Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 2488/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. (dalej: WSA w W. lub Sąd I instancji) oddalił skargę J. L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowanej z tytułu trwałego zaprzestania działalności połowowej.
Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:
Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] przyznał J. L. pomoc finansową w kwocie 211.872,35 zł na realizację operacji polegającej na przekwalifikowaniu statku rybackiego na działalność niedochodową niezwiązaną z rybołówstwem realizowanej w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" w zakresie środka 1.1 "Pomoc publiczna z tytułu trwałego zaprzestania działalności połowowej".
Decyzja przyznająca pomoc finansową została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. Przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji była jej wadliwość, która sprowadzała się do nieprawidłowego wyliczenia kwoty pomocy z powodu błędnego zastosowania przepisów określających w jaki sposób, zależnie od roku przyznania pomocy, należy stawki pomocy zwiększyć lub zmniejszyć. Decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] września 2011 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej pomoc w wysokości 211.872,35 zł została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2011 r. Powyższa decyzja została następnie zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 74/12 oddalił skargę J. L. Po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji przyznającej skarżącemu pomoc finansową, złożony przez niego wniosek o przyznanie tej pomocy został rozpoznany po raz kolejny. W konsekwencji powyższego, decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Dyrektor Z. OR ARiMR przyznał J. L. pomoc finansową w wysokości 177.954,61 zł.
Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kursu euro zastosowanego do obliczenia kwoty pomocy i orzekł o wysokości kursu euro właściwego do obliczenia kwoty pomocy, tj. 1 EURO – 4,1030 zł, co oznacza, że przyznana kwota pomocy wynosi 182.980,67 zł. Organ II instancji wyjaśnił, iż istotą decyzji o przyznaniu pomocy, która jest wydawana po stwierdzeniu nieważności decyzji pierwotnej, nie jest orzekanie o wydatkowaniu nowych środków, ale skorygowanie wysokości pomocy już przyznanej. Organ wskazał, że kwota przyznanej pomocy finansowej powinna zostać przyznana na podstawie przepisów § 4 i 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 101, poz. 840), dalej: "rozporządzenie", zgodnie z ich brzmieniem w dacie wydawania pierwszej decyzji o przyznaniu pomocy, tj. 16 kwietnia 2010 r. Powyższe oznacza, że do ustalenia wysokości przyznania pomocy należało zastosować stawki określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia, które w zależności od roku przyznania pomocy winny zostać pomniejszone bądź powiększone o odpowiedni współczynnik wskazany w § 5 ust.
- 2. W przedmiotowej sprawie powinno nastąpić zmniejszenie przyznanej pomocy o 5%, a pomoc winna zostać obliczona przy zastosowaniu kursu euro z daty pierwotnej decyzji, tj. 1 EURO = 4,1030 zł.
W skardze J. L. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy orzeczenia o pierwotnie przyznanej pomocy finansowej w wysokości 211.872,35 zł.
Sąd I instancji oddalił skargę J. L. i wyjaśnił, że przedmiotem jego oceny była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2012 r.
Sąd I instancji wskazał, że w pierwotnej decyzji przyznającej płatność z dnia [...] kwietnia 2010 r. skarżącemu przyznano pomoc w stawce powiększonej o 10%, czyli takiej jaka byłaby właściwa, gdyby pomoc została przyznana w 2009 r. Natomiast stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia, wobec przyznania pomocy w 2010 r. skarżący powinien był otrzymać pomoc w stawce zmniejszonej o 5%. Dlatego też zdaniem Sądu I instancji organy orzekające ponownie w sprawie przyznania pomocy finansowej, w sposób prawidłowy przyznały Skarżącemu pomoc w wysokości wynikającej z § 5 ust. 1 pkt 2 lit. a/ i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MRiRW, a więc w wysokości właściwej dla pomocy przyznawanej w 2010 r. Faktycznie bowiem do przyznania i wypłacenia pomocy doszło w 2010 r. Podstawą do przyznania i wypłacenia pomocy był stan sprawy, który miał miejsce w 2010 r. Decyzja pierwotnie przyznająca pomoc została wyeliminowana z obrotu prawnego z powodu błędu popełnionego przez organ przyznający pomoc.
Dlatego za uzasadnione należało uznać zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego regulujących wysokość przyznanej pomocy finansowej dla stanu faktycznego z 2010 r. Konsekwencją ponownego orzeczenia o przyznaniu pomocy finansowej na podstawie przepisu znajdującego zastosowanie dla pomocy przyznawanej w 2010 r. było przyjęcie kursu euro właściwego dla daty wydania pierwotnej decyzji o przyznaniu pomocy finansowej.
Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 19 kwietnia 2013 r. złożył J. L, zaskarżając go w całości. Wniósł o jego zmianę poprzez orzeczenie, iż pierwotna decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r. w sposób nieprawidłowy została wyeliminowana z obrotu prawnego ze szkodą dla skarżącego i obrazą art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej: "k.p.a." w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7 i 8 k.p.a. J. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji skarżący wskazał, że na skutek rażącego nieprofesjonalnego działania urzędników poniósł on szkodę finansową, której nie sposób oszacować. Sam fakt nieprawidłowego przeliczenia pomocy przy jednoczesnym długotrwałym procesie opiniowania i realizacji wniosku skarżącego winien być wzięty pod uwagę przez organy orzekające oraz Sąd I instancji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ARiMR wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.".
Z ostrożności procesowej na wypadek nieuwzględnienia wniosku organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej jego wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Art. 176 p.p.s.a. stanowi, że skarga kasacyjna powinna odpowiadać określonym wymaganiom formalnym i materialnym. Do wymogów formalnych należy zaliczyć ogólne warunki jakim powinny odpowiadać pisma w postępowaniu sądowym, określone w art. 46 oraz art. 47 p.p.s.a. Obok tych warunków skarga kasacyjna musi spełniać wymagania szczególne. W sytuacji, gdy nie zostaną one spełnione, pisma nie można traktować jak skargi kasacyjnej. Te wymogi, które wpływają na prawny charakter tego środka mają znaczenie materialne, czyli konstytuują prawny byt skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna J. L. spełnia warunki określone w art. 176 p.p.s.a., aczkolwiek jest nieprecyzyjna w określeniu podstaw kasacyjnych i kierunku weryfikacji skarżonego orzeczenia. Jednak braki pozwalają dokonać jej merytorycznej kontroli, co wynika z wyroku TK z dnia 8 kwietnia 2014 r., OTK-A 2014/4/37. Mając na uwadze pogląd wyrażony przez TK przyjąć należy, że wniosek sformułowany przez Prezesa ARiMR w odpowiedzi na skargę kasacyjną domagający się jej odrzucenia jest żądaniem nie mającym uzasadnienia prawnego, zatem nie mógł prowadzić do jej odrzucenia.
W takich warunkach Sąd II instancji odnosi się merytorycznie do zarzutu skargi i stwierdza, że podnoszone w skardze naruszenie prawa nie ma prawnego uzasadnienia. Strona skarżąca kasacyjnie wskazuje, że wyrok Sądu I instancji narusza prawo, gdyż pomimo niespornego stanu faktycznego sprawy wadliwie oddala skargę, w sytuacji gdy organy dokonały wadliwego wyliczenia pomocy finansowej, a ich działanie było długotrwałe i nieuzasadnione, czym spowodowały określoną szkodę finansową.
Z tak postawionym zarzutem nie można się zgodzić. Przede wszystkim podnieść należy, że zarzut kasacyjny powinien jednoznacznie wskazywać na rodzaj naruszenia, czyli ma określać na czym ono polega z punktu widzenia treści art. 174 p.p.s.a. Sąd II instancji nie działa z urzędu, zatem nie może ustalać rodzaju naruszenia podnoszonego w skardze kasacyjnej, jak i kierunku w jakim powinna być prowadzona kontrola skarżonego wyroku. Skarga kasacyjna podnosi naruszenie art. 16 § 1 w związku z art. 162 § 1 pkt 1 oraz art. 7 i art. 8 k.p.a., przy czym podstaw do tak sformułowanego zarzutu poszukuje w bezpodstawnym wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] kwietnia 2010 r., [...]. Tak postawiony zarzut nie może odnieść skutku prawnego, gdyż nie został on odniesiony do przedmiotu, który był objęty skarżonym wyrokiem.
Sąd II instancji zauważa, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r., z którą zostaje powiązana skarga kasacyjna, zapadła w odrębnym postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem, a odnosiła się do postępowania nadzwyczajnego i w tym postępowaniu została usunięta z obrotu prawnego.
Wyrok kontrolowany w ramach skargi kasacyjnej nie odnosi się do tamtego orzeczenia, ale rozstrzyga sprawę decyzji, które zostały wydane w następstwie stwierdzenia nieważności tamtej decyzji, a więc kontrola Sądu I instancji obejmowała decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] sierpnia 2012 r., czyli rozstrzygnięcie kończące postępowanie po stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. Między tymi decyzjami nie ma związku procesowego, chociaż obie zapadły w sprawie pomocy finansowej z tytułu zaprzestania działalności połowowej. Z procesowego punku widzenia decyzje dotyczą różnych spraw administracyjnych, zatem domaganie się uwzględnienia skargi kasacyjnej ze względu na konieczność oceny legalności decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. jest prawnie niedopuszczalne, skoro decyzja ta jest prawomocna.
Z tego powodu Sąd II instancji nie mógł uwzględnić skargi kasacyjnej, a mając na uwadze treść art. 184 p.p.s.a. jej oddalenie znajduje uzasadnienie prawne. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.