Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 899/13 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Barbary G. (dalej: wnioskodawczyni, zainteresowana, strona, skarżąca) na decyzję Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (w skrócie: Dyrektor DOR ARiMR) z dnia [...] czerwca 2011r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010 – oddalił skargę.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Dyrektor DOR ARiMR wyżej opisaną decyzją, po rozpatrzeniu odwołania zaintresowanej od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (w skrócie: Kierownik BP ARiMR) z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], w której organ ten odmówił wnioskodawczyni przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (tzw. płatności ONW) na rok 2010 - utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
Zdaniem Dyrektora DOR ARiMR istotne znaczenie dla rozpatrzenia sprawy miały: § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-20013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie ONW" oraz art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 z późn. zm.), dalej: "ustawa o systemie ewidencji".
Dyrektor DOR ARiMR podkreślił, że w sprawie główny problem sprowadza się do ustalenia możliwości przyznania płatności ONW rolnikowi nie posiadającemu numeru identyfikacyjnego. Nadanie takiego numeru jest czynnością materialno-techniczną, której można dokonać jedynie wtedy, gdy dany podmiot spełnia warunki przewidziane w przepisach ustawy o systemie ewidencji.
Zdaniem organu wnioskodawczyni nie spełniała wymaganych przez prawo kryteriów. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] Kierownik BP ARiMR w O. orzekł bowiem o uchyleniu nadanego wcześniej zainteresowanej numeru identyfikacyjnego oraz wykreślił odnoszący się do niej wpis z ewidencji producentów. Było to spowodowane tym, że wnioskodawczyni wyraziła najpierw (w 2004 r.) zgodę na nadanie numeru identyfikacyjnego jej małżonkowi, po czym w 2005 r. sama wystąpiła do organu I instancji o nadanie dla niej nowego numeru identyfikacyjnego i takowy uzyskała (nr [...]). Właśnie ten ostatni numer, jako wadliwy i uzyskany niezgodnie z przepisami, został wyeliminowany z obrotu prawnego. Dyrektor DOR ARiMR zauważył, że skoro strona wyraziła zgodę na nadanie numeru identyfikacyjnego jej współmałżonkowi, to nie może posługiwać się osobnym numerem identyfikacyjnym, a w konsekwencji – nie może być beneficjentem programu pomocowego jedynie dlatego, że pozostaje w związku małżeńskim z osobą, której takie prawo przysługuje.
Wynika to także z § 2 rozporządzenia ONW, który wskazuje na szereg wymogów, od spełnienia których prawodawca uzależnił dopuszczalność przyznania płatności ONW, w tym m.in. przesłanki nadania rolnikowi numeru identyfikacyjnego, w trybie przepisów o systemie ewidencji. Wszystkie wymogi, o których mowa w tym przepisie, muszą być przy tym spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z przesłanek wyłączy możliwość przyznania płatności.
Odnosząc się do zastrzeżeń podnoszonych przez wnioskodawczynię, Dyrektor DOR ARiMR podniósł, iż art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji obliguje do nadania numeru identyfikacyjnego jednemu tylko z małżonków, niezależnie od istniejącego między nimi małżeńskiego ustroju majątkowego. Posiadanie zatem nawet odrębnego gospodarstwa rolnego przez małżonka producenta rolnego, który jest wpisany do ewidencji producentów rolnych i legitymuje się numerem ewidencyjnym, nie uprawnia współmałżonka posiadającego oddzielne gospodarstwo rolne (jako przedmiot jego majątku odrębnego), do dokonania samodzielnego wpisu do ewidencji producentów i nadania mu osobnego numeru identyfikacyjnego. Skoro mąż zainteresowanej został zarejestrowany w Krajowym Systemie Ewidencji Producentów i został mu nadany numer ewidencyjny (na co strona wyraziła zgodę), to kwestie związane z rodzajem obowiązującego małżonków ustroju majątkowego i posiadaniem osobnych gospodarstw rolnych, samodzielnych pod względem technicznym i ekonomicznym, nie mają zasadniczego znaczenia dla odmowy przyznania płatności bezpośredniej, w związku z brakiem posiadania numeru identyfikacyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zainteresowana zażądała uchylenia decyzji wydanych w niniejszej sprawie przez organy obu instancji i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania, zarzucając naruszenie prawa, które miałoby polegać na bezzasadnym, nie popartym dowodami przyjęciu, iż doszło do definitywnego wykreślenia wszystkich wpisów skarżącej do ewidencji producentów rolnych.
W skardze zawarła także liczne wnioski formalne, zwłaszcza dowodowe.
W odpowiedzi Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Ponadto, w licznych pismach procesowych, obie strony szczegółowo przedstawiły argumenty na poparcie swoich stanowisk.
Wnioski dowodowe zostały przez Sąd oddalone postanowieniem na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a" stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd I instancji uznał, że organy trafnie ujęły istotę niniejszego sporu. Należało bowiem przesądzić, jaki wpływ na załatwienie wniosku dotyczącego płatności za 2010 r. ma brak numeru identyfikacyjnego skarżącej, którym powinien się legitymować każdy potencjalny producent rolny. W świetle postanowień § 2 (zwłaszcza zaś punktu 4 w tym paragrafie) rozporządzenia ONW, posiadanie takiego numeru stanowi jeden z bezwzględnych wymogów, jakie musi spełnić łącznie rolnik, aby mógł skutecznie uzyskać wsparcie, o udzielnie którego się ubiega. Przesądzające znaczenie w tej kwestii ma, co zaakcentowały również organy, rozwiązanie przyjęte w art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, według którego, w przypadku małżonków nadaje się jeden numer identyfikacyjny i nadawany jest on temu z małżonków, co do którego jego współmałżonek wyraził na to pisemną zgodę.
W niniejszej sprawie wskutek wniosku złożonego w siedzibie organu pierwszej instancji w dniu [...] marca 2004 r. przez Tadeusza G. (męża skarżącej) został nadany mu numer identyfikacyjny. Na nadanie tego numeru skarżąca wyraziła zgodę. Następnie w dniu [...] lutego 2005 r. nowy, osobny numer identyfikacyjny producenta rolnego został nadany zainteresowanej. Wniosek skarżącej o nadanie takiego numeru nie został opatrzony wymaganą zgodą jej małżonka. W dniu [...] czerwca 2010 r. została wydana przez Kierownika BP ARiMR w O. decyzja w przedmiocie uchylenia numeru identyfikacyjnego nadanego skarżącej i wykreślenia dotyczącego jej wpisu z ewidencji producentów. Rozstrzygnięcie to, po rozpatrzeniu odwołania zainteresowanej, zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora
DOR ARiMR z dnia [...] października 2010 r.
Sąd I instancji zauważył, że w czasie, gdy były wydawane w sprawie płatności ONW decyzje: przez organ I instancji (w dniu [...] maja 2011 r.) i organ odwoławczy (w dniu [...] czerwca 2011 r.) skarżąca nie spełniała jednej z podstawowych, bezwzględnych przesłanek przyznania płatności, o które się ubiegała. Okoliczność ta pozostawała istotna, zważywszy, iż model orzekania przez sądy administracyjne zakłada – co do zasady – ocenę legalności weryfikowanego aktu (tu decyzji odmawiającej przyznania płatności) według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w czasie orzekania przez organy. W obrocie prawnym pozostawała w tym czasie już ostateczna decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r., uchylająca numer identyfikacyjny skarżącej. Decyzja ta była też prawomocna, ponieważ nie została zaskarżona do sądu administracyjnego.
Sąd I instancji stwierdził, że wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącej, któremu dała wyraz w licznych pismach procesowych, także okoliczności zaistniałe w późniejszym okresie nie mogą mieć istotniejszego wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji.
Zwrócił uwagę, że skarżąca podjęła próbę wyeliminowania z obrotu prawnego wydanych w 2010 r. rozstrzygnięć organów ARiMR w przedmiocie uchylenia jej numeru identyfikacyjnego w nadzwyczajnym trybie weryfikowania ostatecznych decyzji administracyjnych. Starania te okazały się bezskuteczne. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Prezes ARiMR odmówił stronie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora DOR ARiMR z dnia [...] października 2010 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia [...] czerwca 2010 r. uchylającą numer identyfikacyjny, nadany zainteresowanej w 2005 r. Rozstrzygnięcie Prezesa ARiMR posiada walor orzeczenia ostatecznego, ale i prawomocnego. Decyzja tego organu z dnia [...] kwietnia została utrzymana w mocy przez Ministra Finansów decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania strony. Skargę na ministerialne rozstrzygnięcie oddalił z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 104/12.
Skarga kasacyjna skarżącej od tegoż wyroku następnie została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1429/12. Zatem nadal pozostaje w obrocie ostateczne i prawomocne rozstrzygnięcie Kierownika BP ARiMR w O. z dnia [...] czerwca 2010 r., uchylające numer identyfikacyjny, nadany skarżącej w 2005 r., na bazie którego organy ARiMR ferowały swoje decyzje, obecnie kontrolowane przez Sąd.
Ponadto, argumentów przemawiających za zasadnością uchylenia przez WSA kontrolowanych decyzji upatrywała skarżąca w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego (w skrócie: Trybunał, TK) z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12 (opubl. Dz. U. z 2013 r., poz. 1537). Stosownie do brzmienia punktu I wyroku Trybunału: "Art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r., poz.
86) w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne: a) nie jest niezgodny z wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadami zaufania do państwa i stanowionego przez nich prawa oraz poprawnej legislacji, b) jest niezgodny (kolejne, celowe podkreślenie składu orzekającego WSA) z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji.".
W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie to nie zmieniało sytuacji prawnej strony w rozpoznawanej sprawie. W świetle postanowienia zawartego w II punkcie przywołanego wyroku Trybunał przesądził o dalszym obowiązywaniu niezgodnego z Konstytucją przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji jeszcze przez okres osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku (od dnia [...] grudnia 2013 r.). Sąd I instancji zauważył, że z punktu 12 uzasadnienia orzeczenia TK wynika jednoznacznie, że samo wyeliminowanie z systemu art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji jest niewystarczające. Niezbędne jest ponadto "zamieszczenie w ustawie przepisów, które będą przeciwdziałać nadużyciom, polegającym na pozornych lub sztucznych podziałach gospodarstw rolnych dla uzyskania nienależnych lub wyższych płatności. Aby osiągnąć ten cel, niezbędne jest przyznanie kompetencji kontrolnych Agencji także później, już po dokonaniu wpisu do ewidencji.".
Trybunał podkreślił, że to na małżonkach (wnioskodawcach) spoczywa ciężar wykazania, że posiadają i prowadzą osobne gospodarstwa rolne. Stwierdził też, że niezbędna wydaje się zmiana nie tylko kwestionowanego art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, ale również przepisów określających wymagania co do treści wniosków o wpis do ewidencji producentów i stosownych formularzy.
W ocenie WSA, przywołany wyrok, ale także jego uzasadnienie, zwłaszcza w tej części, w której Trybunał uargumentował potrzebę dalszego pozostawienia w ramach krajowego systemu prawnego (i to przez kolejne półtora roku) art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, mimo iż przepis ten nie odpowiadał standardom konstytucyjnym, miało znaczenie dla niniejszej sprawy.
Sąd I instancji zauważył, że celem ograniczenia zawartego w ostatnio wskazanym przepisie, polegającym na przyznaniu możliwości nadania numeru identyfikacyjnego producenta rolnego tylko jednemu z małżonków (na co współmałżonek wyrazi zgodę) przyświecającym polskiemu ustawodawcy, było dopuszczenie tylko jednego z małżonków do ubiegania się o płatności (skoro jedną z przesłanek skutecznego ubiegania się o pomoc finansową jest posiadanie takiego numeru). Cel taki Trybunał uznał za sprzeczny z uregulowaniami (zwłaszcza aktów prawa wspólnotowego, do których odwołał się wprost w punkcie 11 uzasadnienia wyroku). Mimo to, Trybunał pozostawił w obrocie wadliwy przepis, stwarzając legislatorowi realne możliwości dokonania w ustawie innych jeszcze zmian, w celu wykluczenia niebezpieczeństwa nadużyć, jakie spowodowałoby automatyczne wyeliminowanie z obrotu wadliwego przepisu.
Wobec tego Sąd I instancji uznał za oczywiste, iż do czasu ostatecznego derogowania art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji z systemu organy ARiMR nie mogą uwzględniać wniosków o płatności tego z małżonków, który nie dysponuje numerem identyfikacyjnym (ponieważ numer taki przyznano jego współmałżonkowi). Do czasu jego definitywnego derogowania, zachowuje bowiem nadal aktualność pierwotny cel, dla którego realizacji wprowadzono ten zapis do ustawy.
Od wyroku tego skargę kasacyjną wniosła Barbara G., zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości. Wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Skargę kasacyjną oparła na podstawach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. i kwestionowanemu orzeczeniu:
- I. na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy:
- - art. 151 p.p.s.a.. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) oraz c), art.145 § 1 pkt 2, art. 153 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art.138 § 1 pkt 2 k.p.a., w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i 7 k.p.a. w zw. z art. 156 § 3 pkt 2 k.p.a., w zw. z art. 110 k.p.a., w zw. z art. 126 k.p.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., art. 145 § 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 lit. a) k.p.a. w zw. z art. 190 pkt 3 Konstytucji oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), dalej: "p.u.s.a." w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przez oddalenie skargi na decyzję w sytuacji, gdy była ona uzasadniona w wyniku błędnego ustalenia przez Sąd stanu faktycznego sprawy w oparciu o niewyczerpująco zebrany przez organ materiał dowodowy oraz poprzez nieuzasadnione oddalenie przez Sąd wszystkich dowodów zgłoszonych przez skarżącą, jednoznacznie wykazujących rzeczywisty stan prawny i faktyczny wpisu strony w ewidencji producentów i nadanego jej numeru identyfikacyjnego – a w istocie wykazujących ciągłe istnienie wpisu skarżącej w ewidencji producentów w toku postępowania w sprawie wykreślenia wpisu skarżącej, wszczętego z urzędu przez Kierownika BP ARiMR w B. w dniu [...] lutego 2010 r., a zakończonego korzystną dla skarżącej decyzją Dyrektora DOR ARiMR w O. z dnia [...] maja 2012 r. o uchyleniu nieostatecznej decyzji Kierownika BP w B. z dnia [...] marca 2010 r. o wykreśleniu skarżącej z ewidencji producentów i o umorzeniu postępowania wszczętego przez Kierownika BP w B,
- - art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie wszystkich wniosków dowodowych skarżącej zgłoszonych na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2014 r., podczas gdy zgłoszone przez skarżącą dodatkowe dowody wykazały wadliwe, tendencyjne skompletowanie materiału dowodowego przez organ;
- 2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., podniosła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
- - błędną wykładnię § 6 ust. 1 rozporządzenia ONW w brzmieniu ustalonym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. polegającą na błędnym uznaniu, że wskazany w tym przepisie rozporządzenia wymóg posiadania gospodarstwa przez wnioskodawcę na dzień 31 maja roku złożenia wniosku oraz wymóg posiadania aktywnego wpisu w ewidencji producentów pod nadanym wnioskodawcy numerem identyfikacyjnym, musi być spełniony przez wnioskodawcę nie tylko na dzień 31 maja roku złożenia wniosku, ale również na dzień wydania decyzji, podczas gdy wydanie prawidłowej decyzji może nastąpić wiele lat później,
- - niewłaściwe zastosowanie § 6 ust. 1 rozporządzenia ONW w brzmieniu ustalonym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. poprzez wadliwe uznanie przez Sąd, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej;
- - błędną wykładnię art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji producentów w zw. z art. 3 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L. z 2009 r., poz. 30, s. 16 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie nr 73/2009, polegająca na błędnym uznaniu przez Sąd, że decyzja z dnia [...] października 2010 r. wywołała skutki prawne z mocą wsteczną, rozstrzygając o całkowitym wykreśleniu skarżącej z ewidencji producentów, z mocą wsteczną rozstrzygając o całkowitym anulowaniu wszystkich nadanych jej numerów identyfikacyjnych i z mocą wsteczną rozstrzygając o wadliwości wpisu skarżącej dokonanego w 2005 r.;
- - niewłaściwe zastosowanie art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji producentów w powiązaniu z art. 3 lit. a) rozporządzenia WE nr 73/2009, polegające na wadliwym uznaniu przez Sąd, że ustalony w sprawie stan faktyczny oparty na oświadczeniu strony o odrębnym posiadaniu przez nią gruntów rolnych w ramach jej majątku osobistego oraz fakcie posiadania przez skarżącą dwóch, a od dnia [...] listopada 2010 r. tylko jednego numeru identyfikacyjnego, odpowiada hipotezie określonej normy prawnej, tj. hipotezie nieposiadania przez skarżącą żadnego numeru identyfikacyjnego.
Obecny na rozprawie w dniu 16 marca 2016 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.
Sąd na mocy art. 111 § 2 p.p.s.a. połączył do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt: II GSK 2175/14 i II GSK 2176/14.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna Barbary G. nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienia art. 183 § 2 p.p.s.a., a których w niniejszej sprawie nie stwierdzono.
Wobec takich regulacji wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.
Zasadą jest, że w sytuacji sformułowania zarzutów w oparciu o obie podstawy kasacyjne wymienione w art. 174 p.p.s.a., rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.
Przechodząc do oceny zarzutów dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania stwierdzić należy, że w ocenie NSA zarzut opisany w pkt I. tiret pierwsze petitum skargi kasacyjnej, został skonstruowany w sposób niepełny i nieprecyzyjny, naruszający wymogi z art. 176 p.p.s.a. Zarzut naruszenia prawa bowiem musi być postawiony wyraźnie, to znaczy należy wskazać konkretny przepis prawa i określić sposób jego naruszenia, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie powinien formułować za stronę zarzutów skargi kasacyjnej. W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów - szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć Sąd I instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (por. wyroki NSA z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt II FSK 593/10, Lex nr 936576, z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 776/10, Lex nr 1069960 i powołane w nich orzecznictwo NSA, B. Dauter, Komentarz do art. 176 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 11, LEX, 2013).
W omawianym zarzucie skargi kasacyjnej przywołano ponad 20 norm prawnych, ujętych w p.p.s.a. oraz k.p.a. (dotyczących różnych instytucji: wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji), jak i w Konstytucji RP, nie wskazując konkretnie, na czym polega naruszenie każdej z tych norm. Strona jedynie wskazała kwestie, z którymi się nie zgadza, nie wiążąc w sposób jednoznaczny tych okoliczności z kumulatywnie powołanymi w zarzucie skargi kasacyjnej przepisami prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zaś nie tylko nie jest zobowiązany, ale wręcz nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny (por. wyroki NSA wyżej cytowane, wyrok NSA z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3878/13, Lex nr 2036690). Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu.
Wadliwość zarzutu jest bowiem możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza ani autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej na mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Tym samym realizowany jest obowiązek, nałożony na Naczelny Sąd Administracyjny, a zawarty w art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., w myśl którego w procesie kontroli kasacyjnej należy odnieść się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała Pełnego Składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, opublik.: ONSAiWSA z 2010 r., z. 1, poz. 1).
Kierując się powyższymi uwagami, należy podnieść, że autor skargi kasacyjnej zarzut błędnych ustaleń stanu faktycznego przez Sąd I instancji powiązał z nieuwzględnieniem przez WSA czynności i skutków (rzekomo korzystnych dla skarżącej) w ramach postępowania wszczętego przez Kierownika BP ARiMR w L. (a nie – B., jak błędnie sugeruje strona) w dniu [...] lutego 2010r. Natomiast w zarzucie w ogóle nie odniósł się do innego postępowania – akcentowanego z kolei przez organy i WSA – zakończonego wydaniem przez Kierownika BP ARiMR w O. w dniu [...] czerwca 2010 r. decyzji uchylającej numer identyfikacyjny skarżącej (nr [...]) i wykreślającej wpis strony w ewidencji producentów, następnie utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora DOR ARiMR z dnia [...] października 2010 r. Skarżąca próbowała bezskutecznie decyzje te wyeliminować z obrotu prawnego w nadzwyczajnym postępowaniu o stwierdzenie ich nieważności, zakończonym decyzjami: Prezesa ARiMR z dnia [...] kwietnia 2011 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności ww rozstrzygnięć i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2011 r., utrzymującą w mocy tę decyzję.
Te ostatnie decyzje, na skutek skargi Barbary G., zostały skontrolowane przez: WSA w Warszawie w sprawie V SA/Wa 104/12, który oddalił jej skargę, a następnie (wskutek kontroli tego wyroku) przez NSA w sprawie II GSK 1429/12, w której oddalono skargę kasacyjną strony. Skarżąca skutków tych wyroków próbuje nie dostrzegać, a jeżeli już, to powołuje elementy uzasadnienia NSA wyrwane z kontekstu, mające potwierdzać jej (niezasadne) tezy (por. str. 4 skargi kasacyjnej).
Należy w tej sytuacji przypomnieć, że przepis art. 170 p.p.s.a. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei, zgodnie z art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Przy czym, zakres powagi rzeczy osądzonej, jak i zakres związania prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego odnosi się do tego, co było przedmiotem rozstrzygnięcia w konkretnej, rozpoznawanej sprawie.
Wobec tego decyzje w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie uchylenia numeru identyfikacyjnego i wykreślenia wpisu skarżącej z ewidencji producentów były zgodne z prawem. W konsekwencji decyzje w przedmiocie uchylenia numeru identyfikacyjnego i wykreślenia wpisu skarżącej z ewidencji producentów nie były obarczone wadą nieważności. Tym samym w świetle art. 16 § 1 k.p.a. te ostatnio powołane rozstrzygnięcia są także ostateczne czyli korzystają z domniemania legalności.
Tych domniemań nie obala powołane w omawianym zarzucie postępowanie wszczęte przed Kierownikiem BP ARiMR w L. w dniu [...] lutego 2010r. – niżej opisane, łącznie z dotyczącymi go postępowaniami prowadzonymi w trybie nadzwyczajnym.
Przede wszystkim (jak sugerowała w skardze kasacyjnej strona) postępowanie w sprawie uchylenia numeru identyfikacyjnego i wykreślenia wpisu skarżącej z ewidencji producentów zakończone ostateczną i prawomocną decyzją Dyrektora DOR ARiMR z dnia [...] października 2010 r. nie było powiązane z postępowaniem (wskazywanym w osnowie skargi kasacyjnej) wszczętym z urzędu przez Kierownika BP ARiMR w L. w dniu [...] lutego 2010 r. w sprawie anulowania numeru identyfikacyjnego. W postępowaniu tym wspomniany organ wydał w dniu [...] marca 2010 r. decyzję o anulowaniu omawianego numeru identyfikacyjnego, a następnie na skutek odwołania wnioskodawczyni Dyrektor DOR ARiMR w W. (postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przekazał odwołanie do Dyrektora DOR ARiMR) decyzją z dnia [...] maja 2010 r. uchylił kwestionowane rozstrzygnięcie i umorzył postępowanie pierwszej instancji.
Decyzja ta była ostateczna i prawomocna, gdyż nie była skarżona do sądu w chwili wydawania decyzji w przedmiocie uchylenia numeru identyfikacyjnego i wykreślenia wpisu skarżącej z ewidencji producentów.
Zatem w dniu [...] maja 2010 r., kiedy Kierownik BP ARiMR w O. zawiadomił zainteresowaną o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie wpisu jej do ewidencji producentów (zapadła w nim decyzja tego organu z dnia [...] czerwca 2010 r. uchylająca numer identyfikacyjny strony i wykreślająca jej wpis z ewidencji producentów, utrzymana w mocy decyzją Dyrektora DOR ARiMR z dnia [...] października 2010 r.) nie toczyło się już postępowanie wszczęte przed Kierownikiem BP ARiMR w L. wyżej opisane.
Natomiast nieważność postanowienia Dyrektora ODR ARiMR z dnia [...] kwietnia 2010 r. w postępowaniu wszczętym z urzędu stwierdził Prezes ARiMR postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. czyli już po wydaniu decyzji w sprawie uchylenia numeru identyfikacyjnego i wykreślenia wpisu skarżącej z ewidencji producentów oraz decyzji kontrolowanych przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie. Podobnie decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzająca nieważność decyzji Dyrektora DOR ARiMR w W. z dnia [...] maja 2010 r. uchylającej decyzję Kierownika BP ARiMR w L. w dniu [...] marca 2010 r. i umarzającej postępowanie pierwszej instancji została wydana w dniu [...] marca 2012r. Jej następstwem była decyzja Dyrektora ODR ARiMR w O. z dnia [...] maja 2012 r. uchylająca w całości decyzję Kierownika BP ARiMR w L. z dnia [...] marca 2010 r. i umarzająca w całości postępowanie pierwszej instancji.
Zatem i te rozstrzygnięcia, wydane zresztą w postępowaniach nadzwyczajnych, zapadły po zakończeniu ostatecznymi decyzjami postępowań w sprawie uchylenia numeru identyfikacyjnego strony i wykreślenia jej wpisu z ewidencji producentów, jak i postępowania w sprawie płatności ONW na 2010 rok.
Przy takiej sekwencji wydawania wyżej opisanych decyzji, z uwzględnieniem skutków wyroku NSA w sprawie II GSK 1429/12 oddalającego skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie w sprawie V SA/Wa 104/12, brak jest podstaw do uznania, aby rozstrzygnięcia skutkujące wyeliminowaniem (w trybie zwyczajnym, jak i nadzwyczajnym) decyzji Kierownika BP ARiMR w L. w dniu [...] marca 2010 r. o anulowaniu numeru identyfikacyjnego skarżącej stanowiły podstawę wznowienia postępowania wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 (postępowanie się wznawia, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję) bądź pkt 7 k.p.a. (postępowanie się wznawia, jeżeli zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji - art. 100 § 2) albo podstawę stwierdzenia nieważności decyzji (zauważyć należy, że autor skargi kasacyjnej wskazał jako podstawę nieistniejący art. 156 § 3 pkt 2 k.p.a.) – oczywiście w odniesieniu do decyzji w przedmiocie przyznania płatności ONW na 2010 rok.
Wymaga podkreślenia, że również nie mogły stanowić podstawy wznowienia z art. 145 pkt 7 k.p.a. powoływane przez skarżącą wyroki w sprawach; II GSK 465/11, II GSK 1451/12, II GSK 1452/12, II GSK 2428/13. Nie stanowiły one zagadnienia wstępnego, gdyż według art. 100 § 2 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego następuje w ramach danego postępowania i przez inny organ lub sąd. Natomiast powołane przez skarżącą wyroki, owszem dotyczyły skarżącej, ale jednocześnie zupełnie innej problematyki czy innych stanów faktycznych.
W tej sytuacji niezasadne okazały się też powiązane z powołanymi przepisami k.p.a. zarzuty naruszenia przepisów p.p.s.a. – art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i pkt 2.
W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że w momencie wydawania przez Kierownika BP ARiMR w O. decyzji odmawiającej płatności ONW na 2010 rok (w dniu [...] maja 2011 r.) i utrzymującej ją w mocy Dyrektora DOR ARiMR w W. (z dnia [...] czerwca 2011 r.) skarżąca nie legitymowała się numerem identyfikacyjnym.
Stanu tego nie zmienił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12 (opubl. OTK-A z 2013 r. Nr 9, poz. 133), który skarżąca przywoływała jako kolejną podstawę wznowienia określoną w art. 145a § 1 k.p.a. skutkującą według art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. uchyleniem zaskarżonych decyzji. Trybunał stwierdził, że art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne: nie jest niezgodny z wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP zasadami zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz poprawnej legislacji (pkt a) oraz jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji RP (pkt b).
Ponadto Trybunał orzekł w pkt II, że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Publikacja orzeczenia nastąpiła w Dz. U. z 2013 r., poz. 1357 w dniu 13 grudnia 2013 r.
Wyjaśniając skutki wyroku (pkt 12 uzasadnienia) Trybunał stwierdził, że "Wyeliminowanie z porządku prawnego art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne nie jest wystarczające do przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją. Niezbędna jest interwencja ustawodawcy. Uzasadnia to orzeczenie o odroczeniu terminu utraty mocy obowiązującej o 18 miesięcy na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji.
W tym czasie, oprócz nadania nowego brzmienia art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, z uwzględnieniem niniejszego wyroku, niezbędne jest zamieszczenie w ustawie przepisów, które będą przeciwdziałać nadużyciom, polegającym na pozornych lub sztucznych podziałach gospodarstw rolnych dla uzyskania nienależnych lub wyższych płatności.".
Wobec tego można podzielić stanowisko skarżącej o tyle, że wyrok powyższy został opublikowany w dniu 13 grudnia 2013 r. i zasadą – wynikającą z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP zd. pierwsze - jest, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Jednakże niezasadne pozostaje już stanowisko strony, że z datą 13 grudnia 2013 r. omawiany wyrok TK wszedł w życie. Trybunał Konstytucyjny bowiem, korzystając z przyznanej mu również przez art. 190 ust. 3, ale zd. drugie Konstytucji RP (jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego) kompetencji w pkt II wyroku w sprawie P 40/12 odroczył termin utraty mocy obowiązującej art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji o 18 miesięcy od dnia ogłoszenia tego wyroku w Dzienniku Ustaw. Tym samym Trybunał opóźnił moment utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu.
Nie mogła skarżąca również oczekiwać, że Sąd I instancji zastosuje art. 32 ust. 1 i art. 18 Konstytucji RP i na ich podstawie rozstrzygnie w przedmiocie jej numeru identyfikacyjnego, skoro kwestię tę badał TK w sprawie P 40/12.
Zatem, w świetle cytowanego orzeczenia TK, przepis art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji obowiązywał w pełnym zakresie także w czasie wyrokowania przez Sąd I instancji, co ten Sąd prawidłowo stwierdził.
Podnoszenie uchybienia szeregowi przepisów, co miałoby podważyć prawidłowe stanowisko Sądu I instancji - było bezskuteczne, albowiem argumentacja przywołana na wykazanie tych naruszeń, stanowiła powielenie tej już wyżej omówionej z elementami, których w wyroku nie poruszano. Przykładowo skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 8 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z 2011 r. poz. 25, s. 8), mimo że w cytowanym rozporządzeniu nr 65/2011 nie ma podnoszonego przepisu (art. 8 zawiera trzy ustępy).
Sąd I instancji zaś oddalił skargę jedynie na tej podstawie, że wnioskodawczyni w dacie wydawania decyzji w przedmiocie płatności nie posiadała numeru ewidencyjnego (podobnie jak to uczyniły organy). Inne kwestie dotyczące tejże płatności nie były rozważane.
Sąd I instancji nie wypowiedział się, aby decyzja w przedmiocie uchylenia numeru identyfikacyjnego i wykreślenia z ewidencji producentów spowodowała, że skarżąca z mocą wsteczną została pozbawiona wpisu w ewidencji (zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a., art. 135 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.). Ani organy, ani Sąd I instancji takiego stanowiska nie zajęły. Istotne dla nich było to, że skarżąca w chwili wydawania decyzji w przedmiocie płatności ONW nie miała numeru identyfikacyjnego wymaganego przez § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW.
W ocenie składu orzekającego przeprowadzona przez Sąd I instancji kontrola miała charakter rzeczywisty, a nie pozorny.
Wobec tego zarzuty objęte pkt I. tiret pierwsze skargi kasacyjnej nie mogły zostać uwzględnione.
Sąd nie podzielił także stanowiska skarżącej, że wyrok WSA naruszyć miał art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., który to zarzut sformułowano w pkt I. tiret drugie petitum skargi kasacyjnej. Zarzut ten został błędnie sformułowany. Z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika, że określa on elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku i w tym zakresie wskazuje, iż chodzi tutaj o zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona, uzasadnienie winno zawierać wskazania, co do dalszego postępowania.
Nadto w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jako samodzielna podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony tylko w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie prawa i gdy w ramach przedstawiania stanu sprawy Sąd I instancji nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (vide uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 ONSAiWSA 2010/3 poz. 39).
Natomiast w niniejszej sprawie skarżąca naruszenie art. 141 § 1 p.p.s.a. w zakresie oddalenia wniosków dowodowych powiązała z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., których sąd nie stosuje bezpośrednio, a jedynie ocenia ich stosowanie przez organy obu szczebli. W odniesieniu do wniosków dowodowych i uzupełniającego postępowania dowodowego podstawą ich przeprowadzenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest art. 106 § 3 – 5 p.p.s.a. Naruszenia zaś któregokolwiek z powołanych przepisów w omawianym zarzucie skarżąca nie podnosiła.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie zawiera uchybień, o których wyżej jest mowa. Należy podkreślić, że w motywach wyroku Sąd I instancji przedstawił opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej, przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, zarzuty podniesione w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przyjęty stan faktyczny był kompletny.
W związku z powyższym podkreślić należy, że skoro zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie mogły przynieść oczekiwanego przez skarżącą skutku, ocena zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., wskazać należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany.
Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zarzuty sformułowane w pkt II. tiret pierwsze i drugie petitum skargi kasacyjnej, to jest naruszenia § 6 ust. 1 rozporządzenia ONW poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, są nieuzasadnione. Przepis § 6 ust. 1 rozporządzenia ONW w ogóle nie był stosowany do poczynionych ustaleń ani przez organy orzekające w sprawie, ani przez Sąd I instancji. Odnosi się on do przyznawania płatności ONW w sytuacji, gdy nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich działek rolnych oraz wszystkich części działek rolnych, położonych na obszarach ONW i zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW, na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy.
Natomiast w niniejszej sprawie sporna była kwestia, jaki wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie płatności ONW za rok 2010 ma braku numeru identyfikacyjnego skarżącej, którym według § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW powinna się legitymować. Jednakże ostatni powołany przepis nie był podważany przez autora skargi kasacyjnej.
Z kolei odnośnie następnych zarzutów naruszenia prawa materialnego, ujętych w pkt II. tiret trzecie i czwarte petitum skargi kasacyjnej: art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji wskutek jego błędnej wykładni oraz tego samego przepisu ustawy o systemie ewidencji w powiązaniu z art. 3 lit. a) rozporządzenia nr 73/2009 polegających na ich niewłaściwym zastosowaniu, należy uznać także za nieuzasadnione.
Obowiązujący w dacie wydania obu kwestionowanych decyzji oraz decyzji w przedmiocie uchylenia numeru identyfikacyjnego nadanego skarżącej art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji stanowił, że w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Co do obowiązywania omawianego przepisu w dacie ferowania wyroku pierwszoinstancyjnego, wyżej zostało przedstawione stanowisko składu orzekającego. W konsekwencji wymagania co do posiadania numeru identyfikacyjnego przez skarżącą przy ubieganiu się o płatność ONW należało oceniać w świetle art. 12 ust. 2 ustawy o systemie ewidencji w powiązaniu z § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW.
Sąd I instancji nie dokonał wykładni art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji w ten sposób, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie uchylenia numeru identyfikacyjnego skarżącej i wykreślenia wpisu z ewidencji producentów wywarła skutek z mocą wsteczną, rozstrzygając o całkowitym wykreśleniu wpisu skarżącej. Sąd I instancji wyjaśnił, że w dacie wydawania decyzji pierwszoinstancyjnej ([...] maja 2011 r.) odmawiającej wnioskodawczyni płatności ONW na 2010 rok skarżąca nie spełniała warunku przyznania płatności – nie posiadała numeru identyfikacyjnego. Co do skutku na przyszłość decyzji o uchyleniu numeru identyfikacyjnego i wykreśleniu skarżącej z ewidencji producentów wypowiedział się także Naczelny Sąd Administracyjny w przywoływanym wcześniej wyroku w sprawie II GSK 1429/12. Stwierdził, że numer przestał być aktywny, a tym samym wnioskodawczyni nie mogła się nim posługiwać w kontaktach z ARiMR na przyszłość.
Zatem od dnia [...] października 2010 r., gdy została wydana decyzja drugoinstancyjna w przedmiocie uchylenia numeru identyfikacyjnego skarżącej i wykreślenia wpisu z ewidencji producentów, wnioskodawczyni nie posiadała takowego numeru.
Co do skutków wpisu do ewidencji producentów rolnych wypowiedział się także Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku P 40/12 zauważył, że z wpisaniem rolników do ewidencji producentów rolnych nie wiązały się bezpośrednio uprawnienia do wsparcia. Jednakże z przepisów regulujących poszczególne formy wsparcia przysługujących rolnikom ze środków w ramach funduszy UE wynikało, że wpisanie do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego stanowiło w świetle prawa polskiego przesłankę przysługiwania otrzymania tego wsparcia (pkt 6.1. wyroku TK). Uzyskanie numeru identyfikacyjnego stanowiło niezbędny warunek uzyskania pomocy w ramach działań skierowanych bezpośrednio do rolników.
Jednocześnie należy zauważyć, że przywoływany art. 3 lit. a) rozporządzenia nr 73/2009 nie istnieje w tym akcie. W rozporządzeniu nr 73/2009 przepis art. 3 stanowi wyłącznie jedno zdanie: "Systemy wsparcia wymienione w załączniku I do niniejszego rozporządzenia są finansowane zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 1290/2005.".
Mając powyższe na uwadze Sąd kasacyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na mocy art. 204 pkt 1 p.p.s.a.