Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 4 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2010/12

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 7 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Po 992/11, oddalił skargę [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z [...] października 2011r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) - działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1- 4 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm. – dalej: u.s.u.s.) i § 3 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 – dalej: rozporządzenie z 2003 r.) - odmówił [...] (dalej: skarżący lub wnioskodawca) umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Rozważając przesłanki umorzenia ww. należności wskazane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ stwierdził, że wobec wnioskodawcy nie zachodzi całkowita nieściągalność, gdyż nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia przez zobowiązanego działalności gospodarczej. W tym kontekście ZUS podniósł, że wnioskodawca uzyskuje przychód z prowadzenia tej działalności. Poza tym wnioskodawca posiada nieruchomość położoną w [...], na której w dniu [...] stycznia 2011 r. dokonano wpisu hipoteki na kwotę [...] zł. Ponadto ustalono, że skarżący dysponuje dwoma pojazdami. W stosunku do zaległości prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i żaden uprawniony organ nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

W związku z powyższym, zdaniem organu nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Z takiego samego powodu nie można uznać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.).

Zdaniem ZUS z oceny zebranych w sprawie dowodów wynika, że nie zachodzą również uzasadnione przypadki mogące być podstawą do umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy, określone w rozporządzeniu z 2003 r. Organ przyznał, że sytuacja zobowiązanego jest trudna, stąd stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie jest możliwa jednorazowa spłata zadłużenia bez uszczerbku dla sytuacji bytowej rodziny. Niemniej jednak możliwa jest spłata zadłużenia w dłuższym okresie czasu, chociażby w układzie ratalnym, bądź poprzez dokonywanie dobrowolnych wpłat na poczet zadłużenia. Zatem nie wykazano zaistnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r.

W odniesieniu do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2003 r. organ zauważył, że nie ma on zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż zadłużenie nie powstało na skutek klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia.

W ocenie organu rentowego w sprawie nie zostały również wykazane przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2003 r., gdyż wnioskodawca nie wskazał na ciężką chorobę własną, ani nie przedłożył stosownej dokumentacji potwierdzającej konieczność sprawowania stałej opieki nad żoną, co uniemożliwiałoby mu kontynuowanie prowadzenia działalności gospodarczej, a tym samym uzyskiwanie dochodu.

Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Według Sądu I instancji organ dostatecznie wykazał, że w sprawie nie wystąpił żaden z przypadków całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 2 u.s.u.s. WSA w Poznaniu nie miał również zastrzeżeń do wywodów organu dotyczących przesłanek umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia z 2003 r. Według Sądu I instancji w toku postępowania administracyjnego prawidłowo zgromadzono materiał dowodowy i poczyniono wystarczające ustalenia faktyczne, stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Dokonana przez organ ocena tego zebranego materiału ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się ZUS utrzymując w mocy decyzję odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), czyni zadość wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania oraz odpowiada wymogom uzasadnienia decyzji sformułowanym w art. 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem Sądu I instancji w granicach swobodnej oceny dowodów pozostają ustalenia organu, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą z której uzyskuje dochód. Ponadto, zgodnie z zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nie ujawniono, aby zobowiązany posiadał zaległości podatkowe. Wnioskodawca ma na swoim utrzymaniu niepracującą żonę oraz dwoje pełnoletnich, uczących się dzieci. Jedno z nich, który studiuje w [...] i otrzymuje stypendium z uczelni w wysokości około [...] zł. Nadto skarżący nie posiada zobowiązań publicznoprawnych oraz cywilnoprawnych, natomiast stałe wydatki związane z utrzymaniem wynoszą miesięcznie około [...] zł. Posiada on nieruchomość położoną w Wielichowie, na której w dniu [...] stycznia 2011 r. dokonano wpisu hipoteki na kwotę [...] zł. Ponadto ustalono, że skarżący dysponuje dwoma pojazdami.

Sąd I instancji wskazał, że pomimo, iż skarżący oświadczył, że jego żona jest osobą schorowaną i nie uzyskuje dochodu, to jednak nie przedłożył żadnej dokumentacji medycznej potwierdzającej powyższą okoliczność. W związku z powyższym organ rentowy nie miał dowodów, aby ocenić wpływ powyższej okoliczności na sytuację rodzinną i stan majątkowy zobowiązanego. Natomiast córka skarżącego zarejestrowana jest od dnia [...] stycznia 2009 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...], a syn studiuje i otrzymuje stypendium z uczelni w wysokości [...] zł. W związku powyższym zasadnie uznano, że dzieci skarżącego są już pełnoletnie, a tym samym istnieje możliwość ich usamodzielnienia się przez podjęcie pracy zarobkowej. Zobowiązany nie posiada żadnych innych zobowiązań cywilnoprawnych w postaci kredytów, które obciążałyby dodatkowo budżet domowy. Nie korzysta ze wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w formie zasiłków celowych. Poza tym, skarżący nadal prowadzi swoją działalność gospodarczą, a więc pracuje i osiąga z tego tytułu dochód.

W konkluzji Sąd I instancji podzielił, że sytuacja materialna skarżącego jest trudna, stąd nie jest możliwa jednorazowa spłata zadłużenia bez uszczerbku dla sytuacji bytowej rodziny. Jednakże możliwa jest spłata zadłużenia, chociażby w układzie ratalnym, bądź poprzez dokonywanie dobrowolnych wpłat na poczet zadłużenia.

II [...] wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. I. Naruszenie prawa materialnego art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust. 3a oraz 3b u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. poprzez uznanie przez Sąd, że pomimo braku całkowitej nieściągalności składek, nie zachodzi uzasadniony przypadek ich umorzenia wskazany w § 3 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia i przyjęcie tym samym przez Sąd, że brak umorzenia należności z tytułu składek nie pociągnie dla zobowiązanego i jego rodziny zbyt ciężkich skutków w szczególności, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
2. II. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:
3. 1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w wyniku pominięcia przez Sąd naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego stanowiących przekroczenie granic uznania administracyjnego z art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80, 107 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i przejawiającego się:
4. a) brakiem dokładnego wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego i nierozpatrzeniem w sposób wszechstronny zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie sytuacji majątkowej zobowiązanego, polegającej na braku szczegółowej analizy przychodów i wydatków, braku oceny zdolności do poniesienia obciążenia z tytułu zaległości składkowych, skutków opłacenia tych należności, z uwzględnieniem ich wysokości w relacji do wartości osiąganych dochodów, ich wpływu na możliwość zaspokajania podstawowych potrzeb czteroosobowej rodziny,
5. b) brakiem należytego przekonywującego uzasadnienia przez organ odmowy umorzenia ze wskazaniem obiektywnych zindywidualizowanych kryteriów zgodnych z powszechnie akceptowana hierarchią wartości, poza lakonicznym stwierdzeniem, że "nie wykazano zaistnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia i poza blankietowym przywołaniem przesłanek, także tych które w sprawie nie były wskazywane, zwłaszcza w sytuacji decyzji negatywnej wydanej w oparciu o uznanie administracyjne,
6. c) całkowitym przerzucaniem ciężaru dowodowego na skarżącego w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających umorzenie, mimo treści art. 7 i 77 k.p.a.
7. d) brakiem przekonującego uzasadnienia w zakresie nieuwzględnienia słusznego interesu strony.
8. 2) naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd zawnioskowanych przez skarżącego dowodów uzupełniających z dokumentów deklaracji VAT-7 za miesiące lipiec, sierpień, wrzesień 2011 r., oraz Zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...] r. które nie mogły spowodować nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, a były niezbędne do wyjaśnienia istotnej okoliczności, a mianowicie, że trudna sytuacja materialna skarżącego istnieje także w roku 2011 i nie ma charakteru przejściowego jak bezpodstawnie przyjmował ZUS, a także braku uzasadnienia przez Sąd pominięcia ww. dowodów uzupełniających.
9. 3) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak szczegółowego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku, dlaczego sąd uznał zaskarżoną decyzję organu odpowiadającą prawu.

Skarżący wniósł także o przeprowadzenie pominiętych przez Sąd I instancji dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci: deklaracji VAT-7 za miesiące lipiec, sierpień, wrzesień 2011 r., zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. oraz [...] Te zaś są niezbędne do wyjaśnienia wątpliwości w zakresie jaki jest aktualny dochód zobowiązanego i jego rodziny.

Argumentację na poparcie zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

W sytuacji gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji jest prawidłowy można przejść do kontroli jego subsumpcji pod zastosowany przepis prawa materialnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są zasadne zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80 i art. 107 k.p.a. poprzez pominięcie przez Sąd naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego stanowiących przekroczenie granic uznania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga, że ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W tym celu obliguje organy do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pod kątem okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, wynikających z norm prawa materialnego. Przyjąć jednak należy, że w postępowaniu toczącym się wskutek złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, to przede wszystkim na stronie zgłaszającej powyższy wniosek spoczywa ciężar wykazania, że zachodzą przesłanki uzasadniające zgłoszone żądanie na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3 a w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia z 2003 r. (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2132/11). Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r. sygn. II GSK 149/11).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił przeprowadzone postępowanie administracyjne pod kątem przestrzegania powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i słusznie przyjął, że organ administracyjny w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i na podstawie analizy tego materiału dokonał wszechstronnej oceny ustalonych okoliczności, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie - jak wynika to z akt administracyjnych - ZUS dopuścił wszystkie dowody przedłożone przez skarżącego na okoliczność jego sytuacji finansowej i zdrowotnej. Przeprowadził również szczegółowe postępowanie wyjaśniające dotyczące ww. okoliczności. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie niewadliwych ustaleń faktycznych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, iż dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone.

Równocześnie za niezasadny należało uznać postawiony przez autora skargi kasacyjnej Sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić należy, iż przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. daje sądowi administracyjnemu prawo przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego wynika po pierwsze, że sąd nie ma obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego nawet w takim uzupełniającym zakresie. Po wtóre zaś, dokumenty, które zostały załączone do sprawy sądowej nie stanowią o istotnych wątpliwościach związanych z kontrolowanym rozstrzygnięciem administracyjnym. Takich wątpliwości nie budzą powoływane przez kasatora dowody z dokumentów w postaci deklaracji VAT-7 za miesiące lipiec, sierpień, wrzesień 2011 r., oraz zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...] listopada 2011 r.

Za nieuzasadniony należy również uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Powołany przepis wskazuje na obligatoryjne elementy uzasadnienia wyroku i nie służy do zwalczania poglądów wyrażonych przez Sąd I instancji w tym uzasadnieniu. W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, a także wyraźnie wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Przechodząc do naruszenia przepisów prawa materialnego sformułowanych w punkcie I petitum skargi kasacyjnej należy je uznać za niezasadne.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy zasadnie odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a zatem czy Sąd I instancji prawidłowo ocenił zastosowanie przez organ przepisów dotyczących tej problematyki.

Kwestie związane z umorzeniem należności z tytułu składek normuje art. 28 u.s.u.s. oraz rozporządzenie z 2003 r. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie do art. 28 ust. 3 całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (pkt 3); naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję (pkt 5). Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Treść art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. wskazuje, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku stwierdzenia braku przesłanek w sprawie do umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, konieczne jest uzasadnienie takiego stanowiska, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w wyroku Sądu I instancji zarzucanych w skardze kasacyjnej naruszeń przepisów art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W szczególności w skardze kasacyjnej nie podważono istotnego dla dopuszczalności umorzenia składek, w trybie art. 28 ust. 1 cytowanej ustawy, ustalenia dokonanego przez ZUS i zaakceptowanego przez Sąd I instancji, a dotyczącego braku przesłanki całkowitej nieściągalności składek w świetle przepisów art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Mianowicie z ustaleń poczynionych przez ZUS wynika, że skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód. Zgodnie natomiast z zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nie ujawniono, aby skarżący posiadał jakiekolwiek zaległości podatkowe. Wnioskodawca ma na swoim utrzymaniu niepracującą żonę oraz dwoje pełnoletnich, uczących się dzieci. Jedno z nich, które studiuje - otrzymuje stypendium z uczelni w wysokości około [...] zł. Córka skarżącego zarejestrowana jest od dnia [...] stycznia 2009 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...].

Zatem Sąd I instancji zasadnie uznał, że dzieci skarżącego są już pełnoletnie a tym samym, istnieje możliwość ich usamodzielnienia się przez podjęcie pracy zarobkowej. Skarżący poza tym nie posiada żadnych innych zobowiązań cywilnoprawnych w postaci kredytów, itp., które obciążałyby dodatkowo budżet domowy, a stałe wydatki związane z utrzymaniem wynoszą miesięcznie około [...] zł. Skarżący posiada także nieruchomość położoną w Wielichowie, na której w dniu [...] stycznia 2011 r. dokonano wpisu hipoteki na kwotę [...] zł. Ponadto ustalono, że skarżący dysponuje dwoma pojazdami.

Jak słusznie podkreślił Sąd I instancji pomimo, że skarżący oświadczył, że jego żona jest osobą schorowaną i nie uzyskuje dochodu, to nie przedłożył żadnej dokumentacji medycznej potwierdzającej powyższą okoliczność. W związku z tym organ rentowy nie miał dowodów, aby ocenić wpływ powyższej okoliczności na sytuację rodzinną i stan majątkowy zobowiązanego.

Tym samym okoliczności te są przeszkodą dla wydania decyzji w przedmiocie umorzenia składek, stosownie do przepisu art. 28 powołanej ustawy. Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s., jak to wyżej wskazano, wymaga bowiem, aby zaistniała całkowita nieściągalność składek, co w sprawie nie ma miejsca.

Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie nie zachodziły przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia z 2003 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Sąd I instancji zasadnie przyjął, że również w tym zakresie organ nie przekroczył granic swobodnego uznania. Dokonał bowiem analizy sytuacji życiowej i majątkowej skarżącego i jego rodziny, prawidłowo wyważając interes społeczny i interes strony, co znalazło odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, według którego sytuacja rodziny skarżącego jest trudna, stąd nie jest możliwa jednorazowa spłata zadłużenia, bez uszczerbku dla sytuacji bytowej skarżącego i jego rodziny. Jednakże możliwa jest spłata przez skarżącego zadłużenia w dłuższym okresie czasu, chociażby w układzie ratalnym, bądź poprzez dokonywanie dobrowolnych wpłat na poczet zadłużenia.

Reasumując należy podkreślić, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, które jednak w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą. Wskazać również należy, że umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Toteż, dbając o stan finansów funduszów emerytalno - rentowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi każdorazowo ważyć zasadność podejmowanego rozstrzygnięcia. Zaś w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie uznał, że ustalone w sprawie możliwości płatnicze skarżącego pozwalają na systematyczne regulowanie należności.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.).