Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 9 listopada 2017 r., sygn. akt II FZ 610/17

Uzasadnienie

Sygnatura akt II FSK 610/17

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił T. I.przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I SA/Wr 2018/15) o odrzuceniu skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 19 października 2015 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sądu I instancji wskazano, że postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2017 r. odrzucono skargę T. I. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z powodu nieuiszczenia wpisu w terminie. Od orzeczenia tego zażalenie wywiódł skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika), przy czym zażalenie to nadał w urzędzie pocztowym w dniu 17 maja 2017 r., natomiast odpis postanowienia z dnia 24 kwietnia 2017 r. doręczono T. I. w dniu 9 maja 2017 r. Siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę mijał 16 maja 2017 r. (wtorek, dzień pracujący), postanowieniem z dnia 5 czerwca 2017 r. odrzucono zażalenie. Postanowienie o odrzuceniu zażalenia doręczono pełnomocnikowi skarżącego 22 czerwca 2017 r. W dniu 26 czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącego złożył m.in. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 24 kwietnia 2017 r. o odrzuceniu skargi oraz zażalenie na to postanowienie.

W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że decyzja Sądu o odrzuceniu skargi była błędna, bowiem w ostatnim dniu do uiszczenia wpisu (w piątek, 14 kwietnia 2017 r.) skarżący należną opłatę uiścił w drodze wpłaty dokonanej na poczcie. Sąd natomiast uznał, że skoro stosowna należność wpłynęła na rachunek Sądu w dniu 15 kwietnia 2017 r. to zaistniały podstawy do odrzucenia skargi wobec nieterminowego jej opłacenia. Dodatkowo wskazano, że zachowany został siedmiodniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu jako że dopiero 19 czerwca 2017 r. skarżący odebrał z urzędu pocztowego potwierdzony za zgodność odpis dowodu uiszczenia wpisu przelewem.

Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu argumentował, że w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, jako okoliczność świadczącą o braku winy skarżącego powoływany jest wyłącznie fakt niewłaściwej decyzji Sądu w kwestii oceny terminowości opłacenia skargi. Uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu nie zawiera jakichkolwiek argumentów odnoszących się do braku winy w nieterminowym złożeniu zażalenia. Rozpatrywany wniosek nie zawiera jakiejkolwiek argumentacji mogącej przemawiać za ustaleniem braku winy w nieterminowym złożeniu zażalenia, czego zresztą pełnomocnik nie kwestionuje.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zaskarżył postanowienie w całości, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść wydanego postanowienia poprzez ustalenie, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że do uchybienia terminu objętego wnioskiem o jego przywrócenie nie doszło z przyczyn niezawinionych przez stronę oraz błędne ustalenie dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz naruszenie przepisów postępowania, a to:

1. - art. 58 § 1 i 2 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy;
2. - art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej w skrócie: K.p.a.);
3. - art. 112 K.p.a.;
4. - art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad demokratycznego państwa prawnego poprzez brak zapewnienia w toku postępowania sprawiedliwości i rzetelności przy rozstrzyganiu o sytuacji jednostki;
5. - naruszenie art. 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad praworządności;
6. - naruszenie art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności;
7. - naruszenie art. 17 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w związku z ogólnie pojętym zakazem nadużywania praw przez organy administracji publicznej;

Wskazując na powyższe naruszenia wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez Sąd który wydał zaskarżone postanowienie, tj. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu poprzez nadanie sprawie dalszego biegu i rozpatrzenie zażalenia, względnie o zmianę postanowienia przez Sąd II instancji poprzez nadanie sprawie dalszego biegu i rozpatrzenie zażalenia lub uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 85 P.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynikało z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji RP). Stąd też, wprowadzając powyższy rygor, ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony. Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia.

W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony.

Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ciężar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie, która winna wykazać, iż mimo dochowania należytej staranności nie była w stanie dokonać czynności procesowej w terminie.

W rozpoznawanej sprawie skarżący uchybił terminowi do złożenia środka odwoławczego, bowiem nie wniósł w ustawowym terminie zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o odrzuceniu skargi. Pełnomocnik skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu wskazywał na niezasadność odrzucenia skargi z uwagi na uiszczenie wpisu od skargi w terminie, nie podnosząc okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia, co stanowi przedmiot niniejszego postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z oceną Sądu I instancji, że skarżący, działając przez pełnomocnika, w żaden sposób nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi. Należy jeszcze raz podkreślić, że kwestia oceny terminowości wniesienia wpisu od skargi nie stanowi przedmiotu rozpoznania w niniejszym postępowaniu.

Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie, wbrew obowiązkowi zawartemu w art. 87 § 2 p.p.s.a. skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. W konsekwencji nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a.

Z tych względów zażalenie, jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.