Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 313/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał B. B. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że przedstawiona w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i przesłanym w odpowiedzi na wezwanie piśmie z dnia 13 maja 2013 r., sytuacja materialna i rodzinna skarżącego uprawnia do stwierdzenia, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Dlatego zasadne jest przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, które to koszty w większym zakresie niż koszty sądowe, obciążyłyby budżet domowy skarżącego.
Skarżący nie wykazał jednak, że nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozważając możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych, WSA stwierdził, że jego obecna sytuacja materialna nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, nie ma nikogo na utrzymaniu, posiada stały dochód z tytułu emerytury wynoszący 1.093,28 zł. Wykazane wydatki za energię elektryczną stanowiły za okres od 29 listopada 2012 r. do 18 maja 2013 r. kwotę 1.392,69 zł (średnio miesięcznie ok. 250 zł). Pozostałą kwotę skarżący przeznacza na życie i leczenie.
Ponadto skarżący posiada nieruchomość rolną w części użytkowaną przez syna, w pozostałej części nieużytkowaną rolniczo, w związku z czym może korzystać z pożytków jakie ta nieruchomość przynosi, chociażby w postaci płodów rolnych, czy czynszu dzierżawnego, co niewątpliwie może przyczynić się do zmniejszenia kosztów utrzymania. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, skarżący jest w stanie uiścić koszty sądowe, które nie przekroczą kwoty 100 zł.
Ponadto, w ocenie WSA, jakkolwiek nie można kwestionować chęci udzielania przez skarżącego pomocy córce, gdy znajduje się ona w gorszym położeniu finansowym niż on sam, to pomoc ta nie może mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem w niniejszej sprawie. Także potrzebie wykonania remontu domu wobec złego stanu instalacji elektrycznej oraz braku wody, kanalizacji i centralnego ogrzewania, nie można przyznać pierwszeństwa przed obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych w kwocie 100 zł.
Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie, w którym wnioskowała o zmianę jego pkt 2. W uzasadnieniu powołała się na trudną sytuację finansową i zdrowotną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Artykuł 252 p.p.s.a. stawia zaś wymóg, by wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierał oświadczenie strony o stanie majątkowym i dochodowym oraz dodatkowo, gdy wniosek składa osoba fizyczna dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenia strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
Wnioskodawca ma więc obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny.
Należy również wziąć pod uwagę, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanego z ich udziałem, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnej zasady prawa do sądu, dla osób których sytuacja materialna powoduje, że nie mogą one ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu dla siebie i rodziny.
Analiza przedstawionego stanu faktycznego wykazała, że sytuacja majątkowa skarżącego jest na tyle trudna, że nie może on ponieść kosztów postępowania sądowego. Wprawdzie koszty te w niniejszej sprawie wynoszą 100 zł, lecz należy wziąć pod uwagę fakt, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał już zażalenia skarżącego odnośnie przyznania mu prawa pomocy i go nie przyznał.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie skarżący nie może sfinansować swojego udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym, gdyż jego dochody się nie zmieniły i nie wystarczą na pokrycie kolejnego już kosztu sądowego.
Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.