Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 2 lutego 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 2193/11 oddalił skargę M. P. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła skarżąca. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Izby Gospodarczej NSA na dzień [...] lipca 2014 r. została wyznaczona rozprawa w tej sprawie oraz skład orzekający: Przewodniczący sędzia NSA W. K., sędzia NSA J. S.-C. (sprawozdawca), sędzia NSA C. P. W dniu poprzedzającym termin rozprawy skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie sędziego J. S.-C.. W podstawie prawnej wniosku powołała art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.), a w jego uzasadnieniu podniosła, że w sprawie o sygn. akt II GSK 1364/12, toczącej się między tymi samymi stronami w analogicznym stanie prawnym i faktycznym dotyczącym tego samego znaku towarowego, sędzia J. S.-C. jako przewodnicząca i jednocześnie sprawozdawca wyraziła już swoje stanowisko w kwestiach mogących stanowić podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a tym samym, powstała uzasadniona wątpliwość co do jej bezstronności.
Skarżąca wyjaśniła, że w dniu [...] lutego 2011 r. Urząd Patentowy RP wydał dwie decyzje. Decyzją o nr [...] unieważniono prawo ochronne na znak towarowy GAP o nr [...], natomiast drugą decyzją nr [...] oddalono wniosek o unieważnienie prawa ochronnego udzielonego na znak towarowy GAP o nr [...]. W postępowaniu zakończonym decyzją nr [...] wniosek M. P. został uwzględniony w oparciu o art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. z 1985 r., Nr 5, poz. 17). W drugim natomiast postępowaniu zakończonym decyzją nr [...], przy analogicznej ocenie stanu faktycznego, Urząd Patentowy RP oddalił wniosek M. P. ze względu na to, iż znak GAP o nr [...] dotyczył usług, a nie towarów. Od obu wskazanych powyżej decyzji zostały wniesione skargi, przy czym od decyzji o unieważnieniu prawa ochronnego w oparciu o naruszenie zasad współżycia społecznego skargę wniósł uczestnik firma G., natomiast od decyzji oddalającej wniosek o unieważnienie prawa ochronnego skargę wniosła M. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w obu sprawach oddalił skargi: uczestnika postępowania w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2162/11, M. P. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2193/11.
Od tych wyroków zostały wniesione skargi kasacyjne, odpowiednio przez G. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2162/11 oraz przez M. P. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2193/11. W ocenie skarżącej obie skargi kasacyjne w swojej zasadniczej części dotyczą kwestii zasad współżycia społecznego i okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich naruszenie, ale tylko i wyłącznie przy ponownym zgłaszaniu wniosków o rejestrację znaku towarowego. W sprawie ze skargi kasacyjnej G. rozpoznawanej pod sygn. akt II GSK 1364/12 Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 grudnia 2013 r. uchylił zarówno zaskarżony wyrok, jak i zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP. W pisemnym uzasadnienia tego wyroku zawarte zostały kategoryczne określenia i stwierdzenia w przedmiocie oceny zachowania tak wnioskodawczyni M. P., jak i w przedmiocie oceny zachowania uprawnionego G., jak również kategoryczne stwierdzenia dotyczące ustaleń faktycznych i ich konsekwencji dla rozstrzygnięcia sprawy.
W związku z tym, że przewodniczącym składu orzekającego i sędzią referentem był ten sam sędzia, co sędzia referent składu wyznaczony do rozpoznania niniejszej sprawy, zdaniem skarżącej zachodzą przesłanki do wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a.
II
Sędzia, którego wyłączenia się domagano złożył przewidziane w trybie art. 22 § 2 in fine p.p.s.a. wyjaśnienia na piśmie. Oświadczył, że nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 19 p.p.s.a., które mogłyby wywoływać wątpliwości, co do jego bezstronności. Nie istnieją także przyczyny, które stosownie do art. 18 p.p.s.a. z mocy ustawy wyłączałyby go od rozpoznania sprawy (wyjaśnienia sędziego z dnia 9 lipca 2014 r. – k. 188 akt sądowych).
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 cytowanej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Instytucja wyłączenia sędziego przewidziana m.in. w tym przepisie ma zapewnić konstytucyjne prawo strony do rozpoznania jej sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i wyeliminowaniu sytuacji, które mogłyby prowadzić do powstania u obiektywnego zewnętrznego obserwatora uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego. Przez okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., rozumieć należy zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną, czy jej przedstawicielem, ale także inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach.
Na tle uregulowań zawartych w art. 19 p.p.s.a. w orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że okoliczność, iż sędzia wyraził przy orzekaniu w określonej sprawie pogląd, z którym wnioskujący się nie zgadza, nie może być przesłanką do jego wyłączenia od orzekania w innej sprawie, choćby w jakikolwiek sposób powiązanej ze sprawą, w której orzekał wcześniej (postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OZ 378/09, zbiór Lex nr 575305). Nie jest też dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, że wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięć w innych sprawach z udziałem tego sędziego (postanowienia NSA: z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II OZ 979/08, zbiór Lex 527666; z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OZ 612/08, zbiór Lex 527814).
Przytoczone poglądy prawne, z którymi skład orzekający w pełni się zgadza, wskazują wprost, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, poglądy których strona uznaje za nieodpowiadające subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/ 08 z glosą aprobującą A. Gomułowicza, OSP 2008, z. 12, s. 916 i n.).
Podkreślenia także wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentnie prezentowane jest stanowisko, że jeżeli sędzia, którego wniosek dotyczy, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w danej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (postanowienia NSA: z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II OZ 1474/06, z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 441/08, z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10, z dnia 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GZ 471/13).
Przenosząc poglądy wyrażone w powołanych wyżej orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego na treść rozpoznawanego wniosku o wyłączenie sędziego sprawozdawcy zauważyć należy, że w istocie oparto go na dwóch przyczynach, które w ocenie skarżącej wskazują na istnienie okoliczność tego rodzaju, że mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego.
Pierwsza przyczyna obejmuje (przy założeniu tożsamości stanu faktycznego i prawnego obu spraw – obecnie rozpoznawanej i rozstrzygniętej wyrokiem NSA z 3 grudnia 2013 r.) "kategoryczność stwierdzeń w przedmiocie oceny zachowania" zarówno wnioskodawczyni, jak i uczestnika postępowania – uprawnionego do znaku, oraz "kategoryczność stwierdzeń dotyczących w istocie ustaleń faktycznych i ich konsekwencji dla rozstrzygnięcia sprawy", co sprawia, że "uzasadnione wydaje się być przypuszczenie o przeniesieniu ocen poczynionych w związku z rozpoznaniem sprawy o sygn. akt II GSK 1364/12 na grunt postępowania w niniejszej sprawie".
Natomiast druga przyczyna zawarta jest w tej części uzasadnienia wniosku, w której jej autor kwestionuje pogląd prawny wyrażony w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt II GSK 1364/12 twierdząc, że Naczelny Sąd Administracyjny z naruszeniem zasady dwuinstancyjności "nie tylko uznał, że wcześniejsze ustalenia są niedostatecznie dokładnie ustalone i ocenione prawnie, ale też dokonał bardzo daleko idących własnych odmiennych ustaleń stanu faktycznego". Nie wymaga głębszego wywodu teza, że ten powód domagania się wyłączenia sędziego, nie może stanowić okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji określonej w art. 19 p.p.s.a. Argumentacja dotycząca merytorycznej oceny rozstrzygnięcia zapadłego z udziałem sędziego, nie może bowiem przesądzać o braku jego bezstronności w konkretnej sprawie
Odnosząc się natomiast do przyczyny związanej z istnieniem "wypracowanego już stanowiska prawnego w odniesieniu do zagadnienia mogącego stanowić podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy", a zatem do pierwszej z okoliczności wskazanej jako podstawa istnienia wątpliwości, co do bezstronności sędziego, stwierdzić należy, że z powołanych powyżej postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których wyrażono pogląd w pełni podzielany przez skład orzekający w tej sprawie, wynika że okoliczność ta nie może stanowić przesłanki uprawniającej do wyłączenia sędziego.
Niekorzystny dla skarżącej pogląd prawny wyrażony w uprzednim rozstrzygnięciu mógłby stanowić skuteczną podstawę żądania opartego na art. 19 p.p.s.a. tylko wówczas, gdyby wynikał z okoliczności zewnętrznych czy wewnętrznych leżących po stronie sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania (postanowienie NSA z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 15/12). Z niebudzących wątpliwości wyjaśnień sędziego, którego wniosek dotyczy, wynika że sytuacja taka nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie nie podziela poglądu wyrażonego w powołanym we wniosku postanowieniu NSA z dnia 20 października 2006 r., sygn. akt I FZ 182/06, zgodnie z którym w sytuacji, w której określeni członkowie składu orzekającego wyrazili już swoje stanowisko na kwestie mogące stanowić podstawę rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy w innym orzeczeniu, dotyczącym jednak tożsamego stanu faktycznego, to zarzut zaistnienia uzasadnionych obaw, co do ich bezstronności należy uznać za uzasadniony. Zauważa nadto, że pogląd ten został wyrażony w sprawie, w której wszyscy sędziowie składu orzekającego w uprzedniej sprawie zostali wyznaczeni jako członkowie składu orzekającego w sprawie, w której został złożony wniosek o ich wyłączenie. Taka sytuacja nie zachodzi w tej sprawie, w której poza sędzią sprawozdawcą składy orzekające w obu sprawach są różne, a stosownie do art. 137 § 2 p.p.s.a. wyrok zapada większością głosów.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 19 oraz art. 22 § 1 i 2 oraz art. 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.