Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Ke 157/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił J.M. (dalej jako "Skarżąca") przywrócenia terminu do złożenia odpisu pisma z dnia 3 sierpnia 2016 r. zawierającego wniosek o rozpoznanie na rozprawie skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 28 kwietnia 2016 r.
Przedstawiając w uzasadnieniu postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że z uwagi na okoliczność, iż wniesiona przez Skarżącą skarga kasacyjna nie spełniała przewidzianych prawem wymogów, Przewodniczący Wydziału I wezwał ją do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie oświadczenia (z odpisem dla strony przeciwnej), czy wnosi o rozpatrzenie skargi kasacyjnej na rozprawie, czy zrzeka się rozprawy. W dniu 3 sierpnia 2016 r. Skarżąca złożyła pismo zawierające wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, nie złożyła natomiast odpisu tego pisma. Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2016 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną. Rozpoznając wniesione przez Skarżącą zażalenie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt II FZ 726/16 uchylił zaskarżone postanowienie. W jego ocenie, pismo z dnia 3 sierpnia 2016 r. dotknięte było brakiem formalnym uzupełnianym na podstawie art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.".
W związku z powyższym, pismem z dnia 20 grudnia 2016 r. Sąd wezwał Skarżącą do uzupełnienia pisma o rozpoznaniu skargi kasacyjnej na rozprawie przez złożenie jego odpisu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Wezwanie to doręczono Skarżącej w dniu 9 stycznia 2017 r. W odpowiedzi złożyła odpis zażalenia z dnia 6 września 2016 r.
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2017 r. Sąd pozostawił pismo z dnia 3 sierpnia 2016 r. bez rozpoznania. Postanowienie to zostało doręczone Skarżącej w dniu 14 lutego 2017 r.
W dniu 20 lutego 2017 r. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odpisu pisma z dnia 3 sierpnia 2017 r. Wyjaśniła, że odpis zażalenia został złożony na skutek mylnego przekonania, iż żądanie o odpis dotyczy tego zażalenia. Wynikło to z faktu, że Skarżącej nie zostało doręczone postanowienie z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt II FZ 726/16 i nie miała ona o nim wiedzy.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd odniósł się do kryterium winy, jako przesłanki przywrócenia terminu oraz zaznaczył, że profesjonalny pełnomocnik, jakim w niniejszej sprawie był doradca podatkowy reprezentujący Skarżącą, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej. Tym samym, zdaniem Sądu, brak należytej dbałości pełnomocnika o to, by odpis pisma został złożony w terminie, świadczy o zawinieniu w uchybieniu terminu do dokonania czynności.
W zażaleniu Skarżąca, działając przez swojego pełnomocnika, zarzuciła skarżonemu postanowieniu naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a. Na tej podstawie wniosła o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
Instytucja procesowa przywrócenia terminu oparta jest na zasadzie skargowości i ma na celu ochronę strony postępowania sądowoadministracyjnego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminowi do podjęcia czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
W myśl art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a).
Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. W przypadku występowania w procesie za pośrednictwem pełnomocnika, ryzyko negatywnych skutków zachowań pełnomocnika ponosi mocodawca (por. postanowienia NSA z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II OZ 525/11, 26 listopada 2007 r. sygn. akt I FZ 509/07, 18 października 2007 r. sygn. akt I FZ 421/07).
W świetle powołanych przepisów i okoliczności niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że prawidłowym było przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż w rozpoznawanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik Skarżącej nie zastosował się do zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 20 grudnia 2016 r., z którego wyraźnie wynikało, do uzupełnienia jakiego pisma został wezwany. Nie sposób tym samym podzielić zawartej w uzasadnieniu zażalenia argumentacji, jakoby niewiedza pełnomocnika w tym przedmiocie była spowodowana niedoręczeniem mu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2016 r. Jak zasadnie zauważył Sąd pierwszej instancji, brak doręczenia powyższego postanowienia nie miał żadnego związku z obowiązkiem wynikającym z zarządzenia z dnia 20 grudnia 2016 r., było ono bowiem czytelne i jednoznaczne w swej treści.
Pełnomocnik winien złożyć odpis pisma z dnia 3 sierpnia 2016 r. niezależnie od tego, czy w dacie otrzymania zarządzenia miał wiedzę, czy też nie, o postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2016 r.
W konsekwencji należy uznać, że nadesłanie na wezwanie Sądu pierwszej instancji odpisu zażalenia z dnia 6 września 2016 r., zamiast prawidłowo z dnia 3 sierpnia 2016 r., świadczy o niedołożeniu należytej staranności i stanowi błąd, za który pełnomocnik, i tym samym Skarżąca, ponosi winę.
Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.