Uzasadnienie
Wyrokiem z 22 lipca 2020r., sygn. akt VI SA/Wa 435/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę [...] (dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka") na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (obecnie: "Minister Rodziny i Polityki Społecznej", dalej też: "organ", "Minister") z [...] października 2016r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu zakładu pracy chronionej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.
Decyzją z [...] listopada 2015r. Wojewoda Małopolski orzekł o utracie statusu zakładu pracy chronionej przez Spółkę. Organ przyjął, że Spółka do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych nieprawidłowo wliczyła jednego z pracowników - [...]. Pracownik ten posiadał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane [...] października 2010r., z datą obowiązywania do [...] października 2013r. Wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności złożył do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dopiero [...] lutego 2014r. Nowe orzeczenie zostało wydane [...] kwietnia 2014r. i przedstawione pracodawcy w dniu następnym, a zatem po upływie przeszło pięciu miesięcy od daty wygaśnięcia poprzedniego orzeczenia.
W ocenie organu [...] od [...] listopada 2013r. nie mógł być wliczony do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w Spółce, tym samym średniomiesięczny wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych od tego miesiąca ukształtował się na poziomie poniżej 50 %. Nie został zatem spełniony warunek określony w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011r. Nr 127, poz. 721 ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji"). Organ ocenił, że nie zostały także spełnione przesłanki wymienione w art. 2a ust. 2 lub 3 ustawy o rehabilitacji, powalające na zaliczenie w poczet pracowników niepełnosprawnych tych z nich, którzy czasowo nie legitymują się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] października 2016r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wyrokiem z 22 maja 2017r., sygn. akt VI SA/Wa 2484/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje obu organów.
Wyrok ten został następnie uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 października 2019r., sygn. akt II GSK 2926/17 a sprawa przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zalecił, by WSA ponownie rozpoznając sprawę zbadał przesłanki wynikające z art. 2a ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Zauważył, że w świetle art. 30 ust. 3 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji okoliczności takie, jak stopień zawinienia pracodawcy, waga naruszenia przepisów prawa, podjęte działania zaradcze czy ewentualne przyczynienie się organów nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. Ocenił, że niespełnienie warunków art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji obliguje Wojewodę do wydania decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej, a decyzja stwierdzająca utratę statusu zakładu pracy chronionej nie jest sankcją stosowaną wobec pracodawcy. Stanowi jedynie konsekwencję niedopełniania warunków umożliwiających zatrudnienie osób niepełnosprawnych w zgodzie z przepisami. NSA zwrócił uwagę na nadrzędny cel ustawy, jakim jest pomoc niepełnosprawnym, którzy powinni być zatrudnieni w warunkach uwzględniających ich potrzeby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy wskazanym na wstępie wyrokiem z 22 lipca 2020r., oddalił skargę Spółki.
Sąd I instancji stwierdził, że z niebudzących wątpliwości ustaleń poczynionych przez organ wynika, że na dzień [...] listopada 2013r. [...] nie legitymował się aktualnym zaświadczeniem o niepełnosprawności. Stosowny dokument obowiązywał bowiem do [...] października 2013r. Z kolei o wydanie nowego wystąpił dopiero [...] lutego 2014r. i zostało ono wydane [...] kwietnia 2014r.i przedstawione pracodawcy [...] kwietnia 2014r. W ocenie WSA nie została zatem spełniona żadna z dodatkowych możliwości zaliczenia pracownika do katalogu niepełnosprawnych. Nie wyczerpywała jej bowiem samoistnie treść uzyskanego orzeczenia potwierdzającego ciągłość niepełnosprawności. WSA wskazał, że zaprezentowana w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 października 2019r. wykładnia przepisów prawa materialnego, którą jest obecnie związany, wyklucza sięganie po dodatkowe, okoliczności faktyczne.
W ocenie WSA nie było zatem podstaw do tego, by czynić zarzut organom, iż te pominęły podnoszone przez skarżącą kwestie, a dotyczące wagi naruszenia przepisów prawa czy stopnia zawinienia. Sąd I instancji nie dopatrzył się innych uchybień procesowych, które dyskwalifikowałyby zaskarżoną decyzję. Reasumując stwierdził, że zasadnie organy przyjęły, że [...] od [...] listopada 2013r. nie mógł być wliczony do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w Spółce, a więc że średniomiesięczny wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych od tego miesiąca ukształtował się na poziomie poniżej 50 %. Z tą chwilą zatem Spółka utraciła status zakładu pracy chronionej, co znalazło wyraz w zaskarżonej, a prawidłowo wydanej decyzji.
W skardze kasacyjnej Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwość pisemnego uzasadnienia wyroku polegającą na zbyt lakonicznym i pobieżnym uzasadnieniu zajętego przez Sąd stanowiska w sprawie zamiast zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, oraz (w szczególności) nie wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej nie wyjaśnienie co skutkuje tym, że, dokonana przez Sąd kontrola działań organów administracyjnych nie była przeprowadzona w sposób prawidłowy, a co uzasadnia eliminację zaskarżonego wyroku z obrotu prawnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Pismem z [...] lutego 2021r. pełnomocnik organu złożył odpis pełnomocnictwa do działania w imieniu Ministra Rodziny i Polityki Społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie NSA wyjaśnia podstawę prawną skierowania sprawy do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Zarządzeniem z [...] stycznia 2021r. Przewodnicząca Wydziału II Izby Gospodarczej NSA w oparciu o ww. przepis skierowała niniejszą sprawę na posiedzenie niejawne, o czym zostały poinformowane strony i uczestnik postępowania.
Z tych powodów sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, a wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie nie mógł zostać uwzględniony.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Z uregulowania wspomnianego pkt 2 wynika, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego, wnoszący skargę kasacyjną musi wykazać wpływ naruszenia na wynik sprawy i to w stopniu istotnym.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a., gdyż rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wyszczególniono w art. 183 § 2 p.p.s.a. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Kierując się powyższym, NSA nie stwierdził z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.).
W złożonej skardze kasacyjnej jej autor wskazuje na naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. przejawiające się w zbyt lakonicznym i pobieżnym uzasadnieniu zajętego przez Sąd stanowiska w sprawie, zamiast zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, oraz (w szczególności) nie wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej nie wyjaśnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te są chybione.
Podkreślić trzeba, że zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak zaś wynika z treści art. 193 p.p.s.a., jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym (...). Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także Sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Jak wynika z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne Sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Dokonując oceny zaskarżonego wyroku stwierdzić należy, że Sąd I instancji dokonał kontroli decyzji organów w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego i wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z 31 października 2019r., sygn. akt II GSK 2926/17.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyroki NSA z 13 grudnia 2012r., sygn. akt II OSK 1485/11;z 9 stycznia 2020r., sygn. akt II GSK 2966/17; opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA w pełni odpowiada wymogom, określonym w powołanym powyżej przepisie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, przez co w pełni respektuje wymagania płynące z art. 141 § 4 p.p.s.a.
W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 141 § 4 należało uznać za niezasadny i nie mający usprawiedliwienia.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 265). NSA, zasądzając na rzecz Ministra Rodziny i Polityki Społecznej kwotę [...] zł, uwzględnił to, że pełnomocnik organu, który brał udział w postępowaniu przed Sądem I instancji, sporządził w terminie odpowiedź na skargę kasacyjną.