Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II SAB/Ke 75/20 w sprawie ze skargi A. K. na bezczynność Wójta Gminy G. zobowiązał Wójta Gminy G. do rozpoznania wniosku A. K. z dnia 19 marca 2019 r. - w terminie 30 dni od daty doręczenia organowi akt wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt I), stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II), zasądził od Wójta Gminy G. na rzecz A. K. sumę pieniężną w kwocie 300 (pkt III)) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wójt Gminy G., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając:
- I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wypływ na wynik sprawy t.j.:
- - naruszenie art. 64 § 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w razie powzięcia wątpliwości co do żądania zawartego w podaniu skierowanym do organu administracji publicznej, organ ten może skorzystać z dyspozycji art. 64 § 2 k.p.a. i zwrócić się do osoby, od której ono pochodzi o wyjaśnienie zakresu żądania, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że dotyczy on jedynie braków formalnych podania ustalonych w przepisach prawa, zaś zredagowanie żądania przez wnoszącego podanie w taki sposób, że budzi ono wątpliwości organu administracji co do jego rzeczywistej treści nie jest brakiem formalnym, usuwalnym w trybie aft. 64 § 2 k.p.a.
- - naruszenie art. 64 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wątpliwości w zakresie żądania podania, organ powinien wyjaśnić w trybie art. 64 § 2 k.p.a. podczas gdy pismo z dnia 19 marca 2019 r. zawierało w sobie żądanie wszczęcia postępowania w sprawie zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia i nie budziło wątpliwości organu, a zatem brak było podstaw do wzywania strony do złożenia dodatkowych wyjaśnień, tj. wydobycia od strony wyjaśnień pozwalających na zdefiniowanie żądania zawartego we wniosku.
- II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy t.j,:
- - naruszenie 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 i 1a p.p.s.a. przez ich niewłaściwą wykładnię skutkującą zakwalifikowaniem działania organu w zakresie rozpoznania wniosku z dnia 19 marca 2019 r. jako przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy ów wniosek dotyczył postępowania wszczynanego nie na wniosek, a z urzędu, a także pominięciu okoliczności, że organ doprowadził do czynności wyznaczenia znaków granicznych, co wyklucza uznanie przewlekłości w tej sprawie jako takiej, jak również w ogóle przyjęcia przewlekłości jakiej miał się dopuścić organ za rażącą.
W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., który stanowi, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Przedmiotem oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji była bezczynność Wójta Gminy G. w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 19 marca 2019 r., w którym zwróciła się ona o rozwiązanie problemu na jej działce nr (...) położonej w miejscowości B., związanego z brakiem odpływu wody z rowu wykopanego wzdłuż działki skarżącej oraz o doprowadzenie do zasypania nielegalnie wykopanego przez p. F. rowu znajdującego się w pasie drogowym drogi gminnej i wykonania odpływu po jednej stronie.
Nie były trafne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego - art. 64 § 2 k.p.a. albowiem Sąd pierwszej instancji nie stosował art. 64 § 2 k.p.a., a jedynie zwrócił uwagę na możliwość zastosowania tego przepisu przez organ, do którego wpłynął wniosek skarżącej z dnia 19 marca 2019 r.. Sąd dokonał przy tym prawidłowej wykładni art. 64 § 2 k.p.a. wskazując, że w razie wątpliwości co do żądania zawartego w podaniu skierowanym do organu administracji publicznej, organ korzystając z tego przepisu może zwrócić się do strony, od której podanie pochodzi, o wyjaśnienie zakresu żądania.
Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej zdaniem jej autora, w okolicznościach sprawy organ nie miał powodów do wyjaśniania charakteru wniosku skarżącej z dnia 19 marca 2019 r. i zakresu żądania skarżącej w trybie art. 64 § 2 k.p.a., gdyż zdaniem organu wniosek ten dotyczył zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia - art. 40 ust. 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 ze zm., dalej: ustawa o drogach publicznych). Takie postępowanie jest wszczynane nie na wniosek lecz z urzędu i stroną tego postępowania jest wyłącznie podmiot, który dopuścił się zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, a w związku z tym skarżąca nie była uprawniona do żądania wszczęcia takiego wszczęcia.
Wobec tej argumentacji, przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, należy zauważyć, że jeżeli żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego pochodzi od osoby nieuprawnionej, to organ nie jest zwolniony od podejmowania jakichkolwiek czynności, tak jak to nastąpiło w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, lecz zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Nawet zatem gdyby zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że pismo skarżącej z dnia 19 marca 2019 r. stanowiło wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia (co wobec treści tego wniosku nie wydaje się właściwe), to organ, który tak zakwalifikował ten wniosek i nie wydał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., niewątpliwie pozostawał w bezczynności.
Nie może być zatem mowy o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. albowiem prawidłowe było stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 19 marca 2019 r.. Stwierdzenie to było uzasadnione niezależnie od tego czy wniosek ten dotyczył naruszenia stanu wody na gruncie - art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (jak to sugerował Sąd pierwszej instancji), czy zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia - art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych (jak twierdzi w skardze kasacyjnej organ), czy też żądanie zawarte w piśmie skarżącej dotyczyło wszczęcia jeszcze innego postępowania administracyjnego, co wymagałoby wyjaśnienia przez organ w trybie art. 64 § 2 k.p.a..
Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a., mający podważyć prawidłowość dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny charakteru stwierdzonej bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, to należy zauważyć, że w uzasadnieniu skarżonego wyroku Sąd wskazał na znaczne przekroczenie terminów załatwienia sprawy określonych w art. 35 i 36 k.p.a., dochodząc do wniosku, że zwłoka jakiej dopuścił się organ (14 miesięcy) oraz brak zawiadomienia skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie, stanowi o rażącym naruszeniu tych przepisów. W skardze kasacyjnej do tej argumentacji Sądu pierwszej instancji odnoszącej się do rażącego naruszenia wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w ogóle się nie odniesiono. Podnosząc, że stwierdzona bezczynność (błędnie określona w skardze kasacyjnej jako przewlekłość) nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ doprowadził do czynności wyznaczenia znaków granicznych, autor skargi kasacyjnej pominął zupełnie, że okres 14 miesięcy bezczynności liczony był przez Sąd od daty wyznaczenia znaków granicznych. W tej sytuacji zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a. przez błędną ocenę stopnia bezczynności organu, nie mógł zostać uznany za uzasadniony.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.