Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 2 marca 2016 r., I SA/GL 614/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi M.K. (dalej; "skarżąca", "strona", "wnioskodawca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 30 kwietnia 2015 r., [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r.
2. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez sąd pierwszej instancji stanie faktycznym: pismem z 11 stycznia 2016 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 13 stycznia 2016 r.) pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wskazując w uzasadnieniu, że nie otrzymała ona wezwania do uiszczenia przedmiotowego wpisu, a nieodebranie przesyłki nadanej z sądu spowodowane było nagłym podjęciem przez stronę leczenia poza granicami kraju. Pełnomocnik podniósł, że leczenie jego klientki musiało zostać podjęte w szybkim tempie, z uwagi na zagrożenie dla jej zdrowia – możliwość złośliwości wykrytych guzków tarczycy. Z tych powodów strona nie miała czasu na uregulowanie kwestii osobistych i upoważnienia osoby trzeciej do odbioru korespondencji. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżąca o wydaniu postanowienia z 14 grudnia 2015 r. dowiedziała się z postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego, które zostało doręczone jej pełnomocnikowi 4 stycznia 2016 r.
Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek strony. W powołanym postanowieniu wskazał, że podstawowym kryterium przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu są okoliczności uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu, a w przedmiotowej sprawie strona ich dostatecznie nie wykazała. Skarżąca miała ponadto obowiązek zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Dodatkowo, jak wskazał sąd, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu, należy wziąć pod uwagę także okoliczności świadczące o podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.
Sąd pierwszej instancji nie dał wiary okolicznościom wskazanym przez pełnomocnika strony we wniosku z 11 stycznia 2016 r. oraz piśmie z 25 stycznia 2016 r. odnośnie stanu zdrowia skarżącej i związanej z nim nieobecności w miejscu zamieszkania. Podkreślił, że już z samych wyjaśnień pełnomocnika wynika, że przyczyna niezachowania terminu nie ma charakteru obiektywnego związanego ze stanem zdrowia skarżącej, uniemożliwiającego jej dokonanie czynności, lecz jej subiektywnego nastawienia, które nakazało jej traktować postępowanie sądowe jako kwestię drugorzędną. W takim stanie rzeczy przyczyna dotyczy jej osoby i nie można twierdzić, że nie ponosi ona winy w rozpatrywanym zakresie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej na podstawie art. 86 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") zaskarżył przedmiotowe orzeczenie w całości. Zarzucając mu sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającego na bezzasadnym odmówieniu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu do skargi, pomimo, że z okoliczności sprawy oraz złożonych dowodów wprost wynika, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi powinien być uwzględniony, gdyż przesłanki formalne zostały spełnione, a skarżąca uchybiła terminowi do zapłaty bez swej winy. Pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz przyjęcie skargi do rozpoznania lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- 3. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie
Zgodnie z dyspozycją art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem sine qua non do przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. post. NSA z 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 465/10).
W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a., gdyż z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na obowiązku dochowania przez stronę należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zgodnie z postanowieniem NSA z 12 stycznia 2011 r. (I OZ 997/10) kryterium należytej staranności należy rozumieć obiektywnie – takiej staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Nie jest także możliwe, aby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Wymóg uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zawarty w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest niezbędną przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu. I tak dokumentacji medycznej wskazującą na chorobę strony nie należy automatycznie traktować jako okoliczność wykluczającą winę. Zgodnie z utrwaloną już linia orzeczniczą NSA tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany i nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem powołana przez pełnomocnika choroba, na którą cierpi skarżąca, jest chorobą przewlekłą, a tym samym nie można jej uznać za nagłą przeszkodę uniemożliwiającą skarżącej opłacenie skargi w terminie.
Skarżąca przy dochowaniu minimum staranności mogła dochować terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Nie jest to bowiem czynność, której należy dokonać osobiście w sądzie, mogła skorzystać z pomocy osób trzecich.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.