Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt I SA/Po 1114/14) oddalił wniosek P. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 12 września 2014 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że wraz z żoną, z którą posiada wspólność małżeńską, prowadzi gospodarstwo domowe. Wnioskodawca wyjaśnił, że małżonka nie osiąga żadnych przychodów. Wskazał, że posiada budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Obecnie w budynkach tych nie jest jednak prowadzona działalność gospodarcza, ponieważ Starosta K. wydał w dniu 16 lipca 2010 r. decyzję zakazującą prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia stacji kontroli. Ze złożonego wniosku wynika, że dochody uzyskuje z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.750 zł.
Referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia wyszczególnionych w wezwaniu dokumentów odnośnie sytuacji majątkowej skarżącego. Z udzielonej przez skarżącego odpowiedzi wynika, że skarżący posiada rachunek bankowy w Nordea Bank Polska, na którym nie znajdują się żadne środku. Skarżący oświadczył również, że posiada pojazdy mechaniczne o łącznej wartości rynkowej 99.000 zł. Wnioskodawca podał, że koszt średniomiesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynosi 2.650 zł. Skarżący przedłożył dokumenty wskazujące na prowadzenie wobec niego postępowań egzekucyjnych. Wnioskodawca wyjaśnił również, że ciążą na nim zobowiązania z tytułu zaciągniętych zobowiązań w tym z tytułu: kredytu obrotowego w Nordea Bank S.A. – wysokość kapitału do spłaty 103.703,54 zł, pożyczki w ING Bank Śląski S.A. – w wysokości 149.299,11 zł, kredytu obrotowego nieodnawialnego w BS Wschowa – w wysokości 5.000 zł.
Skarżący podał również, że B. sp. z o.o. prowadzi działalność gospodarczą w części budynków, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą i z tego tytułu wnioskodawca uzyskuje przychód w wysokości 6.350 zł brutto miesięcznie. Skarżący oświadczył ponadto, że prowadzi działalność rolniczą w zakresie uprawy zbóż, przy czym na 25 ha uprawia pszenżyto, na 20 ha pszenicę. W 2014 r. poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości 142.000 zł. Skarżący podał, że w 2014 r. uzyskał przychód z wytworzonych płodów rolnych w wysokości 100.000 zł. W 2015 r., t.j. do miesiąca czerwca poniósł natomiast koszty w wysokości 110.000 zł. Wnioskodawca wyjaśnił, że mieszka w domu, który w 1/5 należy do niego, pozostała cześć należy do jego rodzeństwa. Wnioskodawca wyjaśnił również, że posiada szereg nieruchomości w tym w nieruchomość w K. o pow. 12.164 m², zabudowaną budynkami o pow. 585 m² przeznaczonymi na potrzeby nieużywanej obecnie stacji paliw. Wnioskodawca jest ponadto właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 52,5452 ha oraz lasu o powierzchni 4,7 ha.
Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym.
Po rozpoznaniu sprzeciwu od powyższego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżący nie wykazał, że w jego sytuacji zachodzą przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Sąd wyjaśnił, że z uzyskanych od skarżącego informacji wynika, że prowadzi on działalność gospodarczą, pracuje, oraz że prowadzi gospodarstwo rolne, natomiast jego żona nie uzyskuje żadnych przychodów. Małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej małżeńskiej i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o łącznej pow. 52.5452 ha i las o pow. 4,7 ha. Skarżący podał, że poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w 2014 r. w wysokości 142.000 zł, natomiast w okresie od stycznia do kwietnia 2015 r. poniósł koszty w wysokości 110.000 zł. Sąd wskazał, że pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie podał czy otrzymuje dopłaty do nieruchomości rolnej, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Ze złożonych oświadczeń wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Z załączonych kopii zeznań rocznych podatkowych wynika, że w 2013 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł 132.633,35 zł, koszty uzyskania przychodów 348.121,56 zł i strata 215.488,21 zł. W 2014 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł 407.941,75 zł, koszty uzyskania przychodów 432.045,82 zł i strata 24.104,07 zł. Ponadto z zeznań rocznych podatkowych wynika, że z tytułu wynagrodzenia za pracę dochód skarżącego w 2013 r. wyniósł 11.537,30 zł, z innych źródeł 4.837,07 zł, w 2014 r. dochód skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę wyniósł 12.468,46 zł, z tytułu emerytury – renty oraz innych krajowych świadczeń 7.516,42 zł, z innych źródeł 1.288,68 zł. Z załączonej księgi przychodów i rozchodów wynika, że w okresie od stycznia 2015 r. do czerwca 2015 r. skarżący osiągnął przychody w kwiecie 53.121,53 zł ponosząc przy tym koszty w łącznej kwocie 132.879,91 zł.
Dalej Sąd wyjaśnił, że z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że spłaca pożyczkę zaciągniętą w ING Bank Śląski, rata w wysokości 2.515,32 zł. Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż wobec skarżącego prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, w wyniku których został zajęty majątek oraz rachunki bankowe. Zdaniem Sądu skoro skarżący określił koszty miesięcznego utrzymania na kwotę 2.650 zł, natomiast wynagrodzenie brutto skarżącego wynosi 1.750 zł to, wydatki związane z miesięcznym utrzymaniem przeznacza również środki uzyskane z przychodów z działalności rolniczej i gospodarczej.
Odnosząc się zaś do B. sp. z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że skarżący na wcześniejszym etapie postępowania stwierdził, że jest pracownikiem i prokurentem tego przedsiębiorcy, 100% udziałów spółki należy do syna. Skarżący oświadczył, że spółka B. prowadzi działalność gospodarczą w części budynków, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą. Z tego tytułu wnioskodawca uzyskuje przychód w wysokości 6.350 zł brutto miesięcznie. Sad zauważył, że utworzenie podmiotu gospodarczego B. sp. z o.o. (porównując przychody za rok 2010 z przychodami za rok 2009), zbiega się z umniejszeniem przychodów osobistych skarżącego osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej o 2.080.926,82 zł (por. postanowienie dotyczące prawa pomocy wydane w sprawie prowadzonej pod sygn. akt III SA/Po 33/11).
Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Poznaniu skarżący zażądał jego uchylenia. Podniósł, że sytuacja finansowa jego i małżonki "znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd". Dodał, że jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu z powodu wypadku, któremu uległ i obecnie jest na rencie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Rozpoznając niniejsze zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu tego Sądu z dnia 10 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FZ 631/15.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez skarżącego, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji fakt osiągania przez skarżącego dochodów z różnych źródeł, posiadanie znacznego majątku i umiejętność jego skutecznego wykorzystania, jak również zdolność do spłaty innych zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów, a przy tym bierność skarżącego odnośnie przedstawienia informacji czy otrzymuje dofinansowanie z funduszów Unii Europejskiej wykluczały zaliczenie go do osób, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przeprowadzona przez Sąd analiza, słusznie doprowadziła go do konkluzji, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków finansowych na pokrycie kosztów niniejszego postępowania sądowego.
Należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji bardzo szczegółowo zebrał informacje. Wykorzystał te, płynące z dosłanych dokumentów, jak i bardzo dokładnie przeanalizował akta sprawy, wyciągając trafne konkluzje. Natomiast podnoszone w zażaleniu na sporne postanowienie twierdzenia, że "sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd sytuacji" są gołosłowne. Podatnik nie poparł ich ani żadnym uzasadnieniem ani żadnymi dokumentami. Nie pozwala to zatem na podjęcie kontroli zażaleniowej w ramach niniejszego postępowania.
Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.