Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w G (dalej: WSA w G lub Sąd I instancji) uwzględnił skargę I Sp. z o.o. z siedzibą w C (dalej: Spółka) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] listopada 2012 r. w miejscowości Ż na drodze krajowej nr 15 zatrzymano do kontroli zespół pojazdów, składający się z 2-osiowego samochodu ciężarowego oraz dwuosiowej przyczepy ciężarowej, którym Spółka wykonywała przewóz drogowy. Ładunek stanowiły drzwi wewnętrzne oraz nogi z płyty MDF. Ustalono, że ładunek ma charakter podzielny, a rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynosi 12.900 ton i przekracza dopuszczalną wartość o 29 %.
W związku z powyższymi naruszeniami K –P Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maca 2013 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 15.000 zł.
W odwołaniu od decyzji, podobnie jak we wcześniejszym piśmie skierowanym do organu w toku postępowania pierwszoinstancjyjnego, Spółka wniosła o przesłuchanie świadków na okoliczność braku jej wpływu na powstałe naruszenia.
GITD decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając argumentację tam zawartą.
WSA w G uwzględniając skargę Spółki wyjaśnił, że istotą sporu w sprawie jest ustalenie, czy postępowanie nie powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 140aa ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), dalej: p.r.d. Zarówno w wyjaśnieniach z dnia 26 listopada 2012 r., jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a także w skardze, Spółka twierdziła, że nie miała wpływu na powstałe naruszenie oraz że dochowała należytej staranności podczas załadunku i odprawiania kontrolowanego zespołu pojazdów. Przed wyjazdem zespołu dokonała sprawdzenia nacisków osi pojazdu i zabezpieczenia ładunku. Podała, że to kierowca w czasie przejazdu (w Koninie) rozładował drzwi, które były spakowane na palecie, a następnie nie dokonał zabezpieczenia pozostałego na przyczepie ładunku. W konsekwencji doszło do przemieszczenia się ładunku w kierunku przodu, a ten zwiększony i nierównomierny nacisk w przyczepie spowodował przekroczenie nacisku osi napędowej.
Zdaniem Spółki to kierowca swoim zachowaniem spowodował powstanie stwierdzonego naruszenia. Właśnie dlatego skarżąca wnosiła o przesłuchanie kierowcy i kierownika Działu Transportu. Zdaniem skarżącej przesłuchanie tych świadków potwierdziłoby brak jej wpływu na powstałe naruszenie, a także dochowanie należytej staranności podczas załadunku i odprawiania zespołu pojazdów.
W ocenie Sądu I instancji nie można przyjąć by organy dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, ponieważ nie przesłuchały świadków, którzy zostali zgłoszeni na okoliczności mające znaczenie dla sprawy, czym naruszyły art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej: k.p.a. Z decyzji organów nie wynika dlaczego wniosek o przesłuchanie zgłoszonych świadków nie został uwzględniony. Świadkowie zostali zgłoszeni na okoliczności wskazane w art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., a organy uznały, że w sprawie brak jest podstaw do zastosowania tego przepisu.
GITD zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi, ewentualnie przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
- 1) przepisów postępowania — art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w związku z art. 7, art. 77, art. 78 § 2, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a, przejawiające się w przyjęciu przez Sąd, że materiał dowodowy w sprawie nie został przez organy administracji zebrany i rozpatrzony w sposób wszechstronny, bowiem nie przesłuchały świadków, którzy zostali zgłoszeni przez skarżącą, a przy tym z decyzji organów nie wynika, dlaczego wniosek ten nie został uwzględniony; podczas gdy okoliczności, na które strona domagała się przeprowadzenia wskazanego dowodu, zostały przez organ uwzględnione, jednak nie mogły mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ nie stanowiły one przesłanek, o których mowa w art, 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., gdyż za takie nie może być uznane zachowanie kierowcy, którym skarżąca posługuje się przy realizacji prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie przewozów drogowych rzeczy, wobec czego organ zmuszony był uznać, że strona nie wykazała braku wpływu na powstanie naruszenia, co wbrew argumentacji Sądu I instancji znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obydwu instancji;
ponadto, z ostrożności procesowej, organ zarzucił także:
- 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 64 ust. 1 pkt 1 art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1, art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., poprzez ich błędną wykładnię, przejawiającą się w uznaniu przez Sąd I instancji, że podmiot wykonujący i organizujący przejazd nie ma realnego i wymiernego wpływu na działania lub zaniechania swoich pracowników, którymi posługuje się przy wykonywaniu przewozów drogowych, podczas gdy wbrew argumentacji Sądu I instancji od każdego uczestnika ruchu drogowego można i powinno się wymagać znajomości i przestrzegania przepisów p.r.d., które nakładają obowiązek takiego załadowania i zabezpieczenia ładunku, aby nie powodował on przekroczenia masy całkowitej lub nacisku osi pojazdu, wobec czego dyspozycja art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. nie obejmuje swym zakresem okoliczności będących wynikiem naruszeń spowodowanych działaniem bądź zaniechaniem kierowcy i podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia;
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów strona przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze tylko pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna Inspektora oparta została na obu podstawach kasacyjnych. W takiej sytuacji, co do zasady, Sąd II instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje zarzuty podnoszące naruszenie prawa procesowego, gdyż wyeliminowanie tego rodzaju wad kontrolowanego wyroku otwiera drogę do oceny sposobu stosowania prawa materialnego przez organy oraz oceny tego procesu dokonanej przez Sąd I instancji.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
NSA podkreśla, że sposób zbudowania skargi kasacyjnej wyznacza możliwe i dopuszczalne granice rozpoznawanej sprawy. Sąd II instancji przypomina również, że skarga kasacyjna jako sformalizowany i profesjonalny środek prawny musi spełniać prawem określone wymogi, bo to właśnie od nich zależy kierunek i zasięg kontroli kasacyjnej skarżonego wyroku. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej Inspektor stawia wyrokowi WSA w G zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z arat. 7, art. 77, art. 78 § 2, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., przy czym organ dopatruje się naruszenia tych przepisów w tym, że Sąd I instancji uwzględnił skargę Spółki, w sytuacji gdy nie było podstaw do takiego działania. Uzasadnieniem dla takiego twierdzenia skargi kasacyjnej jest założenie, że uchybienia w postępowaniu wyjaśniającym, jakie miały miejsce przed organami transportu drogowego, a więc nieprzesłuchanie jako świadka kierowcy A F i kierownika M P, nie jest istotnym naruszeniem przepisów postępowania, gdyż uzyskane w ten sposób wiadomości nie mogły mieć wpływu na zwolnienie Spółki z odpowiedzialności za wykonywanie transportu pojazdem nienormatywnym.
Swojego twierdzenia o nieistotności tego naruszenia Spółka nie udowodniła, a tylko ograniczyła się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej do szczegółowego przedstawienia sposobu wykładni przesłanek zwalniających z odpowiedzialności wskazanych w art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Zbudowanie w ten sposób argumentacji do stawianego zarzutu nie może skutkować uwzględnieniem skargi, bo w jej ramach nie zostaje wykazane wadliwe działanie Sądu I instancji.
Podkreślić należy, że Sąd I instancji przyjął, że skarga Spółki powinna być uwzględniona, bo postępowanie wyjaśniające będące podstawą wymierzenia kary jest wadliwie przeprowadzone. Przy takiej konkluzji uzasadnienia, skarga kasacyjna powinna podnosić wadliwość tak sformułowanego poglądu przez odesłanie do treści art. 64 ust. 2 p.r.d. i wskazanego tam zakazu przewożenia pojazdem nienormatywnym ładunków niepodzielnych, bowiem ta okoliczność została podniesiona przez organy i przyjęta przez Sąd I instancji. W ocenie NSA ta kwestia ma istotne znaczenie dla stosowania art. 140aa ust. 4 p.r.d. Jednoczesne i stanowcze ustalenie tej okoliczności i danie temu wyraz w uzasadnieniu decyzji jest poprawnym warunkiem prawidłowego stosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., bowiem organy powinny rozważyć możliwość stosowania tego przepisu w odniesieniu do pojazdu nienormatywnego, który narusza zakaz z art. 64 ust. 2 p.r.d., zwłaszcza że z treści art. 140aa ust. 4 pkt 2 tej ustawy wynika, że niewszczynanie postępowania o nałożeniu kary lub jego umarzanie przy przekroczeniu nacisków na osie pojazdu jest możliwe przy przewozie ładunków sypkich oraz drewna.
Wprawdzie jest to okoliczność wydzielona w treści art. 140aa ust. 4 p.r.d., jednak nie zmienia to faktu, że organy powinny odnieść się do tego, czy nienormatywne przejazdy wbrew zakazowi z art. 64 ust. 2 p.r.d. realizują treść art. 140aa ust. 1 ustawy. Zarówno Sąd I instancji, jak i organy przeszły nad tym problemem, to jednak skarga kasacyjna nie postawiła w tym zakresie zarzutu, który mógłby skutecznie prowadzić do uchylenia wyroku. Kwestionowanie przez Inspektora konieczności przesłuchania świadków wskazanych przez Sąd I instancji na okoliczność wypełnienia przesłanek z art. 140aa ust. 4 p.r.d. musi być uznane za niezasadne, skoro organy nie określiły jednoznacznie zakresu faktów, które w rozpoznawanej sprawie miały znaczenie dla jej istoty, a więc nałożenia kary.
Reasumując stwierdzić należy, że dla wymierzenia kary z tytułu przejazdu pojazdu nienormatywnego prawne znaczenie posiada ustalenie i ocena, czy w rozpoznawanej sprawie rodzaj przewożonego ładunku w świetle zakazu z art. 64 ust. 2 p.r.d. miał znaczenie dla stosowania art. 140aa ust. 1 i 4 p.r.d. Ponieważ ta okoliczność nie została wyjaśniona i oceniona w takim kontekście, to przyjąć należy, że postępowanie wyjaśniające było wadliwe w dwóch płaszczyznach. Pierwszej, która dotyczyła wpływu rodzaju ładunku na możliwość stosowania art. 140aa ust. 4 p.r.d. oraz drugiej, która dotyczyła możliwości wykazania przesłanek z ust. 4 tego przepisu, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji wskazując konieczność korzystania z zeznań wskazanych świadków dla oceny możliwości umorzenia postępowania o nałożenie kary.
Zatem Sąd I instancji uwzględniając skargę Spółki tylko częściowo wskazał na istniejące naruszenia postępowania wyjaśniającego, czym działał w sposób niewłaściwy, jednak skarga kasacyjna nie podniosła wadliwości w pozostałym zakresie, tym samym skarga ta nie mogła być uwzględniona.
Zdaniem Sądu II instancji nietrafne, bo przedwczesne, są sformułowane przez Inspektora zarzuty naruszenia prawa materialnego. Wypada zwrócić uwagę, że Sąd I instancji uwzględniał skargę z powodów formalnych, tym samym nie dokonywał oceny prawa materialnego w innym zakresie jak tylko takim, który wyznacza granice sprawy administracyjnej, a więc niezbędne warunki dla ustaleń faktycznych.
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.