Uzasadnienie
Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 19 września 2016 r., sygn. akt I SA/Op 53/16, w którym odrzucono skargę kasacyjną R. G. (dalej: skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 15 czerwca 2016 r. oddalającego skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z 7 grudnia 2015 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r.
W dniu 10 sierpnia 2016 r. skarżący reprezentowany przez doradcę podatkowego wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną.
W wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału z 16 sierpnia 2016 r., wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez uiszczenie wpisu w kwocie 750 zł oraz uzupełnienie skargi kasacyjnej poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie jej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia środka odwoławczego.
Odpisy powyższych zarządzeń zostały doręczone 22 sierpnia 2016 r. upoważnionemu pracownikowi pełnomocnika strony.
W terminie do wykonania wezwań pełnomocnik uiścił wymagany wpis od skargi kasacyjnej, natomiast nie złożył wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie bądź oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna podlega odrzuceniu. Powoławszy się na treść art. 176 § 2 oraz art. 177a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd wskazał, że we wniesionej skardze kasacyjnej nie zawarto wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie bądź też oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Dlatego też wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia między innymi tego braku formalnego skargi kasacyjnej, a ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że wezwania doręczono prawidłowo. Sąd stwierdził, że termin do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie 29 sierpnia 2016 r., co skutkować musiało odrzuceniem tej skargi na podstawie art. 178 p.p.s.a.
W zażaleniu od powyższego postanowienia skarżący zarzucił naruszenie art. 178 w zw. z art. 176 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi z powodu braku wyżej opisanego wniosku bez wezwania do usunięcia braków formalnych w sytuacji, gdy z podstaw kasacji wynika treść żądania strony, czym naruszono art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 78 i art. 2 Konstytucji. Jego zdaniem wywodzenie z art. 176 p.p.s.a. obowiązku odrzucenia skargi kasacyjnej w przypadku braku wniosku o rozpoznanie jej na rozprawie (oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy) stanowi naruszenie przepisów Konstytucji, bowiem z treści zarzutów wynika żądanie strony ‒ rozpoznanie skargi kasacyjnej przez NSA. Dodał, że do pisma skierowanego do Sądu w wyniku przeoczenia nie załączono wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Na wstępie stwierdzić należy, że stan faktyczny w sprawie nie jest kwestionowany: pełnomocnik skarżącego przyznał, że w wyniku przeoczenia nie wysłał do Sądu wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, mimo prawidłowego wezwania w tym zakresie.
Zarzuty sformułowane w zażaleniu opierają się na tezie o niekonstytucyjności art. 176 p.p.s.a. W przekonaniu pełnomocnika skarżącego niezgodne z Konstytucją jest uregulowanie nakazujące odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu braku przedmiotowego wniosku w sytuacji, gdy żądanie strony jest oczywiste, tj. wynika z zarzutów skargi kasacyjnej i sprowadza się do tego, by Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną, wszystko jedno czy na rozprawie, czy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska skarżącego (jego pełnomocnika).
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że podstawą prawną odrzucenia skargi kasacyjnej w wypadku niezamieszczenia w niej wniosku o rozpoznanie środka odwoławczego na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy nie jest, jak to wskazał pełnomocnik, art. 176 p.p.s.a., lecz art. 177a w zw. z art. 178 p.p.s.a. To w art. 177a zawarta jest regulacja, zgodnie z którą przewodniczący ma obowiązek wezwać skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej polegającego na niezawarciu w niej wniosku/oświadczenia, o których mowa wyżej, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej.
Po drugie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie sposób przyjąć, by tego rodzaju wymóg formalny stanowił nadmierny rygoryzm, godzący w istotę prawa do sądu. Nie nasuwa również wątpliwości konstytucyjnych skutek prawny nieuzupełnienia takiego braku formalnego w postaci odrzucenia skargi kasacyjnej.
Podkreślenia wymaga, że na podstawie art. 175 p.p.s.a. skarga kasacyjna musi być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. Jak sam przyznał pełnomocnik skarżącego, jedyną przyczyną niezawarcia w skardze kasacyjnej stosownego wniosku, a także nieuzupełnienia skargi kasacyjnej w tym zakresie, było jego przeoczenie. Tego rodzaju argumentacja świadczy wyłącznie o zaniedbaniu pełnomocnika, nie zaś o niekonstytucyjności wymogu zawarcia wniosku w środku odwoławczym.
Jeśli chodzi natomiast o rygor związany z nieuzupełnieniem analizowanego braku skargi kasacyjnej, to nie można zgodzić się z argumentacją, zgodnie z którą odrzucenie skargi kasacyjnej jest tu spowodowane "drobną pomyłką" profesjonalnego pełnomocnika, co powoduje niekonstytucyjność takiej regulacji. Pełnomocnik miał bowiem możliwość naprawienia swojej "pomyłki", został prawidłowo wezwany do uzupełnienia skargi kasacyjnej, jednak tego nie uczynił. Postępowanie sądowe jest postępowaniem sformalizowanym; czynności podejmowane przez jego uczestników muszą być dokonywane w określonych w ustawie terminach, w stosownej formie i o odpowiedniej treści. Niestosowanie się do tych wymogów naraża uczestników postępowania na konsekwencje procesowe.
Należy przypomnieć, że w wyroku z 8 kwietnia 2014 r., SK 22/11 (OTK-A 2014, Nr 4, poz. 37), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 180 w zw. z art. 178 i art. 176 p.p.s.a. w zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie, bez wezwania do usunięcia braków, skargi kasacyjnej niespełniającej wymogu zamieszczenia w niej wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia wraz z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 78 Konstytucji RP, a także z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Trybunał Konstytucyjny powiązał więc ocenę o niekonstytucyjności wskazanych wyżej przepisów z niewzywaniem strony do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przed jej odrzuceniem. W wypadku regulacji zawartej w art. 177a w zw. z art. 178 p.p.s.a. taki problem nie występuje, bowiem przepis ten pozwala na odrzucenie skargi kasacyjnej dopiero po bezskutecznym wezwaniu strony do usunięcia braków pod rygorem odrzucenia tej skargi.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art. 90 § 2 p.p.s.a., tj. do skierowania niniejszej sprawy na rozprawę. Pełnomocnik nie przedstawił żadnych argumentów na poparcie tezy o konieczności rozpoznania wniesionego zażalenia na rozprawie.