastrzega, że żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, to uwzględnienia wymaga fakt, iż zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona jest zobowiązana dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
W konsekwencji uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, postanowienie NSA z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II FZ 47/07, postanowienie NSA z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FZ 570/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Koncepcja ta gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 p.p.s.a. Zgodnie zaś ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącego bieg terminu uzależniony byłby od dnia wyznaczonego przez samego pełnomocnika, niezależnie od jakichkolwiek obiektywnych mierników staranności.
Skoro w rozpatrywanej sprawie adwokat o ustanowieniu w jego osobie pełnomocnika z urzędu dla M. W. dowiedział się w dniu 19 sierpnia 2013 r., to przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej w dniu 18 września 2013 r., a zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. upłynął bezskutecznie 25 września 2013 r. Pełnomocnik skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożył zaś w dniu 26 września 2013 r., a więc z jednodniowym naruszeniem terminu. Co do zasady wniosek ten zatem powinien w trybie art. 88 p.p.s.a. zostać przez WSA we Wrocławiu odrzucony jako spóźniony.
Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także akceptowane na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013 r. w sprawie SK 17/12 (publ. OTK-A 2013/6/86 oraz Dz. U. z 2013 r. poz. 1004). Wskazano w nim m.in., że czas, jaki pozostaje pełnomocnikowi na złożenie skargi kasacyjnej, zostaje w takim przypadku uzależniony od długości trwania procedury wyznaczenia pełnomocnika z urzędu i wyłącznie ta okoliczność różnicuje sytuację pełnomocników z wyboru i ustanawianych z urzędu. Podkreślono w nim, że na skutek powyższej interpretacji przepisów dotyczących przywrócenia terminu zarówno osoba reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, która uchybiła terminowi, jak i osoba reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, która bez swojej winy nie dochowała terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dysponują siedmioma dniami od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, na wystąpienie z wnioskiem o jego przywrócenie (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i jednoczesne złożenie skargi kasacyjnej (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
W przeciwnym razie początkowy bieg terminu wyznaczany byłby wyłącznie przez działania podjęte przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika. Odmienna wykładnia przepisów przyjęta we wskazanym w zażaleniu postanowieniu, nie może wpływać na prawidłowość rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.