Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2011 r., w sprawie sygn. akt I SA/Kr 32/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił G. S. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia sąd wskazał, że w uzasadnieniu zgłoszonego wniosku o przyznanie prawa pomocy podatnik podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, Otrzymuje rentę inwalidzką w kwocie 1526 zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Jest właścicielem trzech mieszkań znajdujących się w Krakowie o powierzchni 40 m2, 25 m2 oraz. 42 m2. Dwa mieszkania są wynajmowane, co przynosi stronie skarżącej dodatkowy dochód w postaci 1000 zł. miesięcznie.
Postanowieniem z 3 lutego 2011 roku referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. G. S. wniósł od powyższego postanowienia sprzeciw nie wskazał jednak żadnych nowych okoliczności co do swojego stanu majątkowego, dochodów lub wydatków.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek na skutek złożonego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że strona nie wykazała, że spełnia przesłanki o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W ocenie sądu skarżący nie wykazał, iż posiadany przez niego majątek jak również dochody przez niego uzyskiwane nie pozwalają mu ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wręcz przeciwnie, stan majątkowy skarżącego, a w szczególności fakt, iż jest on właścicielem trzech mieszkań, zaś dwa z nich wynajmuje i osiąga z tego tytułu dodatkowe dochody – świadczy o tym, że jest on w stanie ponieść koszty, związane z postępowaniem we własnym zakresie, bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania.
Na powyższe postanowienie G. S. wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jego uchylenia i zwolnienia z obowiązku poniesienia kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a.. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona domagająca się przyznania prawa pomocy w pierwszej kolejności powinna sama zabezpieczyć na ten cel stosowne środki i poczynić oszczędności do granic zabezpieczenia koniecznego utrzymania.
Dopiero, gdy jej majątek i dochody nie pozwalają na poczynienie oszczędności lub gdy pomimo dokonanych oszczędności nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania, można zwrócić się o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy w pełni zaakceptować rozstrzygnięcie wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Sąd I instancji trafnie wskazał, iż wnioskodawca nie wykazał, że posiadany przez niego znacznych rozmiarów majątek nieruchomy jak również uzyskiwane przez niego dochody nie pozwalają mu na partycypację w kosztach postępowania. Wysokość miesięcznych dochodów skarżącego z tytułu renty inwalidzkiej oraz wynajmu mieszkań (około 2.500 zł) w zestawieniu z wysokością wpisu od skargi w sprawie niniejsze (500 zł), a więc kosztem niezbędnym do poniesienia na obecny etapie postępowania oraz posiadanie przez wnioskodawcę znacznej wartości majątku miało decydujący wpływ na dokonaną przez Sąd I instancji ocenę wniosku o prawo pomocy. Oceny tej wnioskodawca nie podważył w złożonym zażaleniu, które stanowi jedynie polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem Sądu I instancji.
Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów procesu z jakichkolwiek źródeł, należy zgodzić się z Sądem I instancji, że skarżący będąc właścicielem znacznej wartości majątku nieruchomego nie należy do tego kręgu podmiotów.
Z tych względów, uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji