Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 czerwca 2013 r. o sygn. VI SA/Wa 460/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę "L." Sp. z o.o. w M. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Decyzja ta utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w O. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...].
Sąd I instancji przyjął, że organ prawidłowo nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 12.000 zł – na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 577 ze zm.). Chodzi o wprowadzenie do obrotu zafałszowanej partii wyrobu sera topionego z szynką a’140 g niespełniającego wymagań jakości handlowej oraz wymagań dodatkowych zadeklarowanych przez wprowadzającego do obrotu w oznakowaniu w zakresie cech fizykochemicznych z uwagi na obecność tłuszczów obcych oraz stwierdzoną obecność steroli roślinnych. W oznakowaniu tym wyrób nie spełniał definicji przetworu mlecznego, ze względu na użycie do jego wytworzenia tłuszczu niemlecznego. Zastosowano nazwę "ser" zarezerwowaną wyłącznie dla przetworów mlecznych. Powyższe nieprawidłowości zostały stwierdzone podczas kontroli przeprowadzonej w spółce w dniach [...], [...] i [...] lutego 2012 r., w zakresie jakości handlowej przetworów mlecznych i deserów na bazie mleka.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie badania przeprowadzone w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS w G. jednoznacznie wykazały, że w spornej partii sera topionego z szynką została stwierdzona obecność tłuszczów niemlecznych oraz obecność steroli roślinnych. W wyniku badania laboratoryjnego stwierdzono obecność kampestrolu, stigmasterolu oraz B-sitosterolu, który jest głównym składnikiem steroli obecnych w olejach roślinnych i tym samym jest odpowiednim markerem w wykrywaniu dodatku tłuszczu roślinnego do tłuszczu mlecznego. Organ zasadnie zatem stwierdził obecność tłuszczów niemlecznych oraz obecność steroli roślinnych, co jest wystarczające do potwierdzenia, że produkt zawiera tłuszcze obce. Bez znaczenia jest przy tym kwestia wpływu na badania dodatku szynki wołowej, zawierającej tłuszcz wołowy (czyli inny niż mleczny), ponieważ stwierdzona została obecność steroli roślinnych, a tłuszcz zawarty w szynce wołowej jest pochodzenia zwierzęcego.
Sąd podkreślił, że obecna podczas kontroli Pełnomocnik Zarządu ds. Kierowania Jakością oraz Laboratorium skarżącej spółki, nie kwestionowała sposobu pobrania próbek. Jednocześnie organy wyjaśniły stronie wszystkie techniczne aspekty przeprowadzonych badań wraz z powołaniem podstawy prawnej. Zatem, ustalenie występowania w badanej partii sera topionego tłuszczu obcego niepochodzącego z mleka, było przez organ uczynione prawidłowo i nie naruszało art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, że postępowanie w procesie produkcji zgodnie z określoną recepturą wyłączającą dopuszczenie tłuszczy zwierzęcych, nie może prowadzić do uwolnienia się przez nią od odpowiedzialności administracyjnej. Zarówno prawo polskie, jak i europejskie, nakłada na producenta żywności bezwzględny obowiązek zapewnienia jej zgodności z wymogami prawa żywnościowego. Prawo to, nie przewiduje w ogóle możliwości zwolnienia się z tego obowiązku i stanowi, że jego celem jest ochrona interesów konsumentów. Przyjęcie, że od obowiązku zapewnienia zgodności produktu żywnościowego z przepisami prawa można się uwolnić poprzez wykazanie prawidłowości wewnętrznych procedur, prowadziłoby w istocie do zniesienia tego obowiązku. Zbędna byłaby też kontrola produktów, skoro wystarczałoby okazać np. określone dokumenty, regulaminy i procedury. Tak jednak nie jest. Celem uregulowań jest bowiem zapewnienie bezpieczeństwa konsumentów, którzy nabywając w dobrej wierze określony produkt, muszą mieć pewność, że otrzymali to, co zamierzali kupić.
Zatem rzeczą producenta jest wprowadzić i stosować takie procedury kontrolne w procesie produkcji, które pozwolą mu wywiązać się z nałożonego przez przepisy prawa obowiązku zapewnienia zgodności produkowanej żywności z wymogami prawa żywnościowego.
Ponadto Sąd wskazał, że podjęcie przez stronę skarżącą działań mających na celu wprowadzenie zaleceń pokontrolnych, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone już wprowadzenie do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spożywczych.
Skoro zatem artykuł wprowadzony przez skarżącą do obrotu był zafałszowany, to spełnione zostały przesłanki określone w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych do nałożenia kary pieniężnej, o której w tym przepisie mowa, niezależnie od tego, czy stwierdzenie o nabyciu produktów zafałszowanych łączyło się z koniecznością przeprowadzania przez skarżącą stosownych badań, czy też strona powinna mieć świadomość tego stanu rzeczy nawet bez przeprowadzenia badań.
Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organy obu instancji nie dopuściły się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Organy przeprowadziły właściwe postępowanie dowodowe, czemu dały wyraz w wydanych decyzjach. Organy w sposób odpowiadający art. 107 § 3 k.p.a. uzasadniły swoje decyzje, podając, co wzięły pod rozwagę przy wymierzaniu kary pieniężnej i co wpłynęło na jej wysokość. Ponieważ wymierzona kara w kwocie 12.000 zł była karą niewygórowaną, zatem brak było podstaw do jej zakwestionowania. Jednocześnie oceniając zaskarżone decyzje, Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tych okolicznościach skarga podlegała oddaleniu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w całości złożyła "L." Sp. z o.o. w M. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania. Domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie zmianę wyroku i uchylenie kary pieniężnej oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Powołując się na naruszenie prawa materialnego, zarzuciła błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 pkt 10, art. 4 ust. 1, art. 40a ust. 1 pkt 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm.), art. 114 ust. 1 wraz z załącznikiem XII pkt II.2 lit. a/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. Urz.
UE L 2007.299.1 ze zm.), załącznik XX art. 16 rozporządzenia Komisji (WE) nr 273/2008 z dnia 5 marca 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1255/1999 w odniesieniu do metod analizy oraz oceny jakości mleka i przetworów mlecznych (Dz. Urz. UE L 2008.88.1 ze zm.), art. 8 ust. 1, art. 16, art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 2002.31.1 ze zm.). Naruszenie przepisów postępowania jako mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 10, 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
Zdaniem autora skargi kasacyjnej, w sprawie niewłaściwie zastosowano art. 3 pkt 10 w zw. z art. 40a ust. 1 pkt 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, a mianowicie błędnie zakwalifikowano produkt "ser topiony z szynką" jako produkt zafałszowany i w związku z tym nałożono karę pieniężną. Sąd błędnie przyjął, że zadeklarowane przez producenta wymagania co do jakości handlowej produktów, nie zostały spełnione, podczas gdy skarżąca spełniła wszelkie wymagania w tym zakresie. Błędne było także przyjęcie, że skarżąca wprowadziła konsumenta w błąd co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji, podczas gdy produkt był oznakowany zgodnie z jego rzeczywistym składem oraz zgodnie z definicjami i nazwami ustanowionymi w załączniku XII pkt II.2 lit. a/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/207.
Kasator podkreślił, że w świetle przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 273/2008 stwierdzenie obecności tłuszczów obcych w zakwestionowanym produkcie stanowi jedynie nieznaczną niezgodność parametrów, a nie potwierdza zafałszowania produktu. Sąd błędnie przyjął, że w sprawie zachodzą oszukańcze lub podstępne praktyki, fałszowanie żywności i inne praktyki mogące wprowadzać konsumenta w błąd.
Odnośnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, kasator podniósł, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wyciągnięto sprzeczne wnioski. Stan faktyczny nie został dokładnie wyjaśniony, zaś Sąd I instancji powielił, przyjmując za swoje, rozważania organów administracji, co stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. Ponadto, Sąd nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi, czym naruszył art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wobec powyższego, skarga kasacyjna jest zasadna, a wyrok Sądu I instancji powinien zostać uchylony.
Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Podał, że zarzuty skargi kasacyjnej są nieusprawiedliwione, a wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania.
Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.
Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okażą się nieusprawiedliwione.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania – Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie są one zasadne. Na wstępie należy zauważyć, że jeżeli strona powołuje się na podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jej obowiązkiem jest wskazanie nie tylko, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało, ale też wyjaśnienie, jaki mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie takiego zarzutu ma za zadanie wykazanie jego słuszności, a zatem musi zawierać argumenty mające na celu usprawiedliwienie przytoczonej podstawy kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 141 § 4 powyższej ustawy, polegające w zasadzie na lakonicznym i ogólnikowym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, pozbawiające informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, w szczególności ustosunkowania się do zgłoszonych przez skarżącą argumentów. W zarzucie skargi kasacyjnej odwołano się do braku odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów podniesionych w skardze w zakresie prawa materialnego, przy czym w uzasadnieniu brak jest jakiegokolwiek wyjaśnienia tak sformułowanego zarzutu. Uzasadnienie dotyczące tej podstawy odnosi się jedynie do braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy jako pozostającego w sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej.
Wobec powyższego podnieść należy, że przepis powyższy art. 141 § 4 ustawy zawiera regulację, w ramach której ustawodawca określa jakie elementy ma zawierać uzasadnienie. Stwierdza, że powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku sporządzone jest po wydaniu orzeczenia. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu z art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tylko wtedy, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera elementy wymagane przepisem art. 141 § 4 powyższej ustawy. Strona skarżąca, o ile odwołała się w tym zarzucie do naruszenia prawa materialnego i procesowego, to podlegać będą ocenie w ramach samodzielnych zarzutów. Przekonanie strony, że Sąd I instancji mógł szerzej odnieść się do kwestii zarzucanych przez nią w skardze oraz że uzasadnienie stanowiska Sądu jest lakoniczne i ogólnikowe, nie może stanowić dostatecznej podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ustawy. Mankamenty uzasadnienia wyroku polegające na niedostatecznym rozwinięciu poszczególnych jego elementów, w sytuacji gdy pomimo tego zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, nie stanowi naruszenia tego przepisu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie jest też trafny zarzut naruszenia art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który zobowiązuje Sąd I instancji do działania z urzędu. Niewątpliwie działanie takie jest dopuszczalne, ale obwarowane jest warunkami. Chodzi między innymi o obowiązek wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa wyznaczonych przez kryterium legalności działań administracji publicznej. Kasator odwołując się do tego zarzutu nie wskazał na czym polega jego naruszenie. Powoduje to, że jego ocena pozostaje poza możliwościami Naczelnego Sądu Administracyjnego w związku z zasadą związania granicami skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej nie może z własnej inicjatywy dookreślać za wnoszącego skargę kasacyjną jej podstaw uzasadnienia.
Co do podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazać należy, że konstruowanie w ramach tej postawy zarzutów o charakterze procesowym wymaga bezwzględnego nawiązania do uchybienia przepisom ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie jest zaś wystarczające samo odwołanie się do naruszenia w sprawie przepisów procesowych regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny, przeciwko którego orzeczeniu skierowana jest skarga kasacyjna, bezpośrednio nie stosuje norm regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Oparcie zatem skargi kasacyjnej na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 ustawy nie jest możliwe bez wskazania na naruszenie przepisów postępowania związanych z wypełnieniem swojej roli nadzorczej przez sąd administracyjny.
Oceny tej nie zmienia uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09 nakładająca na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. O ile obejmuje obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów podanych w przytoczonych podstawach kasacyjnych, to niewątpliwie chodzi o wskazanie tych podstaw kasacyjnych, które naruszone zostały przez Sąd I instancji w ramach oceny przepisów postępowania administracyjnego. Przemawia za tym uzasadnienie uchwały. Interpretacja, która pomija przepisy sądowoadministracyjne, pozostaje w sprzeczności nie tylko z treścią powołanych wyżej przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale i z zakresem właściwości sądów administracyjnych obu instancji, o której mowa w art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).
Przypomnienie zasad tych, jakie winny być stosowane przy formułowaniu skargi kasacyjnej było konieczne, skoro zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, 8, 10, 15 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego nie powołały żadnego przepisu postępowania, który został naruszony przez Sąd I instancji. Z uwagi na to, że nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu kierunku zaskarżenia, z tego też powodu należało zarzuty te potraktować jako pozbawione podstaw. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym sprawy będącym podstawą zaskarżonego wyroku. W konsekwencji, dla oceny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny ustalony przez Sąd w zaskarżony wyroku.
Nie są też uzasadnione zarzuty naruszenia prawa materialnego. Wskazano naruszenie art. 4 ust. 1, art. 3 pkt 10 w związku z art. 40a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.), art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm.), art. 114 ust. 1 wraz z załącznikiem XII pkt II.2 lit. a/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 i załącznika XX rozporządzenia Komisji (WE) nr 273/2008.
Kasator odwołując się do naruszenia art. 40a ust. 1 pkt 1 ustawy wyżej cytowanej o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, nie wskazał na czym polega naruszenie tego przepisu, w sytuacji gdy decyzja w sprawie została wydana w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy.
Zgodnie z art. 3 pkt 10 powyższej ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych zafałszowany artykuł rolno-spożywczy to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli: dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej; w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą; w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.
Trafnie zatem przyjęto w powyższym znaczeniu, że produkt jest zafałszowany, skoro wyniki badań laboratoryjnych potwierdziły obecność tłuszczów niemlecznych oraz steroli roślinnych, które nie mają odzwierciedlenia w wykazie składników podanych na etykiecie przedmiotowego produktu oraz nazwie produktu. Stwierdzenie obecności tłuszczów niemlecznych w przedmiotowym wyrobie, wskazuje również na nieprawidłową nazwę produktu, ponieważ nazwa "ser" zarezerwowana jest wyłącznie dla przetworów mlecznych. Kasator odwołując się do tego przepisu wskazał, że warunki wymienione w omawianym przepisie nie zaistniały, a zmiany dotyczące oznakowania nie miały na celu ukrycia rzeczywistego składu produktu lub innych właściwości, lecz wynikały z czynników zewnętrznych, niezależnych od strony. Wskazał przy tym, że ustalenia poczynione na podstawie zastanego w zakładzie stanu faktycznego i przedstawionej w trakcie kontroli dokumentacji, stoją w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym.
Proces wytwarzania produktów oparty jest o recepturę, która decyduje o tym jakie składniki zostaną wydane do produkcji. Kontrola karty wydania wykazała, że do produkcji przedmiotowego produktu z magazynu nie wydano tłuszczu obcego. W ocenie strony, obecność tłuszczów obcych musiała wynikać ze źródeł niezależnych od producenta, dlatego należało wskazać brak jej zawinienia.
Odnosząc się do powyższego, należy wskazać, że zgodnie z oświadczeniem do protokołu kontroli z dnia [...] lutego 2012 r. do produkcji przedmiotowego wyrobu użyto produktów o określonych wskaźnikach. Prawdą jest, że kontrola dokumentacji nie potwierdziła użycia do produkcji przedmiotowego wyrobu tłuszczu niemlecznego jako odrębnego składnika. Ustalono, że badania surowca na obecność tłuszczów obcych prowadzone są w sposób wyrywkowy i mają na celu sprawdzenie deklarowanej przez dostawców jakości dostarczanych surowców, natomiast badania wyrobu gotowego przeprowadzane są zgodnie z przyjętym harmonogramem i obejmują w przypadku przedmiotowego wyrobu sprawdzenie cech organoleptycznych oraz zawartości wody, tłuszczów itp. Odwołanie się kasatora do faktu, że zastosowana metoda referencyjna badania obecności tłuszczów obcych, nie zawsze znajduje zastosowanie do tłuszczu wyodrębnionego z sera, ponieważ proces dojrzenia serów może wywierać silny wpływ na skład tłuszczu a wynik uzyskany jest fałszywie pozytywny, nie znajduje uzasadnienia. Metoda referencyjna oznaczania czystości tłuszczu mlecznego opisana w załączniku XX (art.
16) rozprowadzenia (WE) nr 273/2008 stosowana przez jednostkę badającą, umożliwia wykrycie zarówno tłuszczów roślinnych, jak i zwierzęcych. Zastosowanie ma do dużych ilości mleka krowiego lub jego przetworów, niezależnie od warunków żywienia, hodowli lub laktacji. W pkt 1 zał. do tego rozporządzenia zostało wskazane, że omawiana metoda nie zawsze ma zastosowanie do tłuszczu wyodrębnionego z sera, ponieważ proces dojrzewania może wywierać tak silny wpływ na skład tłuszczu, a uzyskany wynik jest fałszywie pozytywny. Podkreślić jednak należy, że jednostka badająca posiada akredytacje m.in. w zakresie metody badania zafałszowania tłuszczu mlecznego tłuszczem niemlecznym, a więc metody w opisanym wyżej załączniku rozporządzenia oraz Polskiej Normy. Stanowi to potwierdzenie kompetencji laboratorium, które stosuje metody badawcze zapisane w tych przepisach. Stwierdzenie zatem obecności tłuszczów niemlecznych oraz steroli roślinnych, jest wystarczające do potwierdzenia zawartości tłuszczu obcego w produkcie. Oceny tej nie można było zmienić obecnością dodatku szynki wołowej jako źródła pochodzenia tłuszczów obcych. Obecność steroli roślinnych potwierdza powyższą ocenę w związku z tym, że zawarty tłuszcz w szynce wołowej jest pochodzenia zwierzęcego, a także zafałszowaniem, gdyż konsument zostaje wprowadzony w błąd co do charakterystyki produktu, w tym jego składu.
Mając na uwadze powyższe, nazwa produktu "ser topiony z szynką" wprowadza w błąd, w sytuacji gdy badania laboratoryjne wykazały obecność tłuszczów obcych w przetworze mlecznym. Stosownie do zapisów pkt II ppkt 2 zał. XII do rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 "przetwory mleczne" oznaczają produkty uzyskane wyłącznie z mleka, przy założeniu, że można dodać substancje konieczne do ich wytworzenia, o ile nie stosuje się ich do zastąpienia w całości lub w części jakichkolwiek naturalnych składników mleka. Wyłącznie dla przetworów mlecznych zarezerwowana jest nazwa "ser". Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z pkt II ppkt 3 powyższego załącznika, termin "mleko" oraz nazwy stosowane do przetworów mlecznych, mogą być stosowane również w połączeniu ze słowem lub słowami oznaczającymi przetwory złożone, których żadna część nie zastępuje ani nie ma w zamierzeniu zstępować żadnego składnika mleka i w których mleko lub produkt mleczny są częścią zasadniczą zarówno w kategoriach ilości, jak i charakterystyki produktu.
Powyższe oznacza, że trafnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto zafałszowanie produktu w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Przyjęcie zatem zafałszowania wyklucza przyjęcie nieznacznej niezgodności parametrów. W konsekwencji, nie doszło do naruszenia przepisów art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, art. 114 ust. 1 wraz z załącznikiem XII pkt II lit. a/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 i załącznika XX rozporządzenia Komisji (WE) nr 273/2008, jak starał się wykazać kasator.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło także do naruszenia art. 8 ust. 1, art. 16, art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, gdyż działanie strony stanowiło praktykę wprowadzającą konsumenta w błąd poprzez fałszowanie żywności.
Pozbawiony jest również podstaw zarzut naruszenia art. 40a ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych poprzez zaniechanie miarkowania wymierzonej kary. Trafnie Sąd I instancji przyjął, że wysokość tej kary została prawidłowo uzasadniona, mając na uwadze wszystkie ustawowe przesłanki wymienione w ust. 5 tego przepisu. Wymierzona kara nie może być symboliczna, ale poza proporcjonalnością musi być skuteczna i odstraszająca, o czym mowa w art. 17 ust. 2 powoływanego rozporządzenia 178/2002. Wysokość jej nie eliminuje przedsiębiorcy z obrotu gospodarczego. Ochrona interesów konsumentów zgodnie z art. 8 tego rozporządzenia, jest warunkiem przestrzegania przepisów i świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Wprowadzenie na rynek zafałszowanej żywności, która jest oznakowana w sposób sugerujący cechy produktu właściwej jakości, pozbawia konsumentów możliwości świadomego wyboru i narusza ich interes.
Celem ustawy o jakości handlowej jest przede wszystkim ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi. Wymierzanie zatem w tego rodzaju sprawach kary ma uwzględniać kryteria ich wymierzania określone w art. 40a ust. 5 ustawy i nie może być symboliczne.
Z przyczyn powyższych skargę kasacyjną oddalono na podstawie art. 184 ustawy wyżej cytowanej - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a orzeczenie o kosztach znajduje swoje podstawy w treści art. 204 pkt 1 także tej ustawy.