Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił w całości skargę H. W. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu. W następstwie wywiedzionej przez pełnomocnika Skarżącej skargi kasacyjnej od ww. wyroku zarządzeniem z dnia 26 lutego 2016 r. (doręczonym 4 marca 2016 r.) wezwano tego pełnomocnika do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł. Wobec nieuiszczenia wymaganego wpisu od skargi kasacyjnej, postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną jaką wniósł pełnomocnik strony skarżącej. Odpis tego postanowienia doręczono na adres kancelarii pełnomocnika strony skarżącej w dniu 15 kwietnia 2016 r. W dniu 22 kwietnia 2016 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, dołączając do tego wniosku dowód uiszczenia wymaganej opłaty (przelewem w dniu 21 kwietnia 2016 r.).
W uzasadnieniu złożonego wniosku wskazał, że do uchybienia terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej doszło z przyczyn niezawinionych przez skarżącą. Wyjaśniając okoliczności tego uchybienia wyjaśnił, że po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej zawiadomił męża Skarżącej o obowiązku opłacenia skargi kasacyjnej, doręczając mu wezwanie Sądu w tym przedmiocie. Mąż Skarżącej, pomimo podjętego zobowiązania, o tym obowiązku jej nie poinformował, jak również nie doręczył jej wezwania do opłacenia skargi kasacyjnej. Skarżąca nie posiadała zatem w ogóle wiedzy o tym, że takie pismo miało być jej doręczone. O tym, że wymagany wpis od skargi kasacyjnej nie został uiszczony Skarżąca dowiedziała się w dniu 15 kwietnia 2016 r., kiedy to pełnomocnik Skarżącej poinformował ją o doręczonym mu postanowieniu Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględniając ustawowe kryteria zastosowania instytucji przywrócenia terminu w postępowaniu sądowym, o jakich mowa w treści art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a) odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Przechodząc do merytorycznej oceny okoliczności podniesionych we wniosku, wyjaśnił, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym należy rozumieć szeroko, tj. jako konsekwencję określonego postępowania także osób trzecich. Szerokie rozumienie zakresu braku zawinienia strony w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. ma istotne znaczenie w sprawie jeżeli zważyć, że argumentacja wniosku sprowadzała się w istocie do wykazania zawinionego działania męża Skarżącej. Wychodząc z założenia, że dochowanie przez męża Skarżącej należytej staranności w poinformowaniu jej o obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej mogłoby uchronić stronę od negatywnych konsekwencji związanych z nieopłaceniem skargi kasacyjnej, Sąd uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka braku zawinienia, która warunkuje przywrócenie uchybionego terminu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącej zarzucił naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej mimo uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu i uznanie, że przesłanka braku winy obejmuje również zawinienie osób trzecich, którym powierzono dokonanie określonej czynności procesowej. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik Skarżącej zwrócił uwagę na istniejący między małżonkami poważny konflikt i prowadzone postępowanie rozwodowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Przepis art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, iż w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W literaturze oraz orzecznictwie wskazuje się, że wskazany przepis wprowadza domniemanie, że pismo doręczone dorosłemu domownikowi dotarło do rąk adresata (B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, wyd. III, s. 233, postanowienie SN z dnia 12 stycznia 1973 r., I CZ 157/72, OSNCP 1973, nr 12, poz. 215, postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2010 r., II OZ 707/10 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Adresat przesyłki może obalić to domniemanie wykazując, że pisma mu nie doręczono lub nie doręczono w tym terminie, w którym potwierdzony został odbiór pisma.
Z treści zażalenia wynika, że pełnomocnik Skarżącej odebrał wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej i niezwłocznie przekazał je mężowi Skarżącej, z którym pozostaje ona w konflikcie. Małżonek nie przekazał pisma ani informacji o terminie uiszczenia wpisu, natomiast Skarżąca nie przypuszczała, że jakiekolwiek pismo miało być jej doręczone.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Sądu I instancji co do stwierdzenia, iż w sprawie nie zaszła okoliczność braku winy w uchybieniu terminu, było prawidłowe. Wskazać należy, że brak winy powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego o braku winy nie można mówić w sytuacji, która wystąpiła w analizowanej sprawie.
Pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. obejmuje swym zakresem nie tylko działania bądź zaniechania pełnomocnika ale również działania osób trzecich upoważnionych przez pełnomocnika do dokonywania poszczególnych czynności, włącznie z czynnościami o charakterze czysto technicznym. To bowiem na pełnomocniku będącym profesjonalistą, jak w tej sprawie, spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. W zakresie czynności przed instytucjami, których postępowanie opiera się na przepisach prawa, na profesjonalnym pełnomocniku takim jak adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy czy doradca podatkowy ciąży szczególny obowiązek dbałości o terminowości i prawidłowości dokonywanych czynności procesowych bądź innych, wynikających z przepisów proceduralnych odpowiednich ustaw.
W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy zasadnym jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony swoich interesów i ochrony jej praw (por. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 527/11). W rozpoznawanej sprawie argumentacja podniesiona profesjonalnego pełnomocnika w zażaleniu de facto sprowadza się do przeniesienia winy w uchybieniu terminu na małżonka Skarżącej. Zauważyć należy, że Skarżąca była w postępowaniu reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i to do jego rąk dokonywane były doręczenia (k.73 akt sądowych).
Wprawdzie argumentacja Sądu pierwszej instancji pomija kwestię reprezentacji Skarżącej przez profesjonalnego pełnomocnika i koncentruje się wyłącznie na zawinionym działaniu męża Skarżącej, jednak argumentacja Sądu co do konsekwencji określonego postępowania osób trzecich w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, a w efekcie winy strony w uchybieniu terminu zasługuje na pełną aprobatę.
Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.