Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 76/13, zwolnił J. M. – nazywanego dalej "Skarżącym", od kosztów sądowych w całości i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym Skarżący podał, że otrzymuje rentę w wysokości 720 zł netto, a na jego majątek składa się niewykończony dom o powierzchni 190 m2 oraz samochód [...] z 2002 r. Pośród wydatków wymieniono opłaty za: prąd i gaz (180 zł), żywność, odzież i środki czystości (330 zł), telefon (40 zł), wodę i wywóz śmieci (40 zł), ogrzewanie (150 zł). Z wyjaśnień Skarżącego wynika, że opłaca razy za zakup komputera dla syna – przy czym syn zwraca Skarżącemu wydatkowane na ten cel środki. W listopadzie 2012 r. na rachunek bankowy Skarżącego wpłynęła ponadto kwota 1500 zł, przekazana przez syna, w której tytule wpisano, że są to środki na zakup węgla. Skarżący wskazał również, że współwłaścicielem samochodu jest jego syn, który ponosi koszty jego utrzymania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że Skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Jakkolwiek przychody Skarżącego są na tyle niskie, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych, to zważywszy na pomoc finansową, jaką otrzymuje od syna, może ponosić koszty postępowania w pozostałym zakresie. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że kwota 1500 zł otrzymana od syna pomniejsza wymienione we wniosku wydatki Skarżącego na opał. Syn Skarżącego pokrywa ponadto koszty utrzymania samochodu. Wobec tego, wydatki Skarżącego są niższe aniżeli deklarowane w oświadczeniu.
W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący wniósł o jego zmianę. Skarżący stwierdził, że nie jest wstanie prowadzić sprawy bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Wyjaśnił ponadto, że wbrew twierdzeniom sądu kwota 1500 zł wpłacona na jego rachunek bankowy nie jest dodatkową pomocą od syna lecz zwrotem rat za komputer. Skarżący podniósł, że środki na raty pochodziły z jego comiesięcznych oszczędności na opał – stąd też w tytule podano, że kwotę 1500 zł przekazano na zakup węgla.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jest zasadne i podlega uwzględnieniu. Zauważyć należy przede wszystkim, że sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy związany jest przesłankami zawartymi w art. 246 § 1 P.p.s.a.: brakiem zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (zwolnienie w zakresie całkowitym). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., następuje zatem gdy osoba ta wykaże wystąpienie powyższej przesłanki. Oznacza to, że sytuacja ta ma charakter wyjątkowy i stosowana jest tylko w przypadkach osób znajdujących się w szczególnej sytuacji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew temu co twierdzi sąd pierwszej instancji, przedstawione przez Skarżącego okoliczności faktycznie przemawiają za wnioskiem, że nie jest on wstanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W wyjaśnieniach z dnia 22 lutego 2013 r. Skarżący wyraźnie zaznaczył, że kwota 1500 zł wpłacona tytułem "na węgiel od syna", miała pokryć wydatki ponoszone przez Skarżącego na zakup komputera syna, ponieważ środki na raty pochodziły z oszczędności przeznaczonych na opał. Tym samym sąd pierwszej instancji bezzasadnie przyjął, że wspomniana kwota pomniejsza zadeklarowane przez Skarżącego wydatki – w pozostałym zakresie sąd ich nie kwestionował. Z zestawienia wydatków z przychodami Skarżącego wynika, że pozostaje on w niedostatku i nie posiada możliwości odłożenia środków na pokrycie kosztów postępowania.
Z tych powodów należało, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzec jak w sentencji.