Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 września 2013 r., sygn. akt I SA/Po 745/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odrzucił skargę P. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przeprowadzenia urzędowego sprawdzenia punktu gier na automatach o niskich wygranych. Ponadto Sąd zwrócił skarżącej spółce równowartość uiszczonego wpisu sądowego od skargi.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do złożenia oryginału pełnomocnictwa z dnia 16 listopada 2009 r., ewentualnie jego czytelnego odpisu – w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało odebrane 12 sierpnia 2013 r., zaś termin na jego wykonanie upływał 19 sierpnia 2013 r. W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił braków. Tym samym pełnomocnik nie wykazał, że był umocowany do działania w imieniu strony w dniu wniesienia skargi. W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji uznał, że wystąpiła określona w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przesłanka odrzucenia skargi.
Jednocześnie Sąd przyjął, że nie miał obowiązku wzywana samej skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie, skoro strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który pomimo wezwania Sądu nie wywiązał się należycie z obowiązku usunięcia braków formalnych skargi.
Skargę kasacyjną od tego postanowienia złożyło P. Sp. z o.o. Spółka zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie prawa procesowego, mające decydujący wpływ na wynik spraw, to jest art. 37 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 1b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) oraz w zw. z art. 45 Konstytucji RP poprzez bezpodstawne przyjęcie, że złożony przez skarżącą odpis, "poświadczony za pełnomocnictwa" nie spełniał wymogów przedłożenia do akt sprawy pełnomocnictwa wraz z podpisem mocodawcy lub wierzytelnego odpisu pełnomocnictwa oraz – nawet jeżeli przyjąć, że powyższa okoliczność powinna być kwalifikowana jako brak formalny – bezpodstawne zaniechanie wezwania strony do osobistego podpisania skargi i w konsekwencji ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu, przysługującego skarżącej.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał w szczególności, że Sąd pierwszej instancji nie uznał mocy załączonego do skargi i uwierzytelnionego dokumentu, którym udzielono pełnomocnikowi strony – adw. [...] – pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej. Sąd powziął wyłącznie wątpliwość co do czytelności podpisu złożonego pod udzielonym pełnomocnictwem bądź kwestii czytelności odpisu złożonego pełnomocnictwa ze względu na jakość przedłożonego odpisu sporządzonego metodą kserograficzną.
Odnośnie do pierwszej z wątpliwości, wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że widniejący na pełnomocnictwie podpis prezesa zarządu skarżącej spółki jest nieczytelny (parafka), ale został dodatkowo opatrzony pieczęcią, wskazującą w sposób czytelny imię oraz nazwisko składającego podpis oraz stanowisko, jakie osoba ta zajmuje w strukturze skarżącej (prezes zarządu), upoważniające do reprezentowania spółki. Natomiast odnośnie do kwestii czytelności pełnomocnictwa jako odpisu wykonanego techniką fotokopii, autor skargi kasacyjnej stwierdził, że pełnomocnik strony (adwokat) jest uprawniony do uwierzytelniania sporządzonych odpisów za zgodność z oryginałem, czym potwierdza zarówno treść pełnomocnictwa, jak i jego autentyczność.
Ponadto, zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony, obligowało Sąd do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braku skargi poprzez jej podpisanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą ten środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują.
Granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny strona wnosząca skargę kasacyjną zakreśliła zarzucając naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 37 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 1b ustawy - Prawo o adwokaturze oraz w zw. z art. 45 Konstytucji RP. Uchybienie tym przepisom miało polegać na bezprawnym zakwestionowaniu wiarygodności złożonego wraz ze skargą odpisu pełnomocnictwa poświadczonego za zgodność z oryginałem przez adwokata, który w imieniu skarżącej spółki podpisał skargę, a ponadto na naruszającym prawo braku wezwania samej strony do podpisania skargi – przed odrzuceniem tego środka ochrony praw.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Strona może bowiem działać w sprawie przez pełnomocnika (art. 34 p.p.s.a.), który obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa, przy czym adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie, natomiast sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony (art. 37 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Oczywiście jeśli strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to wspomniane wezwanie winno być doręczone temu pełnomocnikowi (art. 67 § 5 p.p.s.a.). W przypadku skargi rygor nieuzupełnienia braków formalnych skargi polega na jej odrzuceniu, co wynika z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie skarga P. Spółki z o.o. została podpisana przez adwokata [...], który swoje umocowanie do działania w imieniu skarżącej udokumentował przy składaniu skargi odpisem pełnomocnictwa oraz wydrukiem z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (odpowiadającym odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców), dotyczącym skarżącej spółki. Złożony odpis pełnomocnictwa został przez adwokata poświadczony za zgodność z oryginałem, przy czym poświadczenie to zawierało podpis adwokata, datę oraz miejsce sporządzenia. Przewodniczący Wydziału I WSA w Poznaniu uznał, że złożona skarga zawiera braki i zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. wezwał do ich usunięcia przez "złożenie oryginału pełnomocnictwa z dnia 16 listopada 2009 r. ewentualnie jego czytelnego odpisu".
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wspomniane wezwanie było bezpodstawne, bowiem złożona w sprawie skarga nie miała braków formalnych wskazanych w tymże wezwaniu. Skarga została podpisana przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), który dołączył do skargi odpis pełnomocnictwa poświadczony przez siebie za zgodność z oryginałem. Wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, załączony do skargi odpis pełnomocnictwa był czytelny i na jego podstawie można ustalić, jaki jest zakres umocowania i kto jest mocodawcą. Wprawdzie podpis osoby udzielającej pełnomocnictwa w imieniu skarżącej spółki był niewyraźny, ale możliwe jest odczytanie, że miał on zostać złożony przez prezesa zarządu spółki – P. N. Zgodność tego odpisu z oryginałem pełnomocnictwa pełnomocnik potwierdził w sposób zgodny z art. 4 ust. 1b ustawy - Prawo o adwokaturze (zgodnie z którym "Adwokat ma prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami.
Poświadczenie powinno zawierać podpis adwokata, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) adwokat stwierdza to w poświadczeniu."), a takie działanie było dopuszczalne w związku z treścią art. 37 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wezwanie pełnomocnika skarżącej spółki do "złożenia oryginału pełnomocnictwa z dnia 16 listopada 2009 r. ewentualnie jego czytelnego odpisu" było bezpodstawne, a w konsekwencji niewykonanie tego wezwania nie mogło skutkować zastosowaniem przez Sąd pierwszej instancji rygoru wynikającego z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd nie mógł bowiem odrzucić skargi na podstawie tego przepisu, jeśli w rzeczywistości skarga ta nie zawierała braków wskazanych w wezwaniu stanowiącym wykonanie zarządzenia z dnia 6 sierpnia 2013 r. Odrzucając skargę w takich okolicznościach sprawy, Sąd pierwszej instancji naruszył art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez ich zastosowanie, będące następstwem nieuwzględnienia treści art. 37 § 1 p.p.s.a. i art. 4 ust. 1b ustawy - Prawo o adwokaturze, zaś takie rozstrzygnięcie WSA naruszało prawo do sądu wynikające z art. 45 Konstytucji RP.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny za zbędne uznał odnoszenie się do zagadnienia wzywania samej strony do usunięcia braku formalnego skargi, bowiem w niniejszej sprawie skarga nie miała braku wskazanego w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału I WSA w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2013 r.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.
Odnosząc się do wniosku strony wnoszącej skargę kasacyjną o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 4/07 (publ. ONSAiWSA 2008, nr 2, poz.
23) wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi. Obowiązek respektowania przytoczonego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał (art. 269 § 1 p.p.s.a.).
PG