Uzasadnienie
II FZ 295/10 1 UZASADNIENIE
Postanowieniem z 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 723/09, wydanym na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z 13 lipca 2009 r., Nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r.
Z uzasadnienia postanowienia wynikało, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie, powołując się na swoją trudną sytuację i niemożność zaoszczędzenia środków pieniężnych, które pozwoliłyby na uiszczenie należnego wpisu od złożonej skargi. Informacje zamieszczone we wniosku były uzupełniane na wezwanie referendarza sądowego z 24 listopada 2009 r. i w ponownym postępowaniu prowadzonym w związku ze złożeniem sprzeciwu na postanowienie z 29 stycznia 2010 r., na wezwanie WSA.
W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że poniesienie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek utrzymania dla niej i rodziny; w oświadczeniu wnioskodawczyni wyjaśniła, że nie ma na utrzymaniu żadnych osób. Z oświadczenia tego wynikało, że posiada dwa stałe źródła przychodów: z działalności gospodarczej 1.000-1.050 zł miesięcznie oraz z tytułu pracy w Wielkiej Brytanii 352 funty miesięcznie. Skarżąca nie wykazała, jakiego rodzaju i w jakiej wysokości ponosi miesięczne konieczne wydatku na utrzymanie – mimo dwukrotnych wezwań, co uniemożliwiło Sądowi dokonanie porównania informacji dotyczących faktycznej sytuacji finansowej skarżącej.
W ocenie Sądu ewentualne pogorszenie sytuacji finansowej w związku z uiszczeniem kosztów sądowych od złożonej skargi nie było równoznaczne z wystąpieniem przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obligującym Sąd do udzielenia prawa pomocy w żądanym zakresie.
W zażaleniu na postanowienie M. K., w imieniu której działał, na podstawie pełnomocnictwa, ojciec J. K., wniosła o zmianę tego postanowienia przez udzielenie wnioskodawczyni prawa pomocy w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu postępowania.
Autor zażalenia wskazał, że prowadzenie działalności gospodarczej nie powoduje, że można uznać skarżącą za osobę majętną. Skarżąca sprzeciwia się sytuacji, w której słowo "przedsiębiorca" kojarzone jest jednoznacznie ze słowem "bogacz".
Sytuacja finansowa skarżącej jest trudna. Odmawiając przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny zupełnie zignorował fakt, że prowadząc w Polsce działalność handlową skarżąca odczuwa aktualnie skutki trwającego od 2008 r. kryzysu. Stał się on szczególnie dotkliwy od października 2009 r., gdyż w tym czasie spadł popyt na oferowane przez M. K. towary, zaś ich dostawcy nie zgadzają się na odraczanie terminów zapłaty.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził i zważył, co następuje
Zażalenie M. K. nie miało uzasadnionych podstaw.
Zgodnie ze wskazanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje – w zakresie częściowym – gdy w y k a ż e, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny.
Nie jest zatem przesłanką udzielenia prawa pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku poniesienia kosztów postępowania sądowego trudna sytuacja finansowa strony skarżącej; przesłanką taką jest w y k a z a n i e przez tę stronę, że poniesienie pełnych kosztów postępowania pozbawiłoby ją środków niezbędnych na utrzymanie i to w zakresie "koniecznym".
Prawo pomocy może być przyznane stronie wyłącznie na jej wniosek (art. 243 § 1 ustawy). Zatem to ona powinna podjąć starania w celu przekonania Sądu, iż występują ustawowe przesłanki udzielenia prawa pomocy. Skarżąca M. K. tego nie uczyniła, mimo podejmowania kolejno przez referendarza sądowego, a następnie WSA, kroków wskazanych w art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Autor zażalenia nie podjął nawet próby wykazania, że kwestionowane postanowienie naruszało prawo. Jego wywody o stanie faktycznym miały charakter ogólnikowy i nie wnosiły nic dodatkowego do opisu stanu faktycznego sprawy (sytuacji majątkowej skarżącej) znanego Sądowi I instancji.
Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.
Sąd nie rozpoznawał żądania zwrotu kosztów postępowania z uwagi na brak podstawy prawnej do jego wniesienia (por. art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
- - ---------------------- 3