Uzasadnienie
Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt I SA/Go 518/14, mocą którego zwolniono skarżącego J. Ł. (dalej: skarżący) z wpisu od skargi w części przekraczającej 100 zł, a w pozostałym zakresie jego wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oddalono.
W motywach orzeczenia Sąd podał, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia 500 zł tytułem wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 10 lipca 2014 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 rok, skarżący złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest bezdomny i samotny. Utrzymuje się z emerytury wynoszącej netto 1.246,82 zł. Oświadczył, że jest właścicielem lokalu mieszkalnego, który nie spełnia ‒ w jego ocenie ‒ warunków do zamieszkiwania oraz współwłaścicielem, wraz z byłą żoną, działki budowlanej.
Ponadto ma 12.000 zł oszczędności. Jest również właścicielem samochodu, nieprzedstawiającego istotnej wartości. Zakupiony lokal wymaga generalnego remontu i nie zaspokaja jego potrzeb mieszkaniowych. Wyjaśnił ponadto, że na sprzedaż niepodzielnej działki była żona nie wyraża zgody. Z kolei samochód ma wiele lat i służy skarżącemu zamiast wózka inwalidzkiego, a co więcej wymaga pewnych nakładów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznał, że skarżący nie wykazał nadzwyczajnych okoliczności, które w jednoznaczny sposób świadczyłyby o tym, że nie jest on w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów sądowych. Podniesione przez niego okoliczności wskazują jednak na zasadność uwzględnienia wniosku w części. Konieczność partycypowania przez skarżącego w kosztach sądowych znajduje uzasadnienie w jego sytuacji materialnej. W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że skarżący posiada stałe źródło dochodu - świadczenie emerytalne. Co więcej, skarżący, jak sam oświadczył, posiada oszczędności w wysokości około 12.000 złotych. Jest także właścicielem lokalu mieszkalnego oraz współwłaścicielem działki gruntu.
Nie można jednak pominąć, że dochód skarżącego z tytułu emerytury nie jest wysoki, a ustalony w sprawie wpis stanowi prawie połowę tego świadczenia; jest więc niewspółmiernie wysoki w stosunku do uzyskiwanego dochodu, tym bardziej, że skarżący ponosi także wydatki na bieżące potrzeby, wydatki na żywność oraz na leki. Sąd przyjął, że posiadane przez skarżącego oszczędności gromadzone były z przeznaczeniem na generalny remont zakupionego w 2000 r. lokalu w Świerczowie, konieczny do tego, by lokal nadawał się do zamieszkiwania.
Powyższe ustalenia, w ocenie Sądu, pozwalają z jednej strony przyjąć, że uiszczenie wpisu od skargi w pełnej wysokości mogłoby stanowić dla skarżącego zbyt duże obciążenie finansowe, z drugiej zaś strony pozwalają też przyjąć, że uzyskiwana kwota stałego dochodu umożliwia wygospodarowanie kwoty 100 zł. Sąd uznał zatem, że zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej ww. kwotę stanowi wyważony kompromis pomiędzy zapewnieniem skarżącemu prawa do Sądu a jego obowiązkami jako strony w ponoszeniu kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę jego sytuacji zdrowotnej, a także bezpodstawnie zakwalifikował jego własność jako lokal mieszkalny. Skarżący podkreślił, że jest bezdomny, a każdy uszczerbek posiadanych środków finansowych oddala go od zniesienia stanu bezdomności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. może nastąpić tylko w wyjątkowych przypadkach w tym przepisie określonych, gdyż zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ponoszenie przez strony tegoż postępowania kosztów związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie dokonał wyjątkowo liberalnej wykładni tego przepisu w kontekście sytuacji materialnej skarżącego. Zważywszy na fakt, że posiada on lokal oraz działkę, oszczędności w kwocie 12.000 zł oraz stałe źródło dochodu w wysokości około 1200 zł, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie.
Skarżący utrzymuje, że lokal, którym dysponuje, nie nadaje się do użytku, a działka nie może zostać sprzedana, bo była żona nie wyraża na to zgody. Tymczasem stanowisko skarżącego o niezdatności lokalu do użytku jest gołosłowne, a skarżący ma prawo do wystąpienia do sądu o zniesienie współwłasności tejże działki, nawet wbrew woli jego byłej żony. Ponadto skarżący uzyskuje stałe dochody z emerytury, w kwocie przewyższającej najniższe świadczenie tego rodzaju o około 400 zł. Najważniejsze jednak dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, że skarżący dysponuje oszczędnościami w kwocie około 12.000 zł. Prawidłowo uwypuklił referendarz sądowy, że kwota ta wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu od skargi. Tym bardziej więc w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji obniżył kwotę, którą skarżący musi uiścić, do 100 zł, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nie przekracza to możliwości finansowych skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny uważa, że skarżący nie spełnia przesłanek przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Niemniej, z uwagi na zasadę zakazu orzekania na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a.), postanowił zażalenie oddalić, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 184 P.p.s.a.