Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1615/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę K. "P.-S." S.A. z siedzibą w M. (dalej: Spółka, skarżąca) na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2011 r., [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
W dniu 14 czerwca 1996 r. do Urzędu Patentowego RP (w skrócie UP) wpłynął wniosek A. W. oraz J. W. prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą P. H.-U. "R." s.c. w K. (dalej: wnioskodawcy) o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego "SOWIETSKOJE IGRISTOJE" R-89953 udzielonego na rzecz K. "P.-S." S.A. z siedzibą we W., przeznaczonego do oznaczania win musujących – kl. 33.
Decyzją z dnia [...] grudnia 1996 r., nr [...] Urząd Patentowy na podstawie art. 4, art. 8 pkt 1 i art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 z późn. zm., dalej: "u.z.t.") unieważnił prawo ochronne na znak towarowy "SOWIETSKOJE IGRISTOJE".
Decyzją z dnia [...] marca 1998 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Komisja Odwoławcza przy UP utrzymała w mocy powyższą decyzję. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazała art. 29 w zw. z art. 4, art. 8 pkt 1 i art. 9 ust. 1 pkt 2 u.z.t. W ocenie organu wnioskodawcy posiadali interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego SOWIETSKOJE IGRISTOJE, gdyż prowadzili działalność w zakresie importu win musujących z Ukrainy, opatrywanych spornym znakiem, a działalność ta poparta była stosownym zezwoleniem w zakresie importu alkoholi. Organ ten dodał, że postępowanie w sprawie wykazało brak legitymacji K. "P.-S." S.A. do ubiegania się w Polsce o ochronę przedmiotowego znaku, albowiem nie nabyła takiego prawa od uprawnionego podmiotu. Zatem uzyskanie prawa odbyło się z naruszeniem praw innych podmiotów oraz w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
W dniu 10 stycznia 2003 r. do UP wpłynął wniosek Spółki o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionych decyzji. Jako podstawę prawną swojego żądania skarżąca wskazała art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.) w związku z art. 37 u.z.t.
Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. UP odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1996 r. i z dnia [...] marca 1998 r., a następnie po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną uznając, że nie jest właściwy do kwestionowania prawomocnych orzeczeń byłej Komisji Odwoławczej.
Wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2060/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpatrzeniu skargi K. "P.-S." S.A. uchylił decyzje Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2004 r. oraz z dnia [...] marca 2004 r.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] października 2007 r. UP uchylił decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] stycznia 2007 r., a następnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 1998 r. i z dnia [...] grudnia 1996 r.
Wyrokiem z dnia 4 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 479/08 WSA w W. po rozpoznaniu skargi Spółki, uchylił decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] października 2007 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organem właściwym w rozumieniu art. 157 § 1 k.p.a. do stwierdzenia nieważności spornych decyzji administracyjnych jest sam UP.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Urząd Patentowy, działając w trybie postępowania spornego, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 1996 r. oraz decyzji Komisji Odwoławczej przy UP z dnia [...] marca 1998 r.
Po rozpoznaniu wniosku Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. UP utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] czerwca 2009 r. Organ podkreślił, że została wypełniona dyspozycja art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: ".p.s.a."). Nieprawidłowości, na które wskazywała Spółka, nie miały charakteru "rażącego" naruszenia prawa w rozumieniu powołanego przepisu, co uzasadniałoby stwierdzenie nieważności kwestionowanych decyzji administracyjnych.
W ocenie organu podczas wydawania decyzji z dnia [...] grudnia 1996 r. oraz z dnia [...] marca 1998 r., zarówno Urząd Patentowy oraz Komisja Odwoławcza przy UP prawidłowo zbadały i uznały istnienie interesu prawnego po stronie A. W. oraz J. W. prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą P. H.-U. "R." s.c. w K. Istnienie interesu prawnego wnioskodawcy potwierdzili ważnym zezwoleniem na prowadzenie w kraju hurtowego obrotu winami i miodami pitnymi oraz innymi napojami o zawartości alkoholu do 18% (bez piwa) z dnia 12 października 1993 r., zaświadczeniem o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 21 października 1994 r., obejmującym handel detaliczny i hurtowy artykułami spożywczymi pochodzenia krajowego i zagranicznego, a także ich import i eksport oraz dokumentami celnymi.
Ponadto w momencie wydawania decyzji w polskim systemie prawnym obowiązywała zasada swobody prowadzenia działalności gospodarczej, która stanowiła podstawę materialno-prawną istnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawcy. Organ dodał także, że podmiotami postępowania o unieważnienie znaku towarowego byli A. i J. W. prowadzący spółkę cywilną pod nazwą "P. U. – H. R. s.c." a nie, jak podnosiła skarżąca - spółka cywilna.
Przed wydaniem decyzji organy prawidłowo rozpatrzyły również kwestie wszystkich, wskazanych przez strony sporu przesłanek rejestracyjnych znaku towarowego SOWIETSKOJE IGRISTOJE i odniosły się do podniesionych argumentów.
Ponadto w ocenie UP nawet rzekomy brak okazania powołanego dowodu na rozprawie nie mógł być podstawą stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ zauważył, że zgodnie z protokołem rozprawy z dnia 13 grudnia 1996 r. wnioskodawcy okazali dokumenty w postaci umów zawartych pomiędzy nimi oraz podmiotami zagranicznymi, a w protokole brak adnotacji, by obecny na rozprawie profesjonalny pełnomocnik K. "P.-S." S.A. nie uzyskał wglądu w powyższe dokumenty. Twierdzenie Spółki było, zdaniem UP, jedynie stanowiskiem strony, które nie znajdowało odzwierciedlenia w aktach sprawy. Okoliczność ta, tym samym nie mogła stanowić podstawy do uznania rażącego naruszenia prawa.
WSA w W. skarżonym wyrokiem oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Uznał, że decyzje Urzędu Patentowego odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia [...] grudnia 1996 r. oraz decyzji Komisji Odwoławczej przy UP z dnia [...] marca 1998 r., były prawidłowe, albowiem brak było podstaw do uznania, że orzeczenia te dotknięte zostały wadą nieważności wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd I instancji wskazał, że źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet ogólne normy prawne kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, a wcześniej art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej). Dalej podniósł, że przepisy ustawy o znakach towarowych wskazywały, iż z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny. Z akt sprawy wynikało, iż istnienie interesu prawnego było poddane analizie zarówno w postępowaniu w pierwszej instancji jak i w postępowaniu odwoławczym.
W ocenie Sądu I instancji organ prawidłowo uznał, iż wnioskodawcy posiadali w sprawie interes prawny a zatem byli stroną postępowania. Jak bowiem wynikało z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, strony sporu były podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą o konkurencyjnym charakterze. A zatem istniał realny i bezpośredni związek pomiędzy sytuacją prawną wnioskodawców a rozstrzygnięciem mogącym zapaść w tej sprawie. Tym samym przy ocenie istnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawców w obydwu postępowaniach żaden z ww. organów orzekających nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa.
Sąd I instancji stwierdził, że w postępowaniu o unieważnienie prawa na znak towarowy skarżąca miała możliwość podważenia materiału dowodowego stanowiącego o konkurencyjnym charakterze prowadzonej działalności wnioskodawców, czego jednak nie uczyniła. W postępowaniu spornym przed UP, ingerencja organu administracji, czy też pomoc jednej ze stron, winna być ograniczona do niezbędnego minimum. Skarżąca korzystała w postępowaniu przed organem z pomocy prawnej rzecznika patentowego, a więc organ nie był zobowiązany ex officio do wskazywania stronie, jakie dokumenty winna przedłożyć na poparcie swojej argumentacji.
Sąd nie podzielił także przekonania skarżącej, iż "R." s.c. A. W., J. W. nie mogła być stroną w postępowaniu administracyjnym, ponieważ nie miała zdolności administracyjnoprawnej. Sąd wskazał, że "spółka prawa cywilnego, o której mowa w art. 860 Kodeksu cywilnego, a której ustawodawca nie przyznał osobowości prawnej pozostaje według obowiązującego porządku prawnego spółką osobową, organizacją wspólników związanych wspólnością celu gospodarczego (...) podmiotowość prawna przysługuje w niej tylko wspólnikom" (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1998 r. sygn. akt III CZP 2/98).
Tym samym należało uznać, że podmiotami postępowania o unieważnienie znaku towarowego byli A. W. i J. W. prowadzący spółkę cywilną pod nazwą "P. U.-H. R. s.c.". W momencie wydawania decyzji w 1996 r., jak i w 1998 r. funkcjonujące w obrocie prawnym spółki cywilne nie posiadały osobowości prawnej (w stosunkach prawnych posiadali ją wspólnicy), a jednocześnie posiadały podmiotowość gospodarczą. Konkludując, Sąd I instancji stwierdził, że z akt administracyjnych wynikało, iż wniosek o unieważnienie prawa ochronnego został podpisany przez osoby fizyczne wskazujące, iż prowadzą spółkę cywilną.
W ocenie Sądu zarówno Kolegium Orzekające jak i Komisja Odwoławcza, prawidłowo rozpatrzyły również kwestie wskazanych przez strony sporu przesłanek rejestracyjnych znaku towarowego SOWIETSKOJE IGRISTOJE i odniosły się do argumentów stron, nie naruszając prawa w sposób rażący w dokonanej ocenie zdolności odróżniającej poszczególnych elementów spornego oznaczenia. Sąd nie podzielił również zarzutu kwalifikowanego naruszenia art. 73 k.p.a. i art. 7 w związku z art. 77 k.p.a.
Jak wynika z akt administracyjnych (protokół rozprawy z dnia 13 grudnia 1996 r.) wnioskodawcy okazali dokumenty w postaci umów zawartych pomiędzy nimi oraz podmiotami zagranicznymi. Protokół nie zawierał informacji, iż obecny na rozprawie profesjonalny pełnomocnik skarżącej nie uzyskał wglądu w dokumenty. Wskazana przez skarżącą zasada "iż w sądownictwie fakt okazywania stronom dokumentów jest każdorazowo odnotowywana w protokole" nie musi być zasadą bezwzględnie obowiązująca podczas rozpraw przed Kolegium w Urzędzie Patentowym RP.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K. "P.-S." S.A. z siedzibą we W., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku WSA w W. i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W., a nadto zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych za obie instancje. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:
- I. przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie:
- 1) art. 30 ust. 1 u.z.t. w zw. z art. 28 i 29 k.p.a. przez uznanie, że A. W. i J. W. prowadzący spółkę cywilną składając wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego SOVIETSKOJE IGRISTOJE z dnia 30 maja 1996 r. skierowany do UP posiadali interes prawny w wystąpieniu z takim wnioskiem, w sytuacji gdy wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego z dnia 30 maja 1996 r. skierowany do UP wskazuje na podmiot go składający: "Wnioskodawca: P. U.-H. R. s.c. A. W., J. W. reprezentowane przez rzecznika patentowego inż. M. E. B.". Zatem wnioskodawcą była spółka cywilna, która nie posiadała przymiotu podmiotu praw i obowiązków w postępowaniu administracyjnym o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego i w konsekwencji możliwości oceny przez organ i wystąpienia po jej stronie interesu prawnego w zainicjowaniu postępowania administracyjnego w tym przedmiocie.
II przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania:
- 1) art. 1, art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 135 i art. 141 § 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, w skrócie oznaczonej przez Spółkę jako: "p.p.s.a." w zw. z art. 28, 29 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez arbitralne uznanie i lakoniczne uzasadnienie swojego stanowiska przez Sąd I instancji, że podmiotami postępowania o unieważnienie znaku towarowego byli A. W. i J. W. wspólnicy prowadzący spółkę cywilną pod nazwą "P. U.-H. "R." s.c.", w sytuacji gdy wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego z dnia 30 maja 1996 r. skierowany do UP wskazywał na podmiot go składający: "Wnioskodawca: P. U. H. "R." s.c. A. W. i J. W. reprezentowane przez rzecznika patentowego inż. M. E. B." a nie: "A. W., J. W. – wspólnicy spółki cywilnej P. U.-H. "R." s.c. – reprezentowani przez rzecznika patentowego inż. M. W. B.", co implikowało uwzględnienie skargi z uwagi na brak zdolności administracyjnoprawnej spółki cywilnej w zakresie kierowania do UP cytowanego wniosku o unieważnienie znaku towarowego,
- 2) art. 1, art. 3 § 1 oraz art. 133 § 1, art. 134 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28, art. 29 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez niezastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa i nieuchylenie zaskarżonych decyzji, w sytuacji naruszenia przez UP bezwzględnie obowiązujących norm w zakresie wskazującym na możliwość bycia strona w postępowaniu administracyjnym i uznanie, że podmiotami postępowania o unieważnienie znaku towarowego byli A. W. i J. W. wspólnicy prowadzący spółkę cywilną pod nazwą "P. u.-H. "R." s.c.", chociaż podmiot składający wniosek i reprezentowany przez profesjonalistę – rzecznika patentowego – wskazał: "Wnioskodawca: P. U.-H."R." s.c. A. W., J. W. reprezentowane przez rzecznika patentowego inż. M. E. B., a nie: "A. W., J. W. – wspólnicy spółki cywilnej P. U.-H. "R." s.c. – reprezentowane przez inż. M.E.B." co implikowało uwzględnienie skargi z uwagi na brak zdolności administracyjnoprawnej spółki cywilnej w zakresie kierowania do UP wniosku o unieważnienie znaku towarowego z dnia 30 maja 1996 r.
- 3) art. 141 § 4 p.p.s.a, w zw. z art. 1 i 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 73 oraz 77 k.p.a. przez lakoniczne odniesienie się w uzasadnieniu przez Sąd I instancji do zarzutów skarżącego w przedmiocie pozbawienia go przez UP prawa zapoznania się z dokumentem sporządzonym w języku rosyjskim i nazwanym za przewodniczącą składu orzekającego w UP w dniu 13 grudnia 1996 r. umową handlową, a rzekomo dotyczącym importu wina SOVIETSKOJE IGRISTOJE, zawartą pomiędzy "P. U. – H. "R." s.c. A. W. i J. W." a Odeskimi Zakładami Win Szampańskich oraz zezwoleniem dla ww. spółki na import tego wina, oraz faktu naruszenia przez UP zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie przez nieprzeprowadzenie szeregu czynności dowodowych wnioskowanych w sprawie w sytuacji, gdy było to konieczne dla prawidłowego zgromadzenia i oceny materiału dowodowego,
- 4) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 81 k.p.a. przez uznanie za udowodniony interes prawny "R." s.c. A. W., J.W. w unieważnieniu prawa z rejestracji znaku spornego SOVIETSKOJE IGRISTOJE w sytuacji, gdy podmiotem składającym wniosek o unieważnienie znaku towarowego z dnia 30 maja 1996 r. była nie mająca zdolności administracyjnoprawnej spółka cywilna "P. U. – H. "R." s.c. A. W. i J. W.".
- 5) art. 133 § 1 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez niezastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa i oddalenie skargi, w sytuacji gdy wydanie decyzji z dnia [...] grudnia 1996 r. – [...] oraz decyzji z dnia [...] marca 1998 r. – [...] na podstawie wniosku "R." s.c. A. W., J. W. było bezprzedmiotowe i winno skutkować umorzeniem postępowania w przedmiocie wniosku o unieważnienie znaku towarowego z dnia 30 maja 1996 r.
Urząd Patentowy ani wnioskodawcy nie zajęli stanowiska co do zarzutów skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późń. zm., dalej: "p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. Zakres kontroli orzeczenia wydanego w I instancji wyznacza zatem w istocie strona wnosząca przedmiotowy środek odwoławczy. Naczelny Sąd Administracyjny, związany przy rozpoznawaniu sprawy granicami skargi, nie może bowiem z własnej inicjatywy zbadać, czy w procesie wydawania zaskarżonego wyroku doszło do naruszenia niewskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
W świetle art. 174 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a ponadto 2) naruszenie przepisów postępowania jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie, w podstawach skargi kasacyjnej Spółka powołała się zarówno na naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Podstawy, na których oparta została skarga kasacyjna, nie mogły być jednak uznane za usprawiedliwione.
W pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania. W zarzutach tych skarżąca zarzuciła naruszenie szeregu przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, wskazując jednakże, że dalej ten akt będzie w skrócie określać: "p.p.s.a.". Wymaga zauważenia, że ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych składa się z 50 artykułów. W tej sytuacji, zakładając, że chodzi o ten akt, mogłyby podlegać badaniu tylko zarzuty z art. 1 i art. 3 § 1 tej ustawy w powiązaniu z jednostkami innych ustaw, gdyż pozostałe zarzucane naruszenia odnosiłyby się do jednostek o numerach nie występujących w ustawie – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Z drugiej zaś strony, Spółka użyła skrótu – p.p.s.a., który jest z zasady używany do oznaczania ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kierując się tym skrótem i mając na uwadze numery powołanych jednostek oraz sposób sformułowania zarzutów, należało uznać, że skarżąca określając skrótem: "p.p.s.a." naruszony akt, rozumiała przez to ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którą dla jasności rozważań określono w skrócie: "p.s.a.".
Co do art. 141 § 4 p.s.a. wyjaśnić należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09), jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1002/11). Uchybieniem, nie pozostającym bez wpływu na rezultat kontroli kasacyjnej zaskarżonego orzeczenia, jest bowiem uzasadnienie, w którym ocena o zgodności/niezgodności z prawem zaskarżonego aktu formułowana jest bez (gruntownego) odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, albowiem w tego rodzaju sytuacji nie jest możliwe zrekonstruowanie przebiegu operacji logicznej, rezultatem której jest przyjęcie konkretnego kierunku interpretacji i zastosowania konkretnych przepisów prawa w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 685/09).
Jednakże okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie analizowano szeroko wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, może stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.s.a., ale tylko w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I GSK 1172/09). Przy tym, jeżeli wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy, to zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej.
Z kolei, w odniesieniu do art. 133 § 1 p.s.a., z przyjętej na jego gruncie regulacji wynika, iż sąd administracyjny I instancji orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, iż sąd ten orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, uwzględniając również powszechnie znane fakty (art. 106 § 4 p.s.a.), a także dowody uzupełniające z dokumentów w okolicznościach określonych w art. 106 § 3 p.s.a. Konsekwencją obowiązywania przywołanej regulacji jest to, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, lecz dokonuje kontroli legalności zaskarżonego aktu z perspektywy uwzględniającej faktyczne podstawy jego wydania, tj. innymi słowy, dokonuje kontroli realizacji i przestrzegania przez organ orzekający w sprawie wiążących go - w zakresie dotyczącym ustalania stanu (faktycznego i prawnego) sprawy - reguł proceduralnych.
Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy - rozumiany, jako oparcie rozstrzygnięcia na istotnych w sprawie faktach udokumentowanych w aktach i stanowiących przedmiot analizy sądu administracyjnego I instancji (por. np. wyrok NSA z dnia 21 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 22/09) - oznacza orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy oraz zakaz wykraczania poza ten materiał. Nie stanowi przy tym naruszenia art. 133 § 1 p.s.a., oparcie się tylko na części akt sprawy (por. np. wyrok NSA z 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I FSK 470/08; wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 806/10; wyrok NSA z 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09). Naruszeniem obowiązku określonego w art. 133 § 1 p.s.a. będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym (por. wyroki NSA: z dnia 19 października 2010r., sygn. akt II OSK 1645/09 i z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 1749/11, Lex nr 1295780).
Natomiast z przepisu art. 134 § 1 p.s.a. wynika, że sąd administracyjny I instancji rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wobec tak wyrażonej w powołanym przepisie zasady oficjalności, w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.s.a. może być uznany za usprawiedliwiony wówczas, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, i oczywiste zarazem, że bez względu na treść zarzutów stawianych w skardze, powinny być one dostrzeżone i uwzględnione przez sąd administracyjny I instancji (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2395/10; wyrok NSA z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1390/10).
Przepis art. 135 p.s.a. stanowi zaś, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Istota powyższego uregulowania sprowadza się do tego, że na sąd administracyjny został nałożony obowiązek wyjścia poza granice skargi i zajęcia się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Zatem przesłanką zastosowania unormowania z art. 135 p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Przepis ten dotyczy jedynie orzeczeń uwzględniających skargę (wyrok NSA z dnia 2 marca 2012 r., sygn. akt I GSK 297/11, Lex nr 1136477, 15 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 15/11, Lex nr 1149388,z 28 sierpnia 2012 r., sygn. I FSK 1678/11, Lex nr 1218339).
Zatem w ramach zarzutu dotyczącego naruszenia art. 135 p.s.a., w przypadku oddalenia skargi przez Sąd I instancji nie można skutecznie kwestionować przeprowadzonej przez ten Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji.
Analizując zarzuty naruszenia przepisów postępowania należy zauważyć, że Spółka kwestionowała przede wszystkim okoliczność, którą za Urzędem Patentowym zaaprobował Sąd I instancji, a mianowicie, że wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego SOWIETSKOJE IGRISTOJE został złożony przez A. W. i J. W. wspólników spółki cywilnej pod nazwą P. U. – H. "R.", a nie przez samą Spółkę Cywilną P. U. – H. "R.". Zatem problem według skarżącej kasacyjnie sprowadzał się jedynie do tego, jaki podmiot był stroną w postępowaniu o unieważnienie prawa z rejestracji spornego znaku towarowego.
Nie można było w tym zakresie podzielić stanowiska skarżącej.
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, aprobując stanowisko UP, że według judykatury ustawodawca nie przyznał osobowości prawnej spółce prawa cywilnego, o której mowa w art. 860 k.c. Oznaczało to, że spółka cywilna "pozostaje według obowiązującego porządku prawnego spółką osobową, organizacją wspólników, związanych wspólnością w celu gospodarczego i współwłasnością łączną w odniesieniu do zgromadzonego majątku spółki. Podmiotowość prawna przysługuje w niej tylko wspólnikom. Nie jest uzasadnione przeciwstawianie spółki cywilnej jej wspólnikom i zajmowanie stanowiska, że proces przeciwko spółkom cywilnym nie jest procesem wspólników" (por. postanowienie SN z dnia 11 marca 1998 r., sygn. akt III CZP 2/98 i przywołane tam orzecznictwo SN, Lex nr 33245, wyrok NSA oz. W Katowicach z dnia 14 lipca 1997 r., sygn. akt I SA/Ka 2441/97, opubl. cbois.nsa.gov.pl). uchwała SN z 28 lutego 1995 r., III CZP 21/95, OSNC 1995, z. 7-8, poz. 104).
W powołanym postanowieniu SN stwierdził, że pozwanie spółki cywilnej wymaga wskazania jej wspólników właśnie dlatego, że proces przeciwko spółce jest w istocie procesem przeciwko jej wspólnikom, bo do nich należy pełnia praw i obowiązków w spółce i im tylko, a nie spółce cywilnej, która nie posiada osobowości prawnej, przysługuje w świetle art. 64 § 1 k.p.c. zdolność sądowa, tj. zdolność występowania w procesie w charakterze strony.
Na tle ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.) definiującej pojęcie "podmiotu gospodarczego" jak i "przedsiębiorcy" jako "osoby fizycznej, osoby prawnej, a także jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, utworzonej zgodnie z przepisami prawa, jeżeli jej przedmiot działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej". Zachodziły podstawy do uznawania podmiotowości gospodarczej spółek cywilnych. W okresie działania tej ustawy i w związku z jej treścią w literaturze i orzecznictwie szeroko prezentowany był pogląd przyznający spółkom cywilnym podmiotowość prawną również w innych sferach stosunków prawnych, odpowiadającą najczęściej pojęciu ułomnej osoby prawnej, przy czym formułowane były nawet dalej idące tezy (por. A. Jędrzejewska: Podmiotowość gospodarcza spółki cywilnej będącej podmiotem gospodarczym, PPH 1993, nr 1, s. 1 i n.; wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 1991 r. sygn. akt SA/Wr 48/91, ONSA 1991, z. 3-4, poz. 56; wyrok NSA z dnia 11 października 1994 r. sygn. akt II SA 826/93, "Prawo Gospodarcze" 1995, nr 2, poz. 31; wyrok NSA z dnia 18 września 1995 r. sygn. akt II SA 775/94, "Wokanda" 1995, nr 12, s. 36; wyrok NSA z dnia 20 lutego 1996 r. sygn. akt II SA 442/95, "Prawo Gospodarcze" 1996, nr 9, s. 32; uchwała SN z dnia 27 maja 1993 r. sygn. akt III CZP 61/93, OSNCP 1994, nr 1, poz. 7 - uchwała ta przyznawała spółce cywilnej zdolność upadłościową; uchwała SN z dnia 28 lipca 1993 r. sygn. akt III CZP 97/93, OSNCP 1994, nr 1, poz. 20 - uchwała ta przyznała takiej spółce zdolność układową).
Dopiero ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) wprowadziła istotne zmiany w stanie prawnym dotyczącym działalności prowadzonej w formie spółki cywilnej. Zgodnie z art. 2 ust. 3 tej ustawy za przedsiębiorców uznawano jedynie wspólników spółki cywilnej (a nie spółkę) w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (por. uchwała (7) NSA z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II GPS 5/08, Lex nr 448085).
Zatem w okresie, kiedy wydawano obie będące przedmiotem kontroli w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzje (Komisji Odwoławczej przy UP z dnia [...] marca 1996 r. i UP z dnia [...] grudnia 1996 r.) istniały co najwyżej spory co podmiotowości prawnej spółek cywilnych (dziedzin, w jakich mogła występować ta podmiotowość).
Na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego - jego art. 28 (określającego, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek) i art. 29 (w brzmieniu z dat kwestionowanych decyzji) stronami mogły być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Z kolei przepis art. 30 § 1 k.p.a. wskazywał (i wskazuje), że zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Ten ostatni przepis odsyła więc przede wszystkim do uregulowań cywilnoprawnych przy ocenie zdolności administracyjnoprawnej.
Należy jednak zauważyć, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić w sytuacji, gdy doszło do naruszenia jednoznacznego przepisu prawa, gdy treść przepisu prawnego, którego naruszenia miał dopuścić się organ, może zostać ustalona w bezpośrednim rozumieniu bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Jeżeli więc dany przepis umożliwia odmienną interpretację nie można mówić o jego rażącym naruszeniu (por. wyroki NSA: z dnia 20 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 1729/07, z dnia 6 lutego 1995r., sygn. akt II SA 1531/94, opubl. cbois.nsa.gov.pl).
W czasie obowiązywania ustawy z dnia 23 grudnia 1988r r. o działalności gospodarczej (czyli w czasie wydawania decyzji o unieważnieniu prawa z rejestracji znaku towarowego SOWIETSKOJE IGRISTOJE) dominujący był jednak pogląd, że spółka cywilna nie miała osobowości prawnej i proces spółki był procesem jej wspólników.
W odniesieniu do niniejszej sprawy, takie też poczyniono ustalenia w skarżonych do WSA decyzjach UP, a następnie ocenionych i zaaprobowanych przez Sąd I instancji.
Oprócz okoliczności wskazanych przez WSA, że przy nazwie podmiotu wskazano wspólników spółki cywilnej – A. W. i J. W., oboje wspólnicy podpisali wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego, należało zwrócić uwagę że Komisja Odwoławcza przy UP w decyzji z dnia [...] marca 1998 r. jednoznacznie określiła jako wnioskodawców – A. W. i J. W. i do każdego z wnioskodawców z osobna skierowała rozstrzygnięcie.
W konsekwencji należało zaaprobować stanowisko Sądu I instancji, że stroną postępowania o unieważnienie prawa z rejestracji spornego znaku towarowego w rozumieniu art. 28 k.p.a. byli wspólnicy spółki cywilnej P. U. – H. "R." – A. W. i J. W. Mając powyższe na uwadze nie można było podzielić stanowiska Spółki, aby uzasadnienie Sądu I instancji nie zawierało wszystkich niezbędnych elementów wymaganych przez art. 141 § 4 p.s.a. i nie poddawało się kontroli instancyjnej. Skarżąca nie wykazała, którego elementu (mogącego mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia) miałoby zabraknąć w tymże uzasadnieniu. Okoliczność, że nie spełniało oczekiwań Spółki nie była wystarczająca, jeżeli zwięźle przedstawiało podstawę rozstrzygnięcia.
W tej sytuacji niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.s.a. w zw. z art. 81 k.p.a.
W świetle powyższego nieuzasadniony okazał się także zarzut naruszenia art. 133 § 1, art. 134, art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 (bez wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej) p.s.a., skoro Sąd I instancji prawidłowo nie dopatrzył się podstaw do uchylenia decyzji UP z dnia [...] lutego 2011 r. i z dnia [...] czerwca 2009 r., co tym samym uniemożliwiało zastosowanie art. 135 p.s.a. wobec wcześniejszych decyzji UP z [...] grudnia 1996 r. i Komisji Odwoławczej przy UP z dnia [...] marca 1998r.
Niezasadny okazał się także w tej sytuacji, powiązany z powyższym zarzut naruszenia art. 133 § 1, art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.
Spółka podniosła także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.s.a. w zw. z art. 73 i 77 k.p.a. Skarżąca nie wykazała jednak jaki wpływ na wynik sprawy mogłoby mieć zgłaszane uchybienie, zwłaszcza że naruszenie wskazywanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego miało nastąpić na etapie postępowania o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego. Skoro przedmiotem oceny Sądu I instancji były decyzje UP wydane w postępowaniu nadzwyczajnym – w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji unieważniających prawo z rejestracji znaku towarowego SOWIETSKOJE IGRISTOJE, to formułowanie zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego należałoby powiązać z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i wykazać, że naruszenie przepisów proceduralnych miało rażący charakter i pozostawało w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy, a czego skarżąca nie uczyniła.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. Przede wszystkim ze sformułowania zarzutu wynikało, że dotyczył on ustaleń faktycznych i oceny materiału dowodowego co do podmiotu, który wystąpił z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego. Ponadto Spółka nie powiązała tego zarzutu z przepisem ustanawiającym klauzulę nieważności, która miałaby zastosowanie w warunkach niniejszej sprawy (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w tej sprawie), skoro skarżony wyrok WSA kontrolował postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie przywoływanych przepisów – art. 30 ust. 1 u.z.t. i art. 28, 29 k.p.a. miało zaś nastąpić na etapie postępowania o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego.
W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał podstawy na których oparta została skarga kasacyjna za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.