Postanowienie NSA z 11 października 2016 r., II GPP 8/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 11 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi H. C. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie

Sprawa

w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 3167/14 ze skargi H. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Sędzia NSA Zbigniew Czarnik przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia NSA Gabriela Jyż przewodniczący
Sędzia del. WSA Dorota Dąbek przewodniczący

Uzasadnienie

W skardze z dnia [...] sierpnia 2016 r. (data wpływu [...] sierpnia 2016 r. - k. 176 akt sądowych) H. C. (dalej: skarżący) wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (dalej: WSA) w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 3167/14.

Skargę skarżący oparł na podstawie art. 2 ust. 1 oraz art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz.U. 2004, Nr 179, poz. 1843 ze zm., (dalej: ustawa).

Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 r. WSA w Warszawie oddalił jego skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r., w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach wspólnej Polityki Rolnej w łącznej kwocie 59174,59 zł wraz z odsetkami.

Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został mu doręczony w dniu [...] lipca 2015 r. Prawomocnym postanowieniem z dnia 4 września 2015 r. WSA w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego dla sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz reprezentowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że do dnia jej wniesienia nie został powiadomiony o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu ani przez WSA w Warszawie ani przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. (dalej: OIRP). Skarżący podnosi, że żaden pełnomocnik nie skontaktował się z nim w zakresie poinformowania go o sposobie rozpoznania wniosku o sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku oraz reprezentowania go przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Skarżący powołując się na art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wskazał, że w sprawie zaistniała przewlekłość uniemożliwiająca mu dalszą obronę w sprawie. W jego ocenie nastąpiło naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, bowiem rozpoznanie wniosku o sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w jego imieniu trwa dłużej niż jest to niezbędne do jego rozpoznania ponieważ od października 2015 r., tj. ponad 9 miesięcy.

Na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy skarżący wniósł o uwzględnienie skargi poprzez stwierdzenie, że w sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania. Na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy skarżący wniósł o przyznanie od Skarbu Państwa kwoty w wysokości 20.000 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

Z treści art. 2 ust. 1 ustawy wynika, że strona może wnieść skargę o stwierdzenie, iż w postępowaniu którego skarga dotyczy nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Skarga podlega uwzględnieniu, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy). Dla uwzględnienia skargi konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, gdy postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jej wyjaśnienia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także charakter sprawy, zachowanie stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta, nie może być oderwana od obowiązku Sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Szybkość orzekania nie może bowiem stanowić przeszkody we właściwym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Ocena, czy wystąpiła przewlekłość postępowania jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II FPP 11/11, oraz postanowienie NSA z 8 maja 2012 r., II FPP 3/12).

Ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy który stanowi, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy (por. postanowienie NSA z 7 grudnia 2011 r., II GPP 7/11).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w tej sprawie nie nastąpiła przewlekłość postępowania sądowoadministracyjnego. Z akt sprawy wynika, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu [...] lipca 2015 r. (k. 151 akt sądowych). Prawomocnym postanowieniem z dnia 4 września 2015 r. WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3167/14 przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia [...] października 2015 r. (k. 168 akt sądowych) WSA w Warszawie zwrócił się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. o wyznaczenie dla skarżącego radcy prawnego z urzędu. W piśmie tym zawarto informacje o przedmiocie sprawy, wydanym wyroku, jak również wskazano, że odpis nieprawomocnego wyroku z uzasadnieniem został doręczony w dniu [...] lipca 2014 r. Pismo to wraz z odpisem postanowienia z dnia 4 września 2015 r. zostało doręczone zarówno skarżącemu (k. 170 akt sądowych) jak i OIRP w W. (k. 169 akt sądowych). Następnie OIRP w W. przesłała do WSA w Warszawie pismo z dnia [...] października 2015 r. o wyznaczeniu radcy prawnego D. N. pełnomocnikiem skarżącego (k. 171 akt sądowych). Z akt sprawy wynika, że wyrok z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3167/14 jest prawomocny.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z treścią przepisu art. 253 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, tj. Dz.U. 2016, poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.) w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych, doręczając postanowienie o przyznaniu prawa pomocy. W przypadku, gdy ustanowienie pełnomocnika ma nastąpić po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, sąd zawiadamia o tym właściwą radę. Stosownie do § 2 wskazanego przepisu okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia postanowienia, o którym mowa w § 1, wyznacza pełnomocnika, zawiadamiając o tym niezwłocznie pełnomocnika oraz sąd. W zawiadomieniu kierowanym do sądu właściwa rada wskazuje imię i nazwisko wyznaczonego pełnomocnika oraz jego adres do doręczeń. W przypadku ustanowienia pełnomocnika po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, właściwa rada informuje również niezwłocznie sąd o dacie zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu.

To na ustanowionym w sprawie radcy prawnym, a nie sądzie ciążył obowiązek skontaktowania się ze stroną, którą reprezentuje w sprawie. Z akt sprawy nie wynika, że ustanowiony pełnomocnik z urzędu podjął czynności, do których został wyznaczony tj. wniósł skargę kasacyjna lub złożył opinię o braku podstaw do jej wniesienia.

Podkreślenia wymaga również, że zaniechanie wniesienia skargi kasacyjnej w ustawowym terminie powoduje, że negatywne konsekwencje wynikające z tego uchybienia obciążają samego skarżącego. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą niedochowanie przez radcę prawnego lub adwokata ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy strony reprezentowanej powoduje, że ponosi ona ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika. W takiej sytuacji skarżący ma jednak możliwość złożenia skargi na pełnomocnika do odpowiednich organów samorządu zawodowego.

Z analizy akt sądowych wynika, że Sąd pierwszej instancji dokonywał wszystkich czynności terminowo. O przewlekłości postępowania można byłoby mówić, gdyby Sąd pierwszej instancji wykonywał wspomniane wcześniej czynności w sposób opieszały, nie znajdujący uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy, tak że postępowanie trwałoby dłużej niż jest to konieczne. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie.

Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.