Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 963/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę S. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S. B. W treści skargi kasacyjnej zawarł m. in. wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji i zwrot 140.000 zł spowoduje po jego stronie znaczną szkodę natury materialnej a co za tym idzie szereg niedających się odwrócić skutków wynikających z trudnej sytuacji skarżącego. S. B. stwierdził, że nie posiada żadnych oszczędności ani dochodów pozwalających mu na zwrot pobranych w latach 2010-2014 dopłat.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w wysokości – jak wynika z decyzji organu I instancji – ponad 167.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.
Tymczasem zawarty w skardze kasacyjnej wniosek jest bardzo ogólnikowy, a jako konsekwencje wykonania zaskarżonej decyzji jego autor wskazuje ustawowo określone przesłanki, tj. spowodowanie znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki nie określając jednak w żaden sposób ich postaci. Przywołania ustawowych określeń nie można uznać za skuteczne uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.
Odnosząc się do próby wykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odwołanie się do okoliczności, które w istocie mogłyby zostać wzięte pod uwagę przy przyznaniu prawa pomocy – co de facto w sprawie nastąpiło w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych – trzeba stwierdzić, że celem przyznania prawa pomocy jest przede wszystkim zapewnienie stronie, której nie stać na poniesienie kosztów postępowania, realizacji prawa dostępu do sądu. Uznanie, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) nie oznacza jednak, że - niejako automatycznie - spełnione zostają przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez sąd. W niniejszej sprawie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie wykazano.
Jeśli jednak zaistnieją okoliczności, które – w ocenie skarżącego - będą mogły doprowadzić do zmiany zaskarżonego postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a., to może je podnieść w ponownym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzasadniając swoją argumentację w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (podobnie NSA w postanowieniu z 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OZ 310/15).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.