Uzasadnienie
W dniu 9 stycznia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., (dalej zwanego: SKO) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 598/11 w sprawie ze skargi "C." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję SKO z dnia [...] lutego 2011 r., w przedmiocie zwrotu dotacji wydał wyrok o sygn. akt II GSK 2015/11, którym oddalił skargę kasacyjną i zasądził od SKO na rzecz "C." Sp. z o.o. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
W dniu 10 czerwca 2013 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek SKO o wydanie na posiedzeniu niejawnym postanowienia w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - w zakresie jego uzasadnienia, czy rezygnacja z nauki dorosłego ucznia (nieobecność na zajęciach i zaprzestanie uczęszczania do szkoły) ma wpływ na dotację udzieloną na semestr, w którym ten dorosły uczeń zrezygnował z nauki, czy też ma wpływ na dotację udzieloną na kolejny semestr, po tym, w którym ten dorosły uczeń zrezygnował z nauki?
SKO wskazało, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2015/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Jednocześnie na s. 8-9 uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, iż "(...) nie można przede wszystkim zgodzić się z Sądem I instancji, który wyraził pogląd, że słuchacz, który nie otrzymał promocji musi złożyć oświadczenie, z którego wynika zamiar zaprzestania nauki albowiem w przeciwnym razie staje się, niejako automatycznie, uczniem powtarzającym klasę lub semestr. Odmiennie, niż twierdzi Sąd I instancji, prawidłowa wykładnia przepisów § 20 ust. 3 i 8 oraz § 23 ust. 1 cyt. rozporządzenia z uwzględnieniem art. 15 ust. 1 ustawy o systemie oświaty prowadzi do wniosku, iż uczeń dorosły, który nie otrzyma promocji do klasy programowo wyższej (na semestr programowo wyższy) nie jest z mocy prawa zobowiązany do powtarzania klasy (semestru).
Za błędne i nieznajdujące oparcia w żadnym przepisie obowiązującego prawa należy uznać stanowisko Sądu I instancji, że wola przerwania edukacji przez osobę dorosłą musi wyrazić się złożeniem jednoznacznego w swej treści pisemnego oświadczenia.
Pomimo, że trafny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię, to jednak nie można również podzielić stanowiska zaprezentowanego w sprawie przez organy administracyjne, zgodnie z którym osoby, które nie uzyskały promocji zostałyby uznane za słuchaczy, gdyby złożyły wniosek o powtarzanie semestru, przed rozpoczęciem semestru jesiennego. Wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, podobnie jak pogląd WSA o obowiązku złożenia oświadczenia o kontynuowaniu nauki, nie znajduje oparcia w żadnym przepisie obowiązującego prawa. Stąd też brak jest podstaw, aby twierdzić, iż jedynie złożony wniosek osoby dorosłej co do woli dalszej edukacji uzasadniałby uznanie, że nauka jest przez taką osobę kontynuowana, a tym samym że osoba ta jest dalej słuchaczem.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym dopóki słuchacz jest uczniem szkoły i nie zostanie skreślony zgodnie z postanowieniami statutowymi z listy słuchaczy, szkole przysługuje dotacja niezależnie od tego, czy słuchacz uczęszcza na zajęcia. Konsekwencją tego poglądu jest trudny do zaaprobowania wniosek, że nieobecność na zajęciach i zaprzestanie uczęszczania do szkoły nie ma wpływu na przyznane dotacje".
SKO stwierdził, że biorąc pod uwagę ww. zacytowany fragment oraz dalszą treść uzasadnienia, nie wiadomo jaki wpływ na przyznane dotacje/przyznanie dotacji ma przerwanie nauki przez dorosłego ucznia (tj. nieobecność na zajęciach i zaprzestanie uczęszczania do szkoły) - czy na dotację udzieloną na semestr, w którym dorosły uczeń przerwał naukę (tj. był nieobecny na zajęciach i zaprzestał uczęszczania do szkoły), czy też na kolejny semestr, po tym, w którym dorosły uczeń przerwał naukę (tj. był nieobecny na zajęciach i zaprzestał uczęszczania do szkoły).
SKO wywiódł ponadto, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Sądu I instancji, że nieobecność na zajęciach i zaprzestanie uczęszczania do szkoły (przy braku skreślenia z listy słuchaczy) nie ma wpływu na przyznane dotacje, a więc zdaniem SKO logiczny jest wniosek, iż Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że nieobecność na zajęciach i zaprzestanie uczęszczania do szkoły tj. przerwanie nauki przez osobę dorosłą ma wpływ na przyznane dotacje (nawet przy braku skreślenia z listy słuchaczy) - Poza tym nie wiadomo, czy to przerwanie nauki ma wpływ na dotację udzieloną na semestr, w którym dorosły uczeń przerwał naukę, czy też na kolejny semestr, po tym, w którym dorosły uczeń zaprzestał nauczania.
Spór w tej sprawie sprowadził się przede wszystkim do tego, czy przerwanie nauki przez dorosłego ucznia (tj. jego nieobecność na zajęciach i zaprzestanie przez niego uczęszczania do szkoły) ma wpływ na dotację udzieloną na semestr, w którym ten dorosły uczeń przerwał naukę, albo ma dopiero wpływ na dotację udzielaną na kolejny semestr, po tym, w którym ten dorosły uczeń przerwał naukę - uzasadniony jest wniosek o wyjaśnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny wskazanych wątpliwości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści.
Konieczność dokonania wykładni konkretnego rozstrzygnięcia zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, a więc taki, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania. Wykładnia orzeczenia powinna więc zmierzać do usunięcia wątpliwości dotyczących treści rozstrzygnięcia, ale także skutków jakie orzeczenie to ma wywołać. Podkreślić należy, że wykładnia orzeczenia nie może jednak prowadzić do nowego rozstrzygnięcia. Nie może także zmierzać do zmian merytorycznych polegających na reinterpretacji uzasadnienia czy jego poszerzenia o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy. Wniosek o wykładnię nie może również zmierzać do wyjaśnienia zawartych w uzasadnieniu orzeczenia wyrażeń prawniczych i znaczenia słów, ani też do polemiki ze stanowiskiem sądu orzekającego w sprawie i wskazaniami co do dalszego postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GSK 406/09 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wniosek o dokonanie wykładni wyroku nie może zatem stanowić próby uzupełnienia treści rozstrzygnięcia, może jedynie zmierzać do doprecyzowania istniejącego "elementu" orzeczenia (por. postanowienie NSA z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 452/11, LEX nr 1082895). Wykładnia wyroku nie może również zmierzać do poszerzenia uzasadnienia wyroku o nowe elementy istotne zdaniem wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1510/09, LEX nr 743280).
Podkreślenia wymaga to, że w skardze kasacyjnej jej autor zarzucił naruszenie przepisów § 20 ust. 3 i ust. 8 w związku z § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 83, poz. 526 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w 2008 r. w związku z § 29 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia, art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), art. 145 ust. 2 w zw. z art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) w związku art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że odpowiednie stosowanie przepisu § 20 ust. 3 i ust. 8 ww. rozporządzenia do słuchaczy szkół dla dorosłych oznacza jego stosowanie wprost i każdy słuchacz, który nie złoży jednoznacznego oświadczenia woli przerwania nauki, to w sytuacji, gdy nie otrzyma promocji do klasy programowo wyższej, na semestr programowo wyższy z powodu nieuzyskania ze wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych, określonych w szkolnym planie nauczania, rocznych, semestralnych ocen klasyfikacyjnych wyższych od oceny niedostatecznej, automatycznie powtarza klasę, semestr - w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, że odpowiednie stosowanie przepisu § 20 ust. 3 i ust. 8 rozporządzenia do słuchaczy szkół dla dorosłych oznacza jego stosowanie nie wprost (z niestosowaniem części przepisu) i każdy słuchacz, który nie otrzyma promocji do klasy programowo wyższej, na semestr programowo wyższy z powyższych powodów nie powtarza automatycznie klasy, semestru i gdy nie złoży oświadczenia woli o powtarzaniu klasy, semestru nie może być uznany za faktycznego słuchacza (ucznia) w następnym roku szkolnym, semestrze, przez co w następnym roku szkolnym, semestrze nie przysługuje na niego dotacja.
Należy jednak zwrócić uwagę na to, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 stycznia 2013 r., do którego odnosi się wniosek o dokonanie wykładni, nie uwzględnił zarzutu błędnej wykładni art. 145 ust. 2 w zw. z art. 146 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Mianowicie autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wykazał na czym polegało mylne rozumienie tych przepisów przez Sąd I instancji oraz jak w jego ocenie powinny być rozumiane wskazane przepisy prawa. Stąd też w istocie rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyły się wyłącznie do wykładni wskazanych wyżej przepisów odnoszących się do warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych. Naczelny Sąd Administracyjny, w świetle tak skonstruowanych podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, nie miał natomiast podstaw do wypowiadania się w zakresie tego, czy przerwanie nauki przez dorosłego ucznia ma wpływ na dotację udzieloną na semestr, w którym ten dorosły uczeń przerwał naukę, czy też na dotację udzielaną na kolejny semestr, po tym, w którym ten dorosły uczeń przerwał naukę.
Uwzględniając charakter i znaczenie ujętej w art. 158 p.p.s.a. konstrukcji rozstrzygnięcia wątpliwości co do treści wyroku należy dojść do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej także w przypadku wydawania postanowienia na podstawie art. 158 p.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając na podstawie art. 158 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.