Uzasadnienie
A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 21 października 2011 r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wnosząc jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Pismem z dnia 19 grudnia 2011 r. referendarz sądowy WSA w Gliwicach wezwał skarżącego do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, dołączając do wezwania właściwy formularz.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie małżonka skarżącego poinformowała, że niemożliwość wykonania wezwania dokumentują załączone do pisma trzy fotografie (przedstawiające dłonie skarżącego). Podała również, że jej mąż choruje na depresję i inne schorzenia, które skutkowały wystąpieniem o przyznanie mu renty inwalidzkiej.
Zarządzeniem z dnia 5 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 1139/11 referendarz sądowy WSA w Gliwicach pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, wskazując w uzasadnieniu, że wymagany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) nie wpłynął do sądu, zatem przedmiotowy wniosek nie może otrzymać prawidłowego biegu procesowego.
W sprzeciwie od ww. zarządzenia (podpisanym przez małżonkę skarżącego) podniesiono, że nadesłane uprzednio do Sądu zdjęcia winny dokumentować niemożliwość wypełnienia przez A. M. wymaganego formularza wniosku o prawo pomocy.
Postanowieniem z dnia 6 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 1139/11 WSA w Gliwicach pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy.
W uzasadnieniu Sąd podał, że zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a.", wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Sankcję za niezłożenie wniosku na rzeczonym formularzu przewiduje art. 257 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek, który nie został złożony na urzędowym formularzu, lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
WSA w Gliwicach wskazał, że w toku czynności podjętych w niniejszym postępowaniu stwierdzono, iż złożony przez A. M. wniosek nie przybrał formy ustalonej w § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), tj. druku PPF. Z tych względów zobowiązano skarżącego do złożenia wniosku we właściwej formie. Stosowne wezwanie wraz z drukiem PPF doręczono skarżącemu w dniu 23 grudnia 2011 r., jednakże wymagany urzędowy formularz wniosku nie wpłynął do Sądu do dnia dzisiejszego.
W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu małżonka skarżącego zarzuciła, że odmowa przyznania prawa pomocy choremu i bezwzględne zobowiązywanie inwalidy, który nie potrafi pisać, do złożenia wniosku we właściwej formie, przeczy konstytucyjnym gwarancjom, zgodnie z którymi osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej i jest dowodem prowadzenia administracyjnie szkodliwej zabawy i kompromitacji wymiaru sprawiedliwości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.
Należy jednak podkreślić, że procedura ta jest sformalizowana. Zgodnie bowiem z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniosek (o przyznanie prawa pomocy) składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru.
Rozporządzeniem z dnia 16 grudnia 2003 r. Rada Ministrów określiła wzór i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).
Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania (art. 257 P.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny rozumie wyrażone w zażaleniu rozgoryczenie strony skarżącej, jednakże przytoczone powyżej przepisy są restrykcyjne, nie pozostawiają sądowi administracyjnemu żadnej swobody czy też możliwości odstępstwa od ustalonej przez prawodawcę procedury w powyższym zakresie.
Należy również zwrócić uwagę, że skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podpisał skarżący A. M. A zatem, nic nie stało na przeszkodzie, aby żona skarżącego pomogła mu w wypełnieniu przesłanego przez Sąd formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, biorąc pod uwagę jej późniejszą aktywność w składaniu środków zaskarżenia od zapadających w sprawie zarządzeń. Ponadto art. 46 § 4 P.p.s.a. stanowi, że za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.
Złożenie przez stronę wypełnionego formularza PPF uruchomiłoby procedurę o przyznanie prawa pomocy, której efektem mogłoby być ustanowienia dla skarżącego profesjonalnego pełnomocnika, o co skarżący wnosił. Jednakże, aby tak się stało, wniosek o przyznanie prawa pomocy musi przybrać formę określoną przepisami ww. rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r., co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.