Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 14 września 2017 r., I SA/Po 843/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zwolnił R. P. od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia i odmówił przyznania mu prawa pomocy w pozostałym zakresie tj. poprzez ustanowienie pełnomocnika, w sprawie ze skargi skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 16 sierpnia 2011 r., [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania prowadzonego w zakresie nabycia przez płatnika ulgi w podatku rolnym.
Rozpoznając wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że w przedmiotowej sprawie występuje szczególnie uzasadniony przypadek uprawniający do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych od zażalenia. Zwolnienie to ma bowiem na celu umożliwienie ostatecznego zakończenie sprawy, gdyż inicjowane przez skarżącego postępowania wpadkowe skutecznie zatamowały rozpoznanie skargi. Ponadto sąd pierwszej instancji uznał, że w świetle znanej mu z urzędu sytuacji osobistej i materialnej skarżącego, niecelowe było ponowne uruchamianie w tym zakresie ustawowego trybu dokumentowania jego stanu majątkowego.
Z powyższych względów sąd pierwszej instancji na podstawie art. 258 § 4 z § 2 pkt 7, art. 245 § 1 - § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia z 18 maja 2016 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 kwietnia 2016 r. odrzucającego zażalenie z 2 lutego 2016 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 stycznia 2016 r. odrzucającego skargę i odmówił prawa pomocy skarżącemu w pozostałym zakresie.
2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w części oddalającej wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym oraz budzącego jego niezadowolenie. Ponadto skarżący wskazał, że jego sytuacja jako osoby bezdomnej jeszcze bardziej się pogorszyła: wzrosły zadłużenia, doznał zawału serca, brakuje mu środków na utrzymanie, leczenie, cierpi na ciężki psychiczny i fizyczny rozstrój zdrowia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
3. W sprawie niniejszej sąd pierwszej instancji zważył, iż bezcelowe było ponowne uruchamianie ustawowego trybu dokumentowania stanu majątkowego skarżącego, gdyż jego sytuacja osobista i materialna jest znana sądowi z urzędu. Ponadto sąd zaznaczył, iż zwolnienie od kosztów sądowych od zażalenia ma na celu umożliwienie ostatecznego zakończenia sprawy. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu inicjowane przez skarżącego postępowania wpadkowe skutecznie zatamowały rozpoznanie skargi. Należy więc stwierdzić, że sąd trafnie wyciągnął wnioski uznając, iż sytuacja materialna wnioskodawcy, oraz inicjowane przez niego postępowania wpadkowe, uzasadniają zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych.
W myśl art. 165 p.p.s.a. prawomocne postanowienie sądu pierwszej instancji należy do tzw. postanowień niekończących postępowania, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Jednak bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może uchylić wcześniej wydanego postanowienia. Przez zmianę okoliczności należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Zmiany te muszą być na tyle istotne, by uzasadniały wydanie nowego odmiennego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy nowe okoliczności muszą być oceniane w kontekście przesłanek, które legły u podstaw wcześniej wydanego postanowienia, którego zmiany domaga się strona. Oznacza to, że zadanie sądu sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż w przedmiotowej sprawie skarżący nie wskazał w treści zażalenia nowych okoliczności mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, ani też naruszenia prawa przez sąd pierwszej instancji, które mogłoby być przyczyną uchylenia zakwestionowanego postanowienia.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.