Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 1 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 538/13 oddalił skargę I. Sp. z o.o. w P. na informację Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.
I. Spółka z o.o. złożyła wniosek o dofinansowanie projektu pt. "Instalacja elektrowni słonecznej o mocy 2,5 MW w miejscowości P." w ramach konkursu Nr 15/III/12 dla Priorytetu III Środowisko przyrodnicze Działanie 3.7 "Zwiększenie wykorzystania odnawialnych zasobów energii" realizowanego w ramach W. Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013
W opisie przedmiotu projektu (3.4.1) wskazano, m.in. że produktem uzyskanym z energii słonecznej będzie energia elektryczna w ilości 2 441 MWh. Dalej wskazano, że w miejscu realizacji przedsięwzięcia działa przedsiębiorstwo B. – B. Spółka jawna wykazujące dużą energochłonność. Postanowiono, że cała produkowana energia elektryczna przeznaczona zostanie na potrzeby tego podmiotu, dzięki czemu zaspokojone zostanie blisko 100% zapotrzebowania zakładu na energię elektryczną w skali roku. Cała wyprodukowana energia elektryczna przeznaczona będzie na sprzedaż do bezpośredniego odbiorcy, instalacja nie będzie zatem podłączona do sieci dystrybucyjnej.
Określając wielkość przedsiębiorstwa, zgodnie z definicją mikroprzedsiębiorstwa, małego i średniego przedsiębiorstwa zawartą w art. 1-6 załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008r., uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (Dz. U.L 214 z 9.08. 2008, str. 3), wnioskodawca wskazał, że jest mikroprzedsiębiorstwem samodzielnym.
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w P., pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. poinformował skarżącą o negatywnym wyniku oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie. Wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonej oceny w ramach poszczególnych kryteriów projekt uzyskał łącznie 14,13 pkt, co stanowi 83,12% maksymalnej liczby punktów możliwej do uzyskania. Jednocześnie projekt uzyskał negatywną ocenę w ramach kryterium merytorycznego nr 7 - Prawidłowo wykonane obliczenia. Zgodnie z regulaminem konkursu Nr 15/III/12 dla Priorytetu III Środowisko przyrodnicze Działanie 3.7 "Zwiększenie wykorzystania odnawialnych zasobów energii" projekty, które otrzymały mniej niż 60% ogólnej liczby punktów, wynikających z kryteriów merytorycznych, w których przyznawane są punkty i/lub negatywną ocenę w pozostałych kryteriach merytorycznych, zostają odrzucone.
- I. spółka z o.o. wniosła protest od wyniku oceny merytorycznej w części dotyczącej kryterium nr 7 - Prawidłowo wykonane obliczenia.
Komisja odwoławcza Instytucji Zarządzającej WRPO orzeczeniem z dnia [...] marca 2013 r. oddaliła protest w całości. Przyczyną negatywnej oceny wniosku, jak wskazała Komisja, jest fakt wynikający ze złożonej dokumentacji aplikacyjnej, że firma I. sp. z o.o. nie jest przedsiębiorstwem samodzielnym. Ponownie wskazano, że pomiędzy tymi przedsiębiorstwami istnieją powiązania nie tylko osobowe, ale również powiązania na rynku pokrewnym. Tym samym, nie jest spełnione kryterium merytoryczne nr 7 - Prawidłowo wykonane obliczenia, ze względu na nieprawidłowo obliczony poziom należnego dofinansowania oraz przepływy finansowe i wskaźniki rentowności dla projektu pt. "Instalacja elektrowni słonecznej o mocy 2,5 MW w miejscowości P.". Po dokonaniu analizy, komisja odwoławcza uznała, powołując się na decyzję Komisji z dnia 7 czerwca 2006 r. w sprawie pomocy państwa C 8/2005, że fakt korzystania z usług jednego przedsiębiorstwa przez pozostałe, utożsamia się z działaniem na rynku pokrewnym.
Komisja nie twierdzi, że dla uznania, iż przedsiębiorstwa działają na rynku pokrewnym wymagana jest tożsamość przedmiotu ich działalności gospodarczej. W tym znaczeniu, w przedmiotowej sprawie, ze względu na planowaną sprzedaż energii przez wnioskodawcę spółce B. – B. sp. j., pomiędzy przedsiębiorstwami I. sp. z o.o. oraz B. – B. sp. j., istnieją powiązania na rynku pokrewnym. Komisja wskazała, że wnioskodawca sam przyznał w piśmie z dnia 22 listopada 2012 r., że pierwszy warunek uznania przedsiębiorstw za powiązane tj. występowanie relacji zależności za pośrednictwem osoby fizycznej lub grupy osób działających wspólnie został w omawianym przypadku spełniony, ze względu na fakt, iż członkowie rodziny B. są posiadaczami 100% udziałów zarówno w przedsiębiorstwie B. – B. jak i w przedsiębiorstwie I. Identyczne były ustalenia Komisji oceny projektu, do których komisja odwoławcza się przychyliła.
- I. spółka z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., domagając się uwzględnienia skargi poprzez stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę uznając w pierwszej kolejności, że przy określaniu statusu mikroprzedsiębiorcy związanego z przyznawaniem pomocy komisja konkursowa w sposób prawidłowy uwzględniła właściwe w tym zakresie przepisy UE. Następnie Sąd I instancji uznał, że w sprawie niewątpliwie występuje zależność za pośrednictwem grupy osób fizycznych działających razem, wynikająca z faktu, że członkowie rodziny B. są posiadaczami łącznie 100% udziałów zarówno w spółce Istra sp. z o. o. jak i w B. – B. sp. j., czego nie kwestionowała skarżąca spółka.
Spór dotyczył natomiast drugiego z warunków uznania przedsiębiorstwa za przedsiębiorstwo powiązane, tj. prowadzenie działalności lub części działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych. Do zaliczenia przedsiębiorstwa do kategorii przedsiębiorstw powiązanych konieczne jest łączne wystąpienie obu warunków.
Sąd I instancji w pełni podzielił pogląd organu co do faktu, że pomiędzy przedsiębiorstwami I. sp. z o.o. oraz B. – B. sp. j. istnieją powiązania nie tylko osobowe, ale również powiązania na rynku pokrewnym. Podmioty te planują prowadzić działalność na różnych poziomach łańcucha dostaw. Mianowicie, wytwórca produktu – energii elektrycznej jest dostawcą energii dla podmiotu, z którym jest powiązany osobowo. Sąd dodał, że sam wnioskodawca we wniosku (str.
5) wskazał, że cała produkowana energia elektryczna przeznaczona zostanie na potrzeby przedsiębiorstwa B. – B. sp. j., dzięki czemu zaspokojone zostanie blisko 100% zapotrzebowania zakładu na energię elektryczną w skali roku. Cała wyprodukowana energia elektryczna przeznaczona będzie na sprzedaż do bezpośredniego odbiorcy. Instalacja nie będzie zatem podłączona do sieci dystrybucyjnej.
Organ zatem prawidłowo uznał, że przede wszystkim ze względu na powiązania poprzez osoby fizyczne – rodzinę B., jak również kontakty gospodarcze – spółka I. sp. z o.o. będzie dostarczała swój produkt przedsiębiorstwu będącemu uznanym za powiązane z nim B. – B. sp. j. Istniały więc podstawy do uznania, że skarżąca spółka nie jest przedsiębiorstwem samodzielnym i w konsekwencji dokonania negatywnej oceny w ramach kryterium merytorycznego nr 7 - Prawidłowo wykonane obliczenia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła I. Sp. z o.o., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:
- I. przepisów prawa materialnego - art. 3 ust. 3 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) poprzez błędne zastosowanie tego przepisu i przyjęcie, że skarżąca prowadzi działalność na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych ze spółką B.-B. sp. j., a w następstwie, że skarżąca jest przedsiębiorstwem powiązanym ze spółką B.-B. sp. j., a w konsekwencji:
- II. przepisów prawa materialnego - pkt. 3.7. Priorytetu III Kryteriów Wyboru Projektów w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 (wersja luty 2012 roku), to jest przyjęcie, że negatywna ocena kryterium merytorycznego nr 7: "Prawidłowo wykonane obliczenia" złożonego wniosku o dofinansowanie, została dokonana zgodnie z regulacjami przyjętymi do stosowania przez WRPO i jest prawidłowa, podczas gdy ocena ta winna być pozytywna, gdyż skarżąca przedstawiła prawidłowo wykonane obliczenia w kontekście ewentualnie występujących powiązań pomiędzy skarżącą a innymi przedsiębiorstwami, to jest obliczenia oparte o status skarżącej jako przedsiębiorcy samodzielnego,
- III. przepisów postępowania - art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), w związku z art. 30e ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (DZ. U. z 2009 r., Nr 84, poz. 712, dalej: z.p.p.r.), w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób pobieżny, bez szczegółowego rozważenia spornej kwestii i ustosunkowania się do poszczególnych argumentów skarżącej zawartych w skardze.
W związku z powyższym wniosła o uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, oraz o zasądzenie od Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w P. na rzecz skarżącej kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w P. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności ocenie podlega prawidłowość przeprowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postępowania sądowoadministracyjnego.
Sprawa dotyczy negatywnego wyniku oceny merytorycznej wniosku firmy I. Sp. z o.o. w P. o dofinansowanie projektu pn. "Instalacja elektrowni słonecznej o mocy 2,5 MW w miejscowości P." w ramach konkursu Nr 15/III/12 dla Priorytetu III Środowisko przyrodnicze Działanie 3.7 "Zwiększenie wykorzystania odnawialnych zasobów energii" realizowanego w ramach W. Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013.
Instytucją Zarządzającą W. Regionalnym Programem Operacyjnym (IŻ WRPO) na lata 2007-2013 był Zarząd Województwa W., który ogłosił konkurs o numerze 15/III/12. Zgodnie ze Szczegółowym opisem priorytetów programu operacyjnego z grudnia 2009 r. (dalej: Szczegółowy opis priorytetów), w ramach Działania 3.7. Zwiększenie wykorzystania odnawialnych zasobów energii, Instytucją Pośredniczącą był Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w P. (dalej: WFOŚiGW). Konkurs był dwustopniowy – z preselekcją wniosków, a tryb oceny tych wniosków o dofinansowanie został dokonany stosownie do zapisów rozdziału 1.5 Szczegółowego opisu priorytetów, więc WFOŚiGW dokonał negatywnej oceny wniosku spółki, co wynika z informacji organu z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...]. Ze Szczegółowego opisu projektów wynika, że protest rozpatrywany jest przez IZ WRPO. Zgodnie zaś z Procedurą Odwoławczą dla konkursów ogłoszonych po 22 września 2011 r., protest wnosi się do Dyrektora Biura Obsługi Funduszy za pośrednictwem między innymi WFOŚiGW w terminie 14 kalendarzowych od dnia otrzymania przez wnioskodawcę informacji o wynikach oceny jego wniosku (rozdz.
V ust. 1 Procedury Odwoławczej). Protest rozpatrywany jest przez Komisję Odwoławczą IZ WRPO, działającej przy Biurze Obsługi Funduszy, jego rozpatrzenie przez Komisję Odwoławczą jest wiążące dla wnioskodawcy i IZ WRPO. W przypadku zaś złożenia przez wnioskodawcę skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, cała korespondencja pomiędzy IZ WRPO a WSA odbywa się za pośrednictwem Dyrektora Biura Obsługi Funduszy (rozdz. V ust. 39 Procedury Odwoławczej).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka prawidłowo zastosowała się do wyżej wskazanych zasad. Za pośrednictwem WFOŚiGW wniosła protest od informacji z dnia 3 grudnia 2012 r., a następnie w terminie i bezpośrednio do Wojewódzkie Sądu Administracyjnego w P. wniosła skargę na rozstrzygnięcie Komisji Odwoławczej IZ WRPO z dnia [...] marca 2013 r., nr [...]. Natomiast Sąd I instancji, wbrew ustalonym regułom wskazanym wyżej, za organ właściwy w sprawie uznał Instytucję Pośredniczącą tj. WFOŚiGW, którą wezwał między innymi do nadesłania zwrotnego potwierdzenia doręczenia skarżącej odpisu orzeczenia Komisji Odwoławczej z dnia [...] marca 2013 r. Podkreślenia wymaga, że odpowiedzi na to wezwanie udzielił Dyrektor Biura Obsługi Funduszy IZ WRPO, a więc organ właściwy na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Pomimo tego Sąd I instancji na rozprawę wezwał Instytucję Pośredniczącą, która w postępowaniu konkursowym wydał rozstrzygnięcie w pierwszej instancji.
Również w wyroku z dnia 1 lipca 2013 r. wskazał, że rozpatrzył skargę na informację WFOŚiGW z dnia [...] grudnia 2012 r. Ze wskazanych wyżej regulacji wyraźnie wynika, że pomoc, której wniosek skarżącej dotyczył, udzielana jest przez Zarząd Województwa Wielkopolskiego będący Instytucją Zarządzającą Wielkopolskim Regionalnym Programem Operacyjnym, natomiast rola Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jako Instytucji Pośredniczącej ograniczona była do pierwszego etapu postępowania konkursowego i do wydania rozstrzygnięcia – w rozpoznawanej sprawie – negatywnego.
Sąd I instancji nieprawidłowo więc uznał Instytucję Pośredniczącą za organ właściwy na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, skoro rozstrzygnięcie na etapie postępowania odwoławczego rozpatrującego protest dokonał wyznaczony do tego organ Instytucji Zarządzającej. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ust. 3 z.p.p.r. Instytucja Zarządzająca może, w drodze porozumienia, powierzyć instytucji pośredniczącej część zadań związanych z realizacją programu operacyjnego, a w szczególności dokonywanie, w oparciu o określone kryteria, wyboru projektów, które będą dofinansowane w ramach programu operacyjnego, a zakres powierzenia Instytucji Pośredniczącej obowiązków wynika ze ściśle określonych reguł, obejmujący dany program operacyjny, czy dany konkurs. Z reguł przewidzianych dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej wyraźnie wynika, że Instytucja Zarządzająca rozpatruje protesty od rozstrzygnięć Instytucji Pośredniczącej, i to ona jest organem właściwym w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a kontroli podlegało jej rozstrzygnięcie, czyli orzeczenie z dnia 13 marca 2013 r.
W tej sytuacji dokonanie przez Sąd I instancji oceny rozstrzygnięcia z dnia 3 grudnia 2012 r. i wskazanie WFOŚiGW jako organu będącego stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie można było uznać za oczywistą omyłkę. Należy podkreślić, że skarżąca spółka w sposób prawidłowy i dostateczny oznaczyła organ oraz orzeczenie, którego dotyczyła skarga, co umożliwiało jego prawidłowe oznaczenie. W rozpoznawanej sprawie, skoro stroną postępowania, zgodnie z art. 32 p.p.s.a. był organ którego działania dotyczyła skarga, to organem tym był Zarząd Województwa W. – Komisja Odwoławcza Instytucji Zarządzającej W. Regionalnym Programem Operacyjnym, organ ten nie był więc prawidłowo reprezentowany przed Sądem I instancji, nie był zawiadomiony o terminie rozprawy przed tym Sądem. Należało więc stwierdzić, że Zarząd Województwa W. jako strona postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 32 p.p.s.a. pozbawiona była możności obrony swoich spraw, a więc wystąpiła przesłanka nieważności postępowania wynikająca z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 203 ust. 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji