Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 maja 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych).
W związku z brakiem danych wystarczających do oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, pismem z dnia 5 kwietnia 2016 r. skarżący został wezwany do przedłożenia dokumentów źródłowych, które pozwoliłyby rzetelnie ocenić czy jego sytuacja materialna faktycznie nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na to wezwanie. W skutek tego referendarz sądowy oceniał sytuacje materialną skarżącego na podstawie danych znajdujących się już w aktach sprawy. W oświadczeniu złożonym na formularzu PPF skarżący wskazał, że nie posiada żadnego majątku, zasobów czy przedmiotów o wartości powyżej 5000 zł. Wskazał również, co wynika także z nadesłanych przez skarżącego pism mających uzupełnić złożony wniosek, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego on sam pracuje na 1/100 etatu co zapewnia dochód w wysokości 20 zł miesięcznie, matka natomiast otrzymuje około 1700 zł emerytury (skarżący nie posiada bliższych informacji). Ogół dochodów skarżącego i jego matki kształtuje się więc na poziomie 1720 zł przy wydatkach rzędu 5500 zł miesięcznie (jak wskazano w formularzu).
W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy wskazał, że dane udostępnione przez skarżącego zarówno w oświadczeniu złożonym na formularzu PPF jak i w pismach załączonych przy okazji uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu nie są wystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego. Argumentował, że przy przedstawionej przez skarżącego strukturze dochodów i wydatków nie sposób wywieść z czego faktycznie skarżący się utrzymuje. Mając to na uwadze referendarz odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanych zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje
Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy.
Zgodnie z regulacją art. 246 § 1 pkt 2 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) to na osobie fizycznej wnioskującej o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Przy czym wykazanie należy rozumieć tu jako udowodnienie – przekonanie Sądu o istnieniu takich okoliczności, które uzasadniają przyznanie prawa pomocy. Ratio legis takiej konstrukcji zawiera się w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca.
Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie skarżącego pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji pozwalającej na dokonanie oceny jego aktualnych możliwości płatniczych.
Podkreślić również należy, że przyznanie prawa pomocy, będącego odstępstwem od zasady partycypacji stron w kosztach postępowania i przerzucające takie koszty na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona w sposób jednoznaczny wykaże spełnienie ustawowo określonych przesłanek prawa pomocy.
W ocenie Sądu wątpliwości wskazane przez referendarza sądowego w uzasadnieniu postanowienia są uzasadnione. Przy wskazanych w oświadczeniu dochodach rzędu 1720 zł (z czego utrzymać mają się dwie osoby) i wydatkach na poziomie 5500 zł miesięcznie zasadne jest pytanie z jakich źródeł skarżący finansuje tak wysokie (w stosunku do dochodów) wydatki. Pytanie to jest o tyle aktualne, że również przy okazji złożenia sprzeciwu skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych mających poprzeć jego wcześniejsze jak i zawarte w sprzeciwie twierdzenia (np. o przewlekłej chorobie).
Skarżący powinien mieć bowiem świadomość, że warunkiem koniecznym do przeprowadzenia oceny zdolności majątkowych osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie dokładnych i wiarygodnych danych. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o braku środków pieniężnych strony, bez przedstawienia dowodów na tą okoliczność, są bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny tej sytuacji, gdyż nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. Twierdzenie powyższe wspiera przyjęta postawa wnioskodawcy, który ignorując obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych poprzestaje na subiektywnym, mylnym przeświadczeniu, że wybiórczo przedstawione dane dotyczące sytuacji materialnej zawarte w formularzu PPF lub w pisemnym oświadczeniu są wystarczające do merytorycznej oceny złożonego przez niego wniosku.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji postanowienia.