Uzasadnienie
J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 1 października 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia I raty podatku od środków transportowych za 2008 r.
Zarządzeniem przewodniczącego z dnia 2 grudnia 2008 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jako podstawę prawną zarządzenia wskazano art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) oraz § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221,poz. 2193, powoływanego dalej jako rozporządzenie).
Na zarządzenie to skarżący wniósł zażalenie, wnosząc o zmianę zarządzenia. W jego ocenie zarządzenie to oparte na rozporządzeniu Rady Ministrów obarczone jest niedoskonałością prawa i narusza konstytucyjną zasadę powszechności dostępu obywateli do sprawiedliwych sądów. Powołany w zarządzeniu § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów traktuje równo w opłacaniu wpisu wszystkie podmioty, co jest szkodliwe dla małych podmiotów gospodarczych, czyli mikroprzedsiębiorstw, do jakich zalicza się skarżący. W jego wypadku wpis sądowy wynosi 40,3 % wartości przedmiotu sporu (rata podatku wynosiła 1240 zł), natomiast dla dużych podmiotów w tych samych sprawach wynosi ułamki procentu.
Skarżący prowadzi przedsiębiorstwo jednoosobowe, w oparciu o środek transportu dostosowany do prac budowlanych w zakresie budownictwa drogowego. Praca w tym sektorze charakteryzuje się dużą sezonowością. W związku z warunkami pogodowymi w okresie jesienno-zimowym strona grudniu 2008 r. (miesiąc złożenia zażalenia) uzyskała przychód w wysokości 788 zł, co po odliczeniu kosztów (paliwa, winiety) daje dochód w wysokości 223 zł i uniemożliwia jej uiszczenie wpisu w kwocie 500 zł. W związku z tym skarżący wniósł o zmianę zarządzenia i ustalenia wysokości wpisu w oparciu o § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w kwocie 100 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym strony - co do zasady - ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (art. 220 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 214 § 1 obowiązany do uiszczenia kosztów sądowych (poza wyjątkami przewidzianymi w ustawie, które nie dotyczą skarżącego- art. 239 p.p.s.a.) jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Do pism wszczynających postępowanie i podlegających opłacie ustawodawca zaliczył m.in. skargę i wskazał, iż pobiera się od niej wpis stały lub stosunkowy (art. 230 § 1 p.p.s.a.). Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, w innych pobiera się wpis stały (art. 231 p.p.s.a). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż wpis stosunkowy pobiera się w sytuacjach, gdy przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności stwierdzające istnienie należności pieniężnej, zobowiązujące do jej zapłaty (poglądy takie wyrażano m.in. w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 227/08, opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex pod nr 395047,z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 1651/06, opubl. w Przeglądzie Orzecznictwa Podatkowego z 2008 r., nr 4,poz. 51, z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt II OZ 641/07, opubl. w Lex pod nr 278003).
Wysokość wpisów w poszczególnych kategoriach spraw, zgodnie z ustawowym upoważnieniem, zawartym w art. 233 p.p.s.a., została określona w powołanym rozporządzeniu Rady Ministrów. Wpis stosunkowy określany jest proporcjonalnie od wartości przedmiotu sporu (§ 1 rozporządzenia Rady Ministrów). Wpis stały od tej wartości nie zależy, pobierany jest bowiem w sprawach, gdzie nie można jej określić (z uwagi na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności), jego wysokość zależna jest od kategorii sprawy sądowoadministracyjnej. Z powołanych przepisów wynika zatem, iż wysokość wpisu od skargi jest niezależna od woli sądu, wynika bowiem z przepisów ustawy i wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych, do których stosowania obligują sądy art. 178 ust. 1, art. 2, 7 i 87 ust. 1 Konstytucji RP.
Zauważyć przy tym należy, iż uzależnienie prawa do rozpoznania sprawy przez niezawisły sąd (art. 45 Konstytucji RP) od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi co do zasady ograniczenia tego prawa (por. choćby wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie 48140/99 - Teltronic- CA TV v. Polska, opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex pod nr 168738).
W tym przypadku przedmiotem zaskarżenia jest decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Akt ten nie nakłada zatem na skarżącego obowiązku zapłaty konkretnej kwoty- przeciwnie, dotyczy on wniosku skarżącego o zwolnienie go z tego obowiązku. Kwota zaległości podatkowej nie stanowi więc w tym przypadku wartości przedmiotu sporu i niezasadne jest porównywanie wysokości wpisu do tej kwoty. Wpis w tej sprawie jest bowiem,zgodnie z zasadą wynikającą z art. 231 p.p.s.a wpisem stałym, ustalanym w sprawach, w których przedmiotem sporu nie jest należność pieniężna. Nietrafny jest zatem zarzut, iż przepisy rozporządzenia traktują odmiennie dużych i małych podatników. W przypadku wpisów stałych każdy z nich poniesie jednakowe koszty postępowania, zaś w sprawach o należności pieniężne - wielkość kosztów uzależniona będzie od spornej kwoty. Ponieważ przedmiotem zaskarżenia była decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych, trafnie jego wysokość określono na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów. § 4 rozporządzenia Rady Ministrów dotyczy innej kategorii spraw sądowo administracyjnych- wszczynanych na wniosek. Sąd, jak wskazano wyżej, nie może zaś ustalać wysokości wpisu dowolnie, tylko zgodnie z przepisami regulującymi tę materię.
Zauważyć ponadto należy, iż podniesione w zażaleniu argumenty odnoszące się do trudnej sytuacji finansowej podatnika nie mają znaczenia przy ocenie zasadności zażalenia na zarządzenie przewodniczącego w przedmiocie określenia wpisu. Kwestia ta podlegałaby ocenie w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy (art. 243 i n. p.p.s.a.). Prawo pomocy jest właśnie tą instytucją, która gwarantuje dostęp do sądu tym podmiotom, które z uwagi na brak środków, trudną sytuację majątkową i rodzinną nie byłyby w stanie ponieść kosztów sądowych.
Z tych względów zażalenie należało oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i 198 p.p.s.a.