Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 maja 2008 r. w sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/Wr 62/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 marca 2008 r. odrzucającego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. Oddział Zamiejscowy w W. z dnia 20 listopada 2007 r., Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że skargę kasacyjną sporządził i wniósł reprezentujący Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w W., radca prawny, który na podstawie art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przywoływanej dalej w skrócie jako p.p.s.a., był obowiązany uiścić bez wezwania sądu wpis stały w wysokości połowy wpisu od skargi. Wobec nieuiszczenia wpisu Sąd w oparciu o przywołany powyżej przepis odrzucił skargę kasacyjną.
Na postanowienie Sądu z dnia 19 maja 2008 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej zażalenie wniósł Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w W. reprezentowany przez radcę prawnego.
Strona skarżąca zarzuciła orzeczeniu Sądu I instancji naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie przepisów art. 221, art. 230, art. 231, art. 233 P.p.s.a. w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) - przywoływanego dalej w skrócie jako "rozporządzenie", pomimo zwolnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z opłat sądowych na podstawie art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) - przywoływanej dalej w skrócie jako u.s.u.s.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący Zakład wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 120 zł.
W uzasadnieniu zażalenia strona skarżąca podniosła, że stosownie do art. 114 § 4 u.s.u.s. w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie Zakład nie ponosi opłat skarbowych i sądowych. Z art. 66 ust. 3 u.s.u.s. wynika, że zakład działa na podstawie niniejszej ustawy oraz innych ustaw regulujących poszczególne zakresy jego działalności. Do podstawowych zadań Zakładu należy pobór składek ubezpieczeniowych, zaś w przypadku niewpłacenia przez zobowiązanych należnych składek zastosowanie znajdują przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisy regulujące egzekucję sądową. Dochodzenie należnych składek należy do zadań terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu, którymi na najwyższym szczeblu są oddziały kierowane przez dyrektorów - § 10 ust. 1 pkt 5 w związku z § 8 ust. 1 i ust. 2 załącznika do Rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statusu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 28, poz. 164).
Egzekucja należności składkowych obywa się przede wszystkim w trybie przepisów o ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. z 2005 r. Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - przywoływanej dalej w skrócie jako u.p.e.a.. Stosownie do art. 19 § 4 tej ustawy egzekucję prowadzą dyrektorzy oddziałów ZUS.
Powyższe regulacje dowodzą zdaniem strony skarżącej, iż zadanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie egzekucji należności składkowych jest realizowane na poziomie oddziału, tj. przez dyrektora wyposażonego w określone uprawnienia egzekucyjne. W konsekwencji nie budzi wątpliwości strony skarżącej, że zwolnienie z opłat sądowych, o którym stanowi art. 114 § 4 u.s.u.s. odnosi się do ustawowego zadania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jakim jest egzekwowanie należności składkowych przez dyrektora oddziału Zakładu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie kosztów udziału w postępowaniu przez jego strony (art. 199 p.p.s.a.). Konkretyzacją tej zasady jest m.in. obowiązek uiszczenia kosztów sądowych przez ten podmiot, który wnosi pismo podlegające opłacie (art. 214 § 1 p.p.s.a.). Z obowiązku tego strona może być zwolniona, jeżeli przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 in fine p.p.s.a.).
Wyjątki od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony przewidziano w art. 239 i 240 p.p.s.a. Niewątpliwie żaden z tych przepisów nie odnosi się do skarżącego w niniejszej sprawie Treść wskazanego art. 199, a także art. 241 p.p.s.a. pozwalają jednak na przyjęcie, iż zwolnienie od kosztów sądowych wynikać może także z przepisów innych ustaw. Zgodzić się należy ze stroną skarżącą, iż przepisem takim jest art. 114 ust. 4 u.s.u.s.
Stosownie do wymienionego przepisu w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ponosi opłat skarbowych i sądowych. Przepis ten warunkuje zatem uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych od tego, czy rozpoznawana przez sąd sprawa należy do zakresu prowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych działalności określonej w ustawie. Zakres działania Zakładu określono w art. 68, art.69,art. 71 u.s.u.s. Jak trafnie podnosi autor zażalenia, jednym z elementów tej działalności jest pobór składek ubezpieczeniowych, a w przypadku gdy zobowiązany nie uiścił składek- prowadzenie postępowania egzekucyjnego (w określonym w art. 19 § 4 u.p.e.a. zakresie) w celu ich przymusowego wyegzekwowana. Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest wówczas organem egzekucyjnym. Jego uprawnienia nie dotyczą jednak wszystkich rodzajów egzekucji, nie przysługują mu też wszystkie uprawnienia organu egzekucyjnego.
Nie ma on m.in. uprawnienia do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności porządkowej dłużnika zajętej wierzytelności (art. 168 e § 5 u.p.e.a.). Stosownie do art. 168 e § 1 u.p.e.a. na dłużnika zajętej wierzytelności, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją lub zabezpieczeniem wierzytelności lub prawa majątkowego, można nałożyć karę pieniężną do wysokości 3.800 zł. Organem uprawnionym do nałożenia kary jest organ egzekucyjny (art. 168 e § 4) z tym, że jeżeli egzekucję z wierzytelności prowadzi organ egzekucyjny, o którym mowa w art. 19 § 3, 4, 7 i postanowienie w sprawie nałożenia kary pieniężnej wydaje naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na siedzibę tego organu. Uznać zatem należy, iż z mocy ustawy w zakresie spraw odpowiedzialności porządkowej Zakład Ubezpieczeń Społecznej nie prowadzi działalności (nie zajmuje się tą kwestią).
Przedmiotem skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 listopada 2007 r. wydane w przedmiocie uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 17 września 2007 r. w sprawie nałożenia na dłużnika zajętej wierzytelności kary pieniężnej w wysokości 3.800zł za niewykonanie ciążącego na nim obowiązku związanego z egzekucją prowadzoną z wynagrodzenia za pracę zobowiązanej i umorzenia postępowania pierwszej instancji. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. zostało wydane w oparciu o art. 168e u.p.e.a. (choć jako przedmiot sprawy podano w zaskarżonym postanowieniu błędnie egzekucję świadczeń pieniężnych). Nie jest to zatem sprawa leżąca w zakresie prowadzonej przez stronę skarżącą działalności, określonej w ustawie.
Strona skarżąca zobowiązania była zatem, na mocy art. 214 § 1 i art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. uiścić wpis od skargi kasacyjnej. W tym przypadku wpis był wpisem stałym (§ 2 ust. 1 pkt 1 w związku z § 3 rozporządzenia).Skargę kasacyjną wniósł radca prawny, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu trafnie więc ocenił, że zachodzą podstawy do odrzucenia skargi kasacyjnej w oparciu o art. 221 P.p.s.a.
Zauważyć przy tym należy, odnosząc się do argumentu in fine uzasadnienia zażalenia, iż skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga (sporządzona przez osobę niebędącą radcą prawnym czy adwokatem) podlega odrzuceniu, to zgodnie z art. 222 p.p.s.a. nie mógł żądać opłat od tego pisma, a brak opłaty nie stanowił przeszkody do rozpoznania sprawy.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia.