Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 13 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 822/08, Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwał J. N. do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia zażalenia.
Jako podstawę prawną zarządzenia powołano art. 214 § 2 w zw. z art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.).
W zażaleniu na powyższe zarządzenie strona domagała się jego uchylenia i zwolnienia jej od obowiązku uiszczenia wpisu, zarzucając bezpodstawność żądania opłaty sądowej w sprawie i celowe utrudnianie skarżącemu dochodzenia jego praw przed sądem ("kierowanie sprawy na boczne tory"). Ponadto wskazano na trudną sytuację finansową skarżącego, uniemożliwiającą mu (w jego ocenie) partycypowanie w kosztach procesu, czego wadliwie nie dostrzegł zarówno Sąd wojewódzki, rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający zażalenie od orzeczenia Sądu pierwszej instancji w tym przedmiocie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem obecnie rozpoznawanego zażalenia jest zarządzenie Przewodniczącego Wydziału, którym wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od zażalenia (z dnia 18 października 2008 r.) na postanowienie tego Sądu z dnia 6 października 2008 r., odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z powodu jego niedopuszczalności.
Natomiast od pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (art. 230 § 1 P.p.s.a.), którym jest m.in. zażalenie (art. 230 § 2 ustawy), pobiera się wpis stały w wysokości 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r.).
Wspomniane zażalenie nie jest przy tym wyjątkiem, o którym mowa w art. 220 § 4 P.p.s.a. (nie dotyczy postanowienia o odrzuceniu środków prawnych wymienionych w § 3 tego artykułu z powodu nieuiszczenia wpisu).
Z kolei zgodnie z art. 220 P.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (§ 1). Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (§ 3).
W świetle powyższych regulacji Przewodniczący Wydziału miał obowiązek wezwać stronę do opłacenia wpisu stałego od zażalenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania (odpisu zarządzenia), pod rygorem jego odrzucenia, co też uczynił, postępując zgodnie z dyspozycją w/w przepisów.
Wskazana czynność Przewodniczącego nie miała charakteru dyskryminującego stronę skarżącą, utrudniającego rozpoznanie jej sprawy (wbrew jej przekonaniu), lecz była jego obowiązkiem, wynikającym wprost z cytowanych wyżej przepisów ustawy. Natomiast obowiązek ponoszenia przez stronę kosztów procesu jest również niezależny od Sądu i wynika z art. 199 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Wywody skarżącego odnoszące się do jego sytuacji materialnej i wyrażające krytyczną ocenę orzeczeń wydanych w sprawie w przedmiocie prawa pomocy, należy pozostawić bez komentarza. Wykraczają one bowiem poza zakres rozważań dotyczących niniejszego postępowania wpadkowego, w którym weryfikowana jest prawidłowość zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego (zgodność z przepisami o kosztach sądowych, stanowiącymi jego podstawę prawną), nie zaś przesłanki uzasadniające przyznanie stronie prawa pomocy (nie jest analizowana sytuacja finansowa strony). Z tego też powodu bez rozpoznania pozostawić należy zawarty w zażaleniu wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu.
Końcowo Sąd zauważa, że zarządzenie zawiera wszystkie niezbędne informacje, dotyczące sposobu i terminu uiszczenia wymaganej opłaty oraz rygoru, jak również wskazanie podstaw prawnych tego żądania. Strona została pouczona o przysługujących jej prawach przy doręczeniu zarządzenia (k. 102-103 akt sądowych).
Skoro zaskarżone zarządzenie jest prawidłowe, to na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.