Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Wr 418/19 oddalił skargę D. Sp. z o.o. we W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 11 lipca 2019 r. nr BP.500.123.2019.1200.DL1.4719 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu i zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie:
- I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: "p.p.s.a.") przepisów prawa materialnego, tj.:
- 1) przepisu zawartego w zał. nr 3 - l.p. 6.3.8 - ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 58, z późn. zm., dalej: "u.t.d."), poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, w konsekwencji czego organ nałożył karę pieniężną przewoźnika za nie przedstawienie organowi kontrolującemu plików z tachografu, w sytuacji gdy organ w oparciu o odczyt z karty kierowcy, który znajduje się w aktach dysponował pełnym spektrum danych dotyczących aktywności zarówno kierowcy jak i pojazdu, tj. danymi również znajdującymi się w tachografie;
- 2) art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, poprzez bezpodstawne jego niezastosowania w zakresie naruszeń, które wystąpiły w dniu 13 i 20 października 2018 r., w sytuacji gdy kierowca pojazdu prawidłowo opisał przyczynę naruszenia na wydruku z tachografu;
- 3) art. 92c u.t.d., poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie, w sytuacji gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że przewoźnik nie miał wpływu na brak możliwości pozyskania, od zagranicznego nabywcy pojazdu, danych z tachografu, a nadto, że ewentualnie pozyskane dane z tachografu byłby tożsame z danymi z karty kierowcy znajdującymi się w dyspozycji organu.
- II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej przejawiającą się w nieuchyleniu przez Sąd pierwszej instancji w sytuacji oczywistego naruszenia przez organy administracją publicznej przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 tj., dalej: "k.p.a."). polegającego na błędnym ustaleniu, że organ nie dysponował danymi z urządzenia rejestrującego (tachografu), w sytuacji gdzie dane te zostały zapisane na karcie kierowcy, którą dysponował organ w toku czynności kontrolnych.
Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną strony skarżącej, organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Sąd kasacyjny nie może domniemywać kierunków i zakresu weryfikacji wyroku sądu pierwszej instancji, jeżeli wprost nie wynika to z treści skargi kasacyjnej.
Obowiązkiem profesjonalnego pełnomocnika strony wnoszącej skargę kasacyjną jest zatem wyraźne wskazanie przepisu naruszonego przez sąd pierwszej instancji (por. wyroki NSA z: 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12; 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12).
Poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych sam autor skargi kasacyjnej wyznacza granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, której istotą jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania, ale jedynie w granicach postawionych zarzutów kasacyjnych. Dodać też trzeba, że nie każde naruszenie przepisów postępowania, nawet gdyby miało być uznane za uzasadnione, może skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia, lecz tylko takie, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy.
Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z potrzebą co najmniej uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a mianowicie, że następstwa zarzucanych uchybień przepisów postępowania były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie wniesionej na nią skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że zdaniem Sądu przeprowadzone przez organ administracji postępowanie było prawidłowe, a dokonane w jego wyniku ustalenia faktyczne uzasadniały przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie.
Istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak powinien być on stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on zastosowany.
Odnosząc się do zawartego w pkt. I.1 petitum skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisu zawartego w zał. nr 3 - l.p. 6.3.8 poprzez jego bezpodstawne zastosowanie należy zauważyć, iż Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć powyższego przepisu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż ani nie powołał się na ww. przepis w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, ani nie stosował tych przepisów prawa, a skoro nie stosował, to nie mógł ich naruszyć. Zarzut powyższy nie został również uzasadniony przez autora skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono bowiem zarzuty dotyczące naruszenia l.p. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz naruszeń opisanych w l.p. 5.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d.
W zakresie naruszeń opisanych w l.p. 5.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. autor skargi poza podniesieniem tego zarzutu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w żaden sposób go nie uzasadnia. Co istotne, zarzucając naruszenia l.p. 5.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. autor skargi kasacyjnej odwołuje się do naruszenia przez organ art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, który to zarzut podniesiono w pkt. I.2 petitum skargi kasacyjnej.
Nie jest to zarzut zasadny. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał mianowicie, że zgodnie z art. 12 rozporządzenia 561/2006 - pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju - kierowca może odstąpić od przepisów art. 6 - 9 rozporządzenia w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca ma jednak wskazać powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy - najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój. Strona zaś nie przedstawiła wydruków na potwierdzenie zaistniałych naruszeń, co uniemożliwia ich wytłumaczenie zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Podzielając trafność stanowiska Sądu I instancji w zakresie odnoszącym się do krytycznej oceny wykonywania obowiązków przez skarżącą prowadzącą firmę przewozową zauważyć trzeba, iż - jak słusznie wskazał Sąd Wojewódzki - przedsiębiorca okazał do kontroli plik z danymi pobranymi z tachografu z dnia 17 czerwca 2018 r. Strona skarżąca wskazała, że w dniu 24 grudnia 2018 r. zbyła pojazd o numerze rejestracyjnym [...] wraz z danymi zawartymi w tachografie cyfrowym. Po dokonaniu porównania danych cyfrowych z tachografu cyfrowego oraz danych z karty kierowcy, ustalono, że strona skarżąca nie przedłożyła danych z tachografu za okres od 18 czerwca 2018 r. do 23 grudnia 2018 r. (data zbycia pojazdu) tj. łącznie 142 dni, w których kierowca zatrudniony w przedsiębiorstwie prowadził sprzedany pojazd.
Ponadto strona skarżąca wskazała, że kontaktowała się z nowym właścicielem sprzedanego pojazdu w celu odzyskania danych z tachografu cyfrowego, jednak w aktach sprawy nie znajduje się żaden dowód potwierdzający powyższe twierdzenia. Strona skarżąca jako przedsiębiorca transportowy wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy, powinna być świadoma obowiązku uregulowanego w lp. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d. i przed sprzedażą pojazdu powinna zabezpieczyć dane z tachografu cyfrowego na wypadek kontroli w formacie umożliwiającym ich odczytanie.
W związku z tym należy uznać, iż zasadne jest stanowisko, iż mimo obowiązku udostępnienia podczas kontroli wyżej wskazanych danych, skarżąca ich udostępniła, co skutkowało nałożeniem kary określonej w lp. 6.3.16 załącznika do u.t.d.
Skarżący kasacyjnie w zarzucie oznaczonym pkt. I.3 petitum skargi kasacyjnej nie powołał w sposób prawidłowy zarzuconych przepisów. Należy bowiem stwierdzić, że art. 92c u.t.d. składa się z ustępów i punktów. Wobec tego autor skargi kasacyjnej powinien wprost wskazać, który ustęp i punkt zostały naruszone. Autor skargi kasacyjnej powinien nie tylko powołać naruszony przepis w sposób pełny, tj. uwzględniając jednostki redakcyjne składające się na ten przepis, lecz również w uzasadnieniu przedstawić, jaka powinna być jego zdaniem poprawna wykładnia zarzuconego przepisu. Należy podkreślić, iż informacja ta nie została również wskazana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, bowiem zarzut naruszenia art. 92c u.t.d. nie został w żaden sposób uzasadniony przez autora skargi kasacyjnej.
W związku z tym podzielić należy prezentowane w judykaturze stanowisko, wedle którego w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, składa się z paragrafów, ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 614/13, LEX nr 1574678; z 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12, LEX nr 1295809). Sytuacja taka uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ustosunkowanie się do treści tak sformułowanych zarzutów.
Zatem brak sprecyzowania w skardze kasacyjnej, która z kilku podstaw uwolnienia się od odpowiedzialności powinna mieć zastosowanie, w połączeniu z zasadą związania NSA granicami skargi kasacyjnej, z czego wywodzi się niedopuszczalność uzupełniania czy doprecyzowywania przez ten Sąd zarzutów i "wyręczanie" w ten sposób strony skarżącej kasacyjnie, a także zaprezentowana w skardze kasacyjnej - wewnętrznie sprzeczna - argumentacja, nie pozwalają na uwzględnienie omawianych zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Odnosząc się z kolei do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przepisów postępowania tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej przejawiającą się w nieuchyleniu przez Sąd pierwszej instancji w sytuacji oczywistego naruszenia przez organy administracją publicznej przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 i 80 k.p.a. należy zauważyć, iż autor skargi kasacyjnej stawiając powyższe zarzuty, nie wykazuje wpływu, jaki mogłyby mieć sygnalizowane przezeń naruszenia (które wiąże z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.) na wynik sprawy. Wskazać również należy, iż w toku postępowania strona skarżąca nie przedłożyła dowodów mogących podważyć ustalenia zawarte w protokole kontroli, potwierdzone pozostałym prawidłowo zgromadzonym materiałem dowodowym.
W zakresie zarzutów podnoszących naruszenia przepisów postępowania sytuacja jest podobna jak w przypadku większości zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Znaczy to, że skarga kasacyjna w uzasadnieniu w ogóle nie odnosi się do naruszeń podnoszonych w zarzutach, więc nie uzasadnia tych naruszeń. Już tylko z tego powodu zarzuty są niezasadne.
Z przedstawionych wyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty kasacyjne za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Zasądzona kwota 3600 zł stanowi zwrot kosztów za sporządzenie i wniesienie w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udział w rozprawie przed NSA pełnomocnika organu, który nie występował przed sądem pierwszej instancji (pkt 2 sentencji).