Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 37/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") odmówił E. K. – B. (dalej: "Skarżący") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 października 2017 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowił art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Z uzasadnienia postanowienia WSA wynika, że Skarżący wniósł skargę na wskazaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 października 2017 r. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2018 r. WSA odrzucił przedmiotową skargę z uwagi na uchybienie terminowi ustawowemu do jej wniesienia. Postanowienie zostało doręczone Skarżącemu w dniu 26 lutego 2018 r. W dniu 5 marca 2018 r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Skarżący przyznał, że wniósł przedmiotową skargę z uchybieniem terminu. Wskazał, iż było to spowodowane wpisaniem niewłaściwej daty na kopercie podczas odbioru z urzędu pocztowego przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. Wyjaśnił, że wpisanie niewłaściwej daty bezpośrednio po odbiorze korespondencji było spowodowane "roztargnieniem spowodowanym wyjątkowym, niewynikającym tylko z wieku, ale i ilości spraw do załatwienia w pośpiechu i stanu zdrowia".
Skarżący w przedmiotowym dniu odbył wizytę u stomatologa, woził rzeczy córki, będącej w zagrożonej ciąży oraz odebrał z pracy źle czującą się żonę. Skarżący wskazał też, że planował nadać skargę wcześniej, ale z uwagi na inne problemy nie mógł tego dokonać.
Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi WSA stwierdził, że Skarżący sam wskazał, iż wniesienie skargi po terminie było spowodowane zapisaniem błędnej daty na kopercie podczas odbioru zaskarżonej decyzji. Takie zachowanie wskazuje, iż Skarżący nie zachował najwyższej staranności. Zdaniem WSA wina Skarżącego przejawia się w tym, że w następnych dniach po odbiorze korespondencji nie zweryfikował wpisanej na kopercie daty. Każdy powinien mieć świadomość, iż działając w warunkach silnego stresu, może popełniać błędy. Chcąc dopełnić odpowiedniej staranności Skarżący powinien np. przy użyciu swojego kalendarza lub strony internetowej operatora pocztowego ustalić, czy wpisana data na kopercie jest prawidłowa. Trudno bowiem uznać, że Skarżący funkcjonował w warunkach silnego stresu przez cały miesiąc, po odebraniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 19 kwietnia 2018 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Przepis art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, iż w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4).
Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy.
Jak wskazano wyżej, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym.
Podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie WSA, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu było prawidłowe. Co prawda WSA rozumiał trudną sytuację Skarżącego, jednakże nie mógł się przychylić do jego wniosku, gdyż uchybienie terminowi do wniesienia skargi było przez Skarżącego niewątpliwie zawinione. Skarżący sam wskazał, że wniesienie skargi po terminie było spowodowane zapisaniem błędnej daty na kopercie podczas odbioru zaskarżonej decyzji. Świadczy to, jak trafnie zauważył WSA, o braku zachowania przez Skarżącego należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Skarżący miał odpowiedni czas aby upewnić się co do terminu wniesienia skargi do WSA. Tym samym uniemożliwiało w niniejszej sprawie przywrócenie terminu Skarżącemu do wniesienia skargi.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.