Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 września 2013 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1031/13) po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek, w punkcie 1) uchylił zaskarżoną decyzję; w punkcie 2) stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; w punkcie 3) orzekł o kosztach postępowania.
- I. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
22 grudnia 2011 r. J. G. i T. G. wspólnicy Spółki Cywilnej Zakład Usług Technicznych i Technologicznych G. z siedzibą w G. wystąpili do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: UP) działającego w trybie postępowania spornego z wnioskiem o unieważnienie w części, który to wniosek sprecyzowali na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. jako wniosek o unieważnienie w całości, patentu nr [...] na wynalazek pt.: "[...]" udzielonego na rzecz W. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. w R. z pierwszeństwem od dnia 29 maja 2002 r.
Przed rozprawą, w dniu 8 stycznia 2013 r. do UP wpłynął wniosek uprawnionego o odroczenie rozprawy ze względu na jego hospitalizację.
W odpowiedzi na ww. wniosek, wnioskodawcy sprzeciwili się ponownemu odroczeniu rozprawy, wskazując, że uprawniony jest reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika
Organ postanowił przeprowadzić rozprawę pod nieobecność uprawnionego, uznając, że w sytuacji gdy uprawniony jest reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, jego nieobecność spowodowana hospitalizacją nie może stanowić usprawiedliwionej przyczyny odroczenia rozprawy i wnioskodawcy zmienili wniosek – wnieśli o unieważnienie patentu w całości.
Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...], na podstawie art. 24 w zw. z art. 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz.1117 z późn. zm., dalej: "p.w.p.") oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art.256 ust. 2 p.w.p. unieważnił patent na wynalazek pt.: "[...]" nr [...].
W ocenie UP przedłożone przez wnioskodawcę materiały dowodowe dowodziły braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku zarówno w zakresie zastrzeżenia niezależnego 1, jak i zastrzeżenia zależnego 2. W szczególności potwierdzały to:
- - zarówno publikacja "[...]", Materiały 8 Międzynarodowej Konferencji Klimatyzacji i Ogrzewania, Wyd. PZITS, Wrocław [...], str. [...], publikacja "[...], Wyd. PZITS, [...], str. [...], jak i publikacja "[...]", Ciepłownictwo, Ogrzewnictwo, Wentylacja [...], str. [...] ujawniają (wszystkie na rysunku 1) cechy znamienne spornego wynalazku określone jako: "[...]".
- - opis polskiego patentu [...] ujawnia bezpośrednio cechy znamienne spornego wynalazku określone jako: "[...]" oraz pośrednio "[...]" (poprzez podanie w zastrzeżeniu 1, że z wymiennikiem jest połączone urządzenie wentylacyjne, gdyż wentylator ssący z tłumikiem należy do typowych urządzeń wentylacyjnych). Cechy te są także ujawnione w publikacji "[...]", Seria Konferencje, Wrocław [...], gdzie na stronie [...], drugi akapit od dołu, podano, że kolektor "połączony jest ze stroną ssącą wentylatora".
Zdaniem organu, brak poziomu wynalazczego stanowił samodzielną przesłankę unieważnienia spornego patentu i dlatego postanowiono odstąpić od zbadania zasadności zarzutu braku nowości spornego wynalazku.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł W. P.. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
- 1) naruszenie art. 33 ust. 4 p.w.p. poprzez zupełnie nieuzasadnione jej przywołanie, z jednoczesnym powołaniem się, do wykładni przywołanej normy, na przepis nieobowiązującego prawa,
- 2) nieuzasadnione zastosowanie art. 26 p.w.p. wbrew granicom żądań wniosku,
- 3) naruszenie norm postępowania poprzez niezastosowanie art. 10 § 1 k.p.a.,
- 4) naruszenie norm postępowania, mianowicie art. 255 ust. 4 p.w.p. w zw. z art. 321 k.p.c. poprzez rozstrzygnięcie sprawy w granicach szerszych niż żądania wniosku,
- 5) naruszenie norm postępowania, mianowicie przepisu art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie wadliwej interpretacji zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, tak i w zakresie wadliwości wnioskowania wskazanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w oparciu o wadliwą ocenę zebranego materiału dowodowego, jak i wewnętrznej sprzeczności oraz niespójności wniosków prezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji,
- 6) brak wskazania podstawy prawnej przeprowadzenia rozprawy pod nieobecność uczestnika postępowania oraz jego pełnomocnika, pomimo usprawiedliwionych przyczyn niemożności stawienia się strony na wyznaczony termin rozprawy (art. 10 k.p.a.).
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Urząd Patentowy RP.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną.
Sąd pierwszej instancji odnosząc się do nieobecności skarżącego bądź jego pełnomocnika na rozprawie, wskazał, iż w myśl art. 94 § 1 k.p.a. nieobecność na rozprawie stron należycie wezwanych (w postępowaniu spornym zawiadomionych) na rozprawę nie stanowi przeszkody do jej przeprowadzenia, a organ w skarżonej decyzji odniósł się do nieobecności uprawnionego i jego pełnomocnika na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. i wskazał, że pełnomocnik uprawnionego został prawidłowo powiadomiony. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu pierwszej instancji, organ był uprawniony do przeprowadzenia rozprawy i odebrania oświadczeń od strony przeciwnej. Zatem zmiana na tej samej rozprawie przez pełnomocnika wnioskodawców zakresu wniosku o unieważnienie i zażądanie unieważnienia patentu w całości było prawidłowe.
Odnosząc się do kolejnych zarzutów skarżącego, Sądu pierwszej instancji wskazał, iż UP prowadząc postępowanie z wniosku J. G. i T. G. zmierzające do unieważnienia patentu naruszył zasady wynikające z przepisów art. 7, 75 § 1, 76 § 1, 77 § 1, 80 k.p.a, mające odpowiednie zastosowanie z mocy art. 256 ust. 1 p.w.p. Sąd podkreślił, iż prowadzenie postępowania przez organ z uwzględnieniem powyższych zasad umożliwia wyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi organ się kierował (art. 11 k.p.a.) oraz służy pogłębianiu zaufaniu obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.).
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ nie wyjaśnił, który dowód miał decydujące znaczenie, czy też powołane dowody miały równorzędne znaczenie przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał, iż organ nie wyjaśnił zmiany stanowiska w kwestii patentowalności spornego wynalazku. Sąd podkreślił również, że patent unieważnia się, gdy zostanie wykazane, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do jego uzyskania (art. 89 ust. 1 p.w.p.), co oznaczałoby, że na mocy decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. sporny wynalazek spełniał ustawowe wymagania do udzielenia patentu, by z kolei na podstawie decyzji tego samego organu z dnia [...] stycznia 2013 r. ten sam wynalazek także w dacie udzielenia patentu nie spełniał ustawowych wymogów.
W ocenie Sądu pierwszej instancji zagadnienie to tym bardziej wymagało wyjaśnienia ze strony UP, gdyż wśród dowodów decydujących o wydaniu zupełnie rozbieżnych decyzji był ten sam dowód, jak się wydaje mający istotne znaczenie przy wydawaniu obu sprzecznych rozstrzygnięć.
Brak wyjaśnienia stanowiska organu w tym zakresie, w ocenie Sądu pierwszej instancji, stanowiło naruszenie zasady z art. 6 k.p.a. (organy działają na podstawie przepisów prawa) i art. 8 k.p.a. stosowanych z mocy art. 256 ust. 1 p.w.p. (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. BECK. Warszawa 2009, s. 63).
II. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowanie kasacyjnego.
Organ na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a w z w. z art. 7, 8. 11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 - dalej powoływane jako k.p.a.), poprzez bezzasadne przyjęcie, że Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił:
- - zmiany stanowiska przyjętego przez Urząd Patentowy w postępowaniu zgłoszeniowym zakończonym udzieleniem patentu na sporny wynalazek, w szczególności wobec faktu, że w obu postępowaniach spornemu rozwiązaniu przeciwstawiono ten sam wynalazek chroniony patentem [...], prowadzące do uwzględniania skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż postępowanie sporne jest postępowaniem odrębnym od postępowania zgłoszeniowego, celem postępowania spornego jest wyeliminowanie z obrotu praw udzielonych mimo braku spełnienia ustawowych warunków, cechuje je kontradyktoryjność, a Urząd Patentowy orzeka na podstawie dowodów przedstawionych przez strony w trakcie postępowania spornego;
- - czy którykolwiek dowód miał decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, czy może powołane dowody miały znaczenie równorzędne, prowadzące do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż Urząd Patentowy swoje wnioski oparł o cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, omówił każdy z dowodów i wyjaśnił, czy i jakie ujawnia cechy znamienne spornego wynalazku, jak również wskazał, które z dowodów i dlaczego nie były przydatne do rozstrzygnięcia sprawy, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji; naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez ograniczenie się do wskazania wadliwości w postępowaniu przed Urzędem Patentowym i niezawarcie w uzasadnieniu wyroku żadnych wskazań, co do dalszego postępowania, do czego Sąd był zobowiązany uchylając zaskarżoną decyzję, chociaż wadliwość uzasadnienia w tym zakresie wprowadza niepewność Urzędu Patentowego, co do kierunku dalszych czynności postępowania podejmowanych przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, a tym samym uniemożliwia realizację zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, kasator szczegółowo odniósł się do postawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną W. P. wniósł o jej oddalenie.
- III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tego powodu podlega oddaleniu.
Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję, przyjmując, iż organ nie rozpoznał sprawy o unieważnienie patentu w sposób należyty i naruszył wskazane przepisy postępowania. Zdaniem WSA, Urząd Patentowy stosując w postępowaniu spornym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązany jest do przestrzegania zasad, o których mowa w art. 7, 8, 11 k.p.a.
Należy podnieść, że stosując przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (co wynika z art. 256 ust. 1 p.w.p.) Urząd Patentowy ma obowiązek zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. rozpatrzyć cały materiał dowodowy i dokonać jego oceny.
Wydana decyzja zgodnie z art. 2558 ust. 1 pkt 8 p.w.p. winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne – a więc przy zastsowaniu przepisu art. 107 § 3 k.p.a. powinna zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł.
Jak wynika z akt sprawy, Urząd Patentowy w oparciu o te same dowody zgłoszone przez uprawnionego w postępowaniu o udzielenie patentu, teraz unieważnił patent.
Ma rację organ podnosząc w skardze kasacyjnej, iż postępowanie sporne jest postępowaniem odrębnym od postępowania zgłoszeniowego, a UP orzeka na podstawie dowodów przedstawionych przez strony. Należy jednak zwrócić uwagę, iż Urząd Patentowy wydaje decyzję o udzieleniu patentu, jeżeli zostały spełnione ustawowe warunki do jego uzyskania, a więc warunkiem wydania decyzji o udzieleniu patentu jest stwierdzenie w procedurze pełnego badania, że spełnione są ustawowe warunki uzyskania patentu, o których mowa w art. 24 p.w.p.
Poza sporem w niniejszej sprawie jest, iż patent [...] był znany UP na etapie postępowania zgłoszeniowego jako najbliższe rozwiązanie i nie stanowiło to przeszkody dla przyjęcia przez UP zdolności patentowej zgłoszonego przez W. P. wynalazku. W postępowaniu o unieważnienie patentu organ winien więc wnikliwie rozpatrzyć materiał dowodowy i w uzasadnieniu decyzji wskazać fakty, które w oparciu o materiał dowodowy zebrany w sprawie przemawiają jego zdaniem o braku zdolności patentowej tego samego wynalazku.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia tych wymogów i zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, iż w tych okolicznościach stanowisko organu przyjęte w zaskarżonej decyzji wymagało wyjaśnienia, który wśród dowodów decydujący o wydaniu odmiennego rozstrzygnięcia miały zasadnicze znaczenie przy ocenie braku przesłanki posiadania poziomu wynalazczego. Należy zwrócić uwagę, że w dalszej części uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się do cytowania fragmentów powołanych publikacji, bez wnikliwego wyjaśnienia dlaczego organ w oparciu o powyższe dowody uznaje, iż brak było podstaw do przyznania prawa wyłącznego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA z dnia 23 listopada 2006 roku, sygn. akt VI SA/Wa 1773/06, iż decyzje organów administracji publicznej polegające na zmianie poglądów wyrażonych w decyzjach administracyjnych w odniesieniu do tego samego adresata, na tle takich samych stanów faktycznych ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany, należy uznać za naruszające zasadę zaufania do organów państwa, tj. zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a.
Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wskazania co do dalszego postępowania.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, zawarł wskazanie w jakim zakresie organ winien odnieść się do zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Naczelny Sąd Administracyjny z wyżej wskazanych powodów uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.