Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 maja 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił B.E.I. "B." Sp. z o.o. w W., przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2003 r., sygn. akt III SA 112/02 oddalającego skargę na postanowienie Izby Skarbowej w W. z dnia 21 grudnia 2001 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą prawną powyższego orzeczenia Sądu I instancji był art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 2 pkt 1 i 2 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.).
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynikało, że skarżąca wnioskiem z dnia 31 stycznia 2008 r. zwróciła się do WSA o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 22 lutego 2008 r. Referendarz Sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu orzeczenia podkreślono, że skarżąca nie podała żadnych okoliczności, które umożliwiłyby ocenę jej sytuacji majątkowej.
Z powyższym orzeczeniem nie zgodziła się skarżąca, wnosząc sprzeciw.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA stwierdził brak zaistnienia przesłanki do jego pozytywnego rozstrzygnięcia. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny możliwości płatniczych skarżącej w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych, wzywano skarżącą do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej. Na wezwanie to skarżąca nie odpowiedziała. Ponadto WSA powoływał się na stanowisko wyrażone między innymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, w którym stwierdzono, że "skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu.
Udowodnienia wymaga podjęcia starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu". Jednocześnie WSA zauważył, że skarżąca zarówno w sprawie niniejszej, jak i w innych sprawach zawisłych przed tym sądem nie przedłożyła dokumentów potwierdzających argumentację wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji, w ocenie WSA, przedstawione informacje nie pozwalały stwierdzić, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Skarżąca nie przedstawiła bowiem informacji wymaganych przez Sąd, utrudniając w konsekwencji dokonanie analizy jej sytuacji finansowej.
Reasumując, WSA wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nienależycie przedstawiła swoją sytuację materialną, a co za tym idzie, nie wykazała istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, w którym wnosiła o zmianę tegoż orzeczenia. W uzasadnieniu powołała się na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn. akt V S 155/07, którym przyznano na rzecz strony od Komornika dawnego Rewiru XXIV przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Mokotowa w Warszawie sumę pieniężną w kwocie 10.000 zł. Do tej pory środki te nie zostały przekazane. W związku z tym w ocenie strony jest to nowa okoliczność "uzasadniająca odmienną ocenę poniesienia kosztów sądowych".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Stosownie do regulacji z art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.
Natomiast zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 tejże ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Wykładnia wyżej przytoczonych przepisów prawa wskazuje, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. To strona winna wykazać, że znajduje się w takim położeniu, że nie jest w stanie wyłożyć niezbędnych kosztów postępowania, i że w tej mierze uzasadniona jest pomoc Państwa. Przepisy dotyczące prawa pomocy nie zawierają wyczerpującego katalogu danych, które wnioskodawca powinien przedstawić składając wniosek o przyznanie tego prawa. Zgodnie jednak z art. 252 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Zatem wniosek ten powinien obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że WSA właściwie ocenił wniosek skarżącej. Słusznie Sąd I instancji podkreślił, że "skarżąca winna była wykazać niemożność uzyskania w.w. dopłat od jedynego wspólnika, czego jednak w sprawie nie uczyniono". Również nieprzedstawienie przez skarżącą bilansu i rachunku zysku oraz strat, uniemożliwiło pełną ocenę sytuacji finansowej strony. Tym bardziej, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 694 ze zm.), jest obowiązana do sporządzania sprawozdania finansowego za okresy obrachunkowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 – nie publikowane).
Okoliczność wskazana przez stronę w zażaleniu, że nie otrzymała środków pieniężnych zasądzonych przez Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z dnia 23 stycznia 2008 r. nie pozwala w świetle w.w. okoliczności stwierdzić, że strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania.
Skarżąca nie przedstawiła informacji wymaganych przez Sąd, utrudniając tym samym dokonanie analizy jej sytuacji finansowej.
Z przytoczonych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.