Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 821/10 odrzucił zażalenie z dnia 16 kwietnia 2012 r. na postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 21 marca 2012 r. W dniu 16 kwietnia 2012 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 marca 2012r., którym to zostało odrzucone zażalenie skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 stycznia 2012 r. W dniu 26 kwietnia 2012 r. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem przyjął, że zażalenie skarżącego z 16 kwietnia 2012 r. jest wolne od wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 lipca 2012 r., II FZ 509/12 zwrócił zażalenie Sądowi pierwszej instancji w celu usunięcia dostrzeżonych braków dostrzegając, że zażalenie z dnia 16 kwietnia 2012 r. nie jest wolne od wpisu sądowego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 27 lipca 2012 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z dnia 16 kwietnia 2012 r. w kwocie 100 zł. Skarżący, wnioskiem z 8 sierpnia 2012 r., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu od tego zażalenia.
WSA w Gdańsku postanowieniem z 8 stycznia 2013 r. odmówił przyznania prawa pomocy, a NSA postanowieniem z 21 maja 2013 r., II FZ 239/13 oddalił zażalenie skarżącego. W konsekwencji Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 12 czerwca 2013 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od zażalenia z 16 kwietnia 2012 r. Skutek doręczenia zarządzenia nastąpił w ocenie WSA w dniu 2 lipca 2013 r. w trybie art. 73 p.p.s.a., gdyż pierwszego awizowania dokonano w dniu 18 czerwca 2013 r. i od tej daty biegł 14-dniowy termin, o którym mowa w art. 73 § 1 i 3 p.p.s.a., z którego upływem nastąpił skutek prawny w postaci doręczenia zastępczego.
Sąd I instancji uznał, że faktyczny odbiór przesyłki w dniu 3 lipca 2013 r. nie wywarł skutku prawnego doręczenia, gdyż skutek ten nastąpił z mocy prawa w dniu 2 lipca 2013 r. (w trybie doręczenia zastępczego). Od tej daty rozpoczął się bieg terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z 16 kwietnia 2012 r. W związku z tym, iż siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie dnia 9 lipca 2013 r. WSA odrzucił zażalenie.
W dniu 20 sierpnia 2013 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 23 lipca 2013 r., w którym wniósł o uwzględnienie okoliczności, iż zażalenie to jest oczywiście zasadne oraz o zastosowanie art. 195 § 2 p.p.s.a. poprzez uchylenie przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia w całości oraz ponowne rozpoznanie sprawy zgodnie z petitum zażalenia z dnia 16 kwietnia 2012 r. Ponadto, na wypadek nie uwzględnienia powyższego wniosku, skarżący wniósł o uchylenie postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
- - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie w sprawie, w związku z nieuwzględnieniem, iż siedmiodniowy termin do uzupełnienia opłaty zgodnie z dyspozycją tego przepisu biegnie od dnia doręczenia wezwania, tj. od dnia 3 lipca 2013 r.
- - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 73 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 220 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej wykładni normy prawnej i w konsekwencji nieuwzględnienia zasad wykładni funkcjonalnej przepisów prawa, których zastosowanie jednoznacznie wskazuje, iż przepis art. 73 § 4 p.p.s.a. ma zastosowanie jedynie w przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., wskutek zwrotu tegoż pisma po upływie 14 dniowego terminu awizowania, co w sprawie nie nastąpiło, zaś pismo zostało odebrane w placówce Poczty polskiej w dniu 3 lipca 2013 r.
- - naruszenie przepisów postępowania, poprzez oparcie orzeczenia na ustaleniu o charakterze prawnym pozbawionego podstawy w treści powszechnie obowiązującego prawa, iż faktyczne doręczenie przesyłki przez Pocztę polską po upływie 14 dni od dnia pierwszego awizowania nie wywołuje skutku prawnego doręczenia
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia zostało mu doręczone poprzez Pocztę Polską w dniu 3 lipca 2013 r. i odbierając przesyłkę był przekonany, że odbiera ją w terminie. Podkreślił, że skoro z treści wezwania wynikało, iż 7 dniowy termin do uiszczenia wpisu liczy się od doręczenia przesyłki, to termin upłynął nie dnia 9 lipca, ale w dniu 10 lipca 2013 r. W ocenie skarżącego WSA w Gdańsku błędnie zastosował art. 73 § 4 p.p.s.a. dotyczący fikcji doręczenia. W sytuacji, gdy zwrot nie nastąpił, a korespondencja została doręczona adresatowi przepis ten nie ma zastosowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zauważyć, iż racje ma wnoszący zażalenie, że za datę doręczenia mu zarządzenia z dnia 12 czerwca 2013 r. zawierającego wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego należy przyjąć dzień 3 lipca 20103 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa powyżej pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma, w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy.
Należy podkreślić, że powtórne zawiadomienie nie otwiera jednak biegu kolejnego siedmiodniowego terminu, lecz jedynie "przypomina" o biegnącym już terminie, który upływa czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia. (por. K. Celińska-Grzegorczyk, Postulat przejrzystości systemu prawa a regulacja doręczeń zastępczych "przez awizo" w polskich ustawach procesowych, ZNSA 2011, nr 5, s. 24). Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że z chwilą upływu 14 dniowego terminu ustanawia się fikcję prawną doręczenia. W związku z tym w razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej (w niniejszej sprawie chodzi o termin do uiszczenia wpisu). Późniejsze doręczenie na żądanie strony pisma, którego wcześniej nie odebrała, lub odebranie pisma po tej dacie, nie obala domniemania doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. (por. B.Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydawnictwo LexisNexis, wydanie 3, s. 258).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy zwrócić uwagę, z akt sprawy wynika, iż pierwszego awizowania dokonano w dniu 18 czerwca 2013 r., a zarządzenie zostało odebrane przez skarżącego w 15 dniu od pierwszego zawiadomienia, tj. dnia 3 lipca 2013 r. Należy co do zasady zgodzić się z Sądem I instancji, iż prawidłowe doręczenie nastąpiłoby gdyby skarżący odebrał pismo najpóźniej w dniu 2 lipca 2013 r. Niemniej jednak, w realiach rozpatrywanej sprawy nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, iż doszło do tzw. fikcji prawnej doręczenia i w efekcie bezskutecznego upływu siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu z dniem 9 lipca 2013 r. Należy przypomnieć, że w celu zaistnienia doręczenia zastępczego i w konsekwencji powstania fikcji prawnej doręczenia pisma, muszą zostać spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 73 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 73 § 3 w przypadku niepodjęcia pisma w ciągu 7 dni od pierwszego zawiadomienia pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy.
Z akt sprawy nie wynika jednak aby zostało dokonane powtórne zawiadomienie. Brak jest w tym względzie stosownej adnotacji na dowodzie doręczenia. Tym samym nie można mówić, iż doszło do tzw. fikcji prawnej doręczenia. Wymóg ponowienia zawiadomienia o przesyłce został wprowadzony do p.p.s.a. w celu ograniczenia do minimum ryzyka jej niedostarczenia do adresata. W tym kontekście brak ponownego zawiadomienia narusza zasadę zaufania obywatela do państwa i prawa, z której wynika, iż nie powinien on ponosić negatywnych konsekwencji doręczenia pisma w sytuacji, w której bez własnej winy nie był w stanie zaznajomić się z jego treścią.
Bezpodstawne w rezultacie są ustalenia, z których wynika, że w sposób prawidłowy doszło do doręczenia zastępczego w dacie 2 lipca 2013 r. Tylko jednokrotne awizowanie przesyłki w dniu 18 czerwca 2013 r. spowodowało jedynie rozpoczęcie biegu terminu z art. 73 § 1 p.p.s.a. Dla przyjęcia jednak fikcji doręczenia z art. 73 § 4 p.p.s.a. konieczne jest jeszcze wypełnienie przesłanki określonej w § 2 tej jednostki redakcyjnej, tj. dwukrotności zawiadomienia o złożeniu przesyłki w placówce pocztowej. Należy w tym miejscu przypomnieć, że przepis art. 73 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 kwietnia 2009 r., które przewidywało tylko jednorazowe awizowanie na okres siedmiu dni został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 lutego 2006 r. w sprawie o sygn. akt P 13/05 mocą którego stwierdzono, że art. 73 p.p.s.a. w zakresie, w jakim ustanawia siedmiodniowy termin przechowywania pisma procesowego i nie wymaga ponawiania zawiadomienia adresata o złożeniu tego pisma, jest niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (publ. Dz. U. z 2006 nr 38 poz.268).
Ta konstatacja nie miała jednak żadnego wpływu na zasadność postanowienia z dnia 23 lipca 2013 r., gdyż powodem odrzucenia zażalenia był brak uiszczenia w ogóle wpisu od zażalenia w kwocie 100,- zł. Jako podstawę prawną jego wydania wskazano art. 220 § 3 p.p.s.a. Niezależnie zaś od tego, czy termin do uiszczenia wpisu od zażalenia upływał w dniu 9 czy 10 lipca 2013 r. nie ulega wątpliwości, że nie został on uiszczony. Z akt sprawy wynika, że wpis taki nie został uiszczony do dnia 17 lipca 2013 r. (k. 300 akt sądowych). Tym samym nie doszło do naruszenia podniesionego w skardze art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., a pozostałe zarzuty podniesione w zażaleniu nie miały wpływu na trafność orzeczenia Sądu Instancji.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.