Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zaskarżonym wyrokiem z 25 kwietnia 2017r., sygn. akt II SA/Rz 1/17, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi A. sp.j. z/s w Z. (dalej: "strona", "skarżąca") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] listopada 2016r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddalił skargę.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] listopada 2014r. na autostradzie [...] funkcjonariusze Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...] (dalej WITD) przeprowadzili kontrolę zespołu pojazdów marki [...] o nr rej. [...] z naczepą o nr [...], kierowanego przez K. K. wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy z T. do B. W związku ze stwierdzonym naruszeniem polegającym na nierejestrowaniu aktywności kierowcy, prędkości i przebytej drogi, zawiadomiono Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie podejrzenia naruszenia warunków i zasad wykonywania przewozów drogowych.
Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], WITD nałożył na Spółkę karę pieniężną w kwocie 5000 zł za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi - lp.6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm., zwanej dalej u.t.d.).
GITD decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia i ich ocenę dokonaną przez organ I instancji.
Spółka skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) skargę na decyzję GITD z dnia [...] lipca 2015 r.
Wyrokiem z dnia 19 maja 2016 r. sygn. II SA/Rz 1370/15 - WSA uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo Spółki z dnia 2 grudnia 2014r. nazwane "Wyjaśnienia". Skarżąca, na podstawie ustaleń uprawnionego warsztatu podała, że nastąpiła awaria tachografu - błąd wewnętrzny kod 19, polegający na niewłaściwym rejestrowaniu parametrów w tym aktywności kierowcy. Według relacji uprawnionego warsztatu błąd nr 19 powstaje w przypadku uszkodzenia przewodu łączącego impulsator z głowicą tachografu, co może być spowodowane uszkodzeniem przewodu, wtyczki i ich połączeń. W tym przypadku doszło do wymiany uszkodzonego przewodu oraz dokonano ponownej kalibracji tachografu. Do ww. pisma skarżąca dołączyła protokół serwisowy z dnia 27 listopada 2014 r.
W ocenie Sądu powyższe dowodziło, że okoliczność ta była znana organowi I instancji przed wydaniem decyzji, co nastąpiło w dniu [...] marca 2015 r. Okoliczność ta była również przedmiotem zarzutu zawartym w odwołaniu skarżącej, a następnie powtórzona w skardze do Sądu.
WSA stwierdził, że lektura uzasadnienia decyzji organu I instancji nie zawiera żadnej oceny opisanej wyżej okoliczności. Podkreślił, że dowodem w sprawie jest protokół serwisowy, dowodzący montaż zestawu naprawczego przewodu DTCO i kalibracji tachografu, który został pominięty w ustaleniu stanu faktycznego sprawy i dokonania oceny w aspekcie wpływu na wynik sprawy. Takich rozważań nie zawiera ani decyzja organu pierwszej ani drugiej instancji, czym naruszony został art. 7 i art. 77 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. Naruszony został również art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., bowiem w działaniach organu odwoławczego można stwierdzić, że organ nie rozpoznał sprawy w całokształcie, do czego obliguje wskazany przepis.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy GITD decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zostało udowodnione iż kierowca K. K. w dniu [...] listopada 2014r. nie rejestrował za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Takie ustalenia organ poczynił na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci danych cyfrowych pobranych z tachografu i karty kierowcy K. K. oraz protokołu kontroli z dnia [...] listopada 2014 r. Powyższe zostało stwierdzone w dniu [...] listopada 2014r. podczas kontroli drogowej ciągnika siodłowego marki [...] o nr rej. [...] należącego do przedsiębiorstwa A. spółka jawna. Analiza danych cyfrowych zapisanych w pamięci urządzenia rejestrującego zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe oraz na karcie kierowcy K. K. wykazała, iż w dniu [...] listopada 2014 r. od około godz. 15:39 do około godz. 17:39 kierowca ww. ciągnikiem siodłowym wykonywał przewóz drogowy nie rejestrując swojej aktywności. W celu udokumentowania powyższego sporządzono protokół z kontroli z dnia [...] listopada 2014 r.
Jednocześnie w toku kontroli przesłuchano kierowcę w charakterze świadka. Zeznał on, iż o godzinie 13:00 wyjechał z T. i po wjechaniu na autostradę prowadził pojazd do godziny 15:00. Następnie po wymianie żarówki, która to czynność zajęła kierowcy około 5-10 minut kontynuował jazdę do godziny 16:00, a od godziny 16:00 do godziny 17:30 miał przerwę, po czym ponownie prowadził pojazd do momentu zatrzymania do kontroli o godzinie 17:40.
Organ odwoławczy podał, iż zeznania złożone przez kierowcę uzupełniają materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i potwierdzają prawidłowość ustaleń poczynionych przez organ I instancji. Wskazał, że zeznania kierowcy dotyczące prowadzenia pojazdu od godziny 13:00, kiedy to kierowca rozpoczął prowadzenie pojazdu w T. do godziny 16:00, tj. zatrzymania się na przerwę są zbieżne z danymi zapisanymi na karcie kierowcy i urządzeniu rejestrującym zainstalowanym w pojeździe oraz z danymi uzyskanymi z elektronicznego systemu poboru opłat drogowych Viatoll. Z danych tych wynika, że kierowca prowadził pojazd w dniu [...] listopada 2014 r. łącznie przez ponad 2,5 godziny od godz. 13:00 do godz. 16:00 pokonując w tym czasie dystans około 190 kilometrów. Ponieważ od godziny 16:00 do godziny 17:40 kierowca prowadził pojazd przez około 10 minut, tak jak to zeznał w protokole przesłuchania oraz jak to wynika z danych zapisanych w tachografie zainstalowanym w kontrolowanym pojeździe, jest niemożliwe by kierowca ten w tak krótkim czasie pokonał dystans wynoszący ponad 100 kilometrów.
Organ odwoławczy uznał, że skoro kontrola ww. pojazdu w dniu [...] listopada 2014 r. o godzinie 17:40 miała miejsce około 340 kilometrów od miejsca, w którym kierowca rozpoczął jazdę o godzinie 13:00 tego dnia, a tachograf zarejestrował przejechanie 200 kilometrów oznacza to, że kierowca K. K. w sposób nieuprawniony zakłócił prawidłową pracę tachografu. Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem strony, że brak zarejestrowanych kilometrów wynika z awarii tachografu. Wskazał, że sam kierowca podczas przesłuchania pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań zeznał, że prowadził pojazd w dniu kontroli łącznie przez 3 godziny od godz. 13:00, tj. rozpoczęcia jazdy do godz. 17:40, tj. rozpoczęcia przedmiotowej kontroli. GITD podkreśli, iż jest niemożliwe nawet na autostradzie, by pojazd ciężarowy pokonał trasę liczącą około 340 kilometrów w czasie niecałych trzech godzin.
Organ odwoławczy podtrzymał twierdzenia organu I instancji zawarte w zaskarżonej decyzji, iż kierowca K. K. w dniu [...] listopada 2014 r. wykonując przewóz w imieniu strony od godziny 16:00 do godziny 17:30 nie rejestrował za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. GITD mając na względzie całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zważył, iż organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i słusznie nałożył karę pieniężną w wysokości 5000 złotych za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę na powyższą decyzję w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie zawiera wad i uchybień, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.
W ponownym postępowaniu sądowym Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Sąd uznał, że wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Sąd określając ramy prawne wyjaśnił m.in, że zgodnie z art. 92 a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000 złotych za każde naruszenie, przy czym suma kar za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 10 000 zł (art. 92a ust. 2 u.t.d.). W ust. 6 tej regulacji wskazano, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Według art. 4 pkt 22 lit. h u.t.d., obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE.L.2006.102.1).
Sąd wskazał także, że do obowiązków przedsiębiorcy należy prawidłowe zabezpieczenie, zorganizowanie zadania przewozowego a następnie jego właściwa kontrola, a także właściwa dokumentacja czasu prowadzenia pojazdu, odebrania wymaganych przerw i odpoczynków przez kierowcę, jak i jej odpowiednie zabezpieczenie. Zgodnie z art. 10 ust. 2 rozporządzenia 561/2006 to właśnie przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców w taki sposób, aby kierowcy mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia 3821/85 oraz przepisów rozdziału II rozporządzenia 561/2006. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia 3821/85 oraz przepisów rozdziału II rozporządzenia 561/2006. Zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia 561/2006 przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszcza się nie tylko sam przedsiębiorca, ale także kierowcy tego przedsiębiorstwa.
Przedsiębiorca ma bezwzględny obowiązek przechowywania dokumentacji czasu pracy zatrudnianych przez siebie kierowców, jeżeli nie zastosuje się do wymogów wprowadzonych przez ustawodawcę musi liczyć się z konsekwencją w postaci nałożenia na niego kary pieniężnej. Jak wynika z art. 15 ust. 2 rozporządzenia 3821/85 kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od momentu, w którym go przejmują. Nie wyjmuje się wykresówki lub karty kierowcy z urządzenia przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów.
Ponadto, jak wynika z art. 15 ust. 8 rozporządzenia, zabrania się fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z urządzenia rejestrującego. To samo stosuje się do jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym lub wykresówką lub kartą kierowcy, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz informacji wydrukowanych. Art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 lutego 2014 r. nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 /..../ (Dz. Urz. UE L2014.60.1), zawiera szczegółowe uregulowania dotyczące użytkowania kart kierowcy i wykresówek i również nakłada na kierowców obowiązek stosowania wykresówek w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd począwszy od przejęcia pojazdu.
Stanowi on także, że nie wyjmuje się wykresówki z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Rozporządzenie to, jak stanowi art. 48 jest wiążące w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, a więc normy tego rozporządzenia stanowią bezpośrednią podstawę prawną do podejmowania działań przez organy inspekcji transportu drogowego. Nieprzestrzeganie obowiązków wynikających z powyższych przepisów stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej za naruszenia określone w załączniku nr 3 do u.t.d. Kara za naruszenie określone w poz. lp. 6.2.1 wynosi 5.000 zł.
W ocenie Sądu, trafnie organ zakwalifikował ustalone naruszenie obowiązków przewozu drogowego, za które zgodnie z l.p. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. przewidziana jest kara pieniężna w wysokości - 5000 zł. Pod tą pozycją opisane jest naruszenie polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Naruszenie to wymienione jest w kategorii 6 załącznika nr 3 tj. w wykazie naruszeń polegających na wykonywaniu przewozu drogowego z ingerencją w działanie urządzenia rejestrującego i koresponduje, jak słusznie podnosi organ, z art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85.
Sąd w ślad za organem odwoławczym uznał, że nie zasługuje na akceptację argumentacja skarżącej, że brak zarejestrowanych kilometrów wynika z awarii tachografu. Brak jest podstaw do przyjęcia, że nieprawidłowe zapisy na tachografie i na karcie kierowcy były wynikiem awarii tachografu. Taki wniosek potwierdza przede wszystkim fakt, że w pierwotnie złożonym zeznaniu kierowcy z dnia [...] listopada 2014r. nie zauważył on nieprawidłowości w działaniu tachografu. W protokole z przesłuchania K. K. wynika, że odnośnie przedstawionych przez inspektorów transportu drogowego naruszeń ustawy o transporcie drogowym, tj. niezarejestrowaniu za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi w dniu [...] listopada 2014r. – kierowca nie zgodził się ze stawianymi zarzutami.
Jednocześnie oświadczył, że z T. do punktu poboru opłat K. jest około 300 km, podróż zaś trwała około 4 godzin. Podkreślenia wymaga, że pod protokołem K. K. odręcznie napisał: "odmawiam podpisania protokołu z powodu nie zgadzam się ze stawianymi zarzutami" (k. 15 akt organu I instancji). W kontekście poczynionych uwag Sąd przychylił się do stanowiska organu I instancji, że kierowca nie był świadomy nieprawidłowego działania tachografu, dlatego odmówił podpisania protokołu (na co zresztą zwróciła uwagę Spółka w piśmie zatytułowanym "wyjaśnienia" z dnia 2 grudnia 2014 r.).
Natomiast Spółka dopiero pismem z dnia 2 grudnia 2014 r. poinformowała WITD, że nie doszło do wskazanego w protokole kontroli naruszenia ustawy o transporcie drogowym, podnosząc, że w dniu [...] listopada 2014r. doszło do awarii tachografu. Z wyjaśnień strony wynika, że pojazd został przekazany do serwisu tachografów w celu sprawdzenia urządzenia rejestrującego, naprawy oraz kalibracji. Strona podała, że z ustaleń uprawionego warsztatu wynika, że nastąpiła awaria tachografu (błąd wewnętrzny kod 19), tj. urządzenie rejestrowało niewłaściwe parametry. Zdaniem Spółki awaria ta była przyczyną nieprawidłowego rejestrowania miedzy innymi aktywności kierowcy oraz innych parametrów, powyższe miał potwierdzić dołączony do pisma protokół serwisowy z dnia 27 listopada 2014r. W protokole tym jako opis usterki przedmiotowego tachografu wskazano: "błąd wewnętrzny 19", w opisie naprawy podano: "montaż zestawu naprawczego przewodu DTCO kalibracja tachografu".
Sąd podzielił ocenę GITD, że poza rodzajem błędu, datą sporządzenia oraz wskazaniem kto sporządził dokument nic z treści tego dokumentu prywatnego nie wynika. W szczególności opinia nie zawiera analizy w zakresie ustaleń co spowodowało powstanie błędu, jakie są konsekwencje takiego błędu i jak się one mają do stanu faktycznego ustalonego na podstawie wyników kontroli drogowej. Co istotne protokół serwisowy nie wskazuje opisu wady tachografu, zaś twierdzenia, że tachograf powodował niewłaściwą rejestrację wynika tylko z wyjaśnień strony, nie znajduje to natomiast odzwierciedlenia w opinii warsztatu który wykonał kalibrację. Podkreślono, że kontrola drogowa miała miejsce w dniu [...] listopada 2014 r. natomiast protokół serwisowy został sporządzony w dniu 27 listopada 2014 r., tj. 7 dni po kontroli drogowej. W tym kontekście oceniono, że z uwagi na upływ czasu i brak w tym okresie "władztwa" organu nad tachografem, nie jest możliwe określenie, że opinia została sporządzona w oparciu o istniejący w dniu kontroli stan techniczny samego tachografu.
Sąd zauważył także, że na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2017 r. reprezentujący Spółkę wspólnik – S. W. podniósł, że sytuacje analogiczne jak w niniejszej sprawie, a dotyczące prawidłowego funkcjonowania tachografu miały miejsce niedawno w Austrii, a wcześniej w Belgii, gdzie miejscowo służby drogowe miały podobne wątpliwości, lecz poddały samochód badaniom w odpowiednich jednostkach badających, które nie potwierdziły nieprawidłowości, lecz awarie związane z zawilgoceniem kabli.
W ocenie sądu I-szej instancji z opinii (protokołu serwisowego) z dnia 27 listopada 2014 r. sporządzonej na życzenie Spółki nie wynika że omawiany tachograf działał wadliwe w chwili kontroli pojazdu w dniu [...] listopada 2014 r. zaś fakt dokonania jego kalibracji, nie może świadczyć o nieprawidłowym jego działaniu.
Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą argumentacji w zakresie występowania w sprawie przesłanek egzoneracyjnych z art. 92 b i art. 92 c u.t.d., Sąd stwierdził, że w omawianej sprawie Spółka nie wykazała zaistnienia żadnej z przesłanek egzoneracyjnych, wyłączających jej odpowiedzialność. Wbrew ocenie skarżącej podnoszona przez nią awaria tachografu nie stanowi o wystąpieniu takiej przesłanki. Podkreślono, że ww. awaria tachografu, nie została w ogóle potwierdzona. Sąd ocenił również, że przyjmując jak chce tego Spółka, że w sprawie wystąpił nieprawidłowy sposób funkcjonowania tego urządzenie, to fakt ten nie mógłby przemawiać za wyłączeniem odpowiedzialności skarżącej. Sama awaria urządzenia rejestrującego nie mieści się bowiem w kategorii przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 92 b i art. 92 c u.t.d.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku zarzucono - na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a, w zw, z art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 oraz 84 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy jego uzupełnieniu, mogły doprowadzić do odmiennych ustaleń faktycznych, a tym samym przechylić szalę na korzyść skarżącego.
Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącego. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie dostrzegł, że materiał ten mógłby zostać uzupełniony o opinię biegłego rzeczoznawcy z zakresu techniki motoryzacji, celem ustalenia czy błąd zasilania tachografu miał bezpośredni związek z dokonaną rejestracją pracy kierowcy w dniu [...] listopada 2014r.
W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, jak też zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego.
W pismie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 10 lipca 2017r. zatytułowanym “odpowiedź na skarge kasacyjną" wniesiono o oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu albowiem podniesionej w niej zarzuty nie znajdują usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę jest związany granicami skargi kasacyjnej, jednakże bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez WSA w Rzeszowie.
Skarga kasacyjna oparta została na przepisie art. 174 pkt 2 u.p.s.a – tj. naruszeniu przez Sąd I-szej instancji przepisów postępowania.
Zarzuty sprowadzają sie do w ocenie kasatora do błędnego zaaprobowania przez Sąd I instancji poglądu organu o braku powodów do przeprowadzenia postępowania dowodowego – dopuszczenia opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej, mającego wskazać na możliwość wpływu wymienionej awarii na działanie urządzenia rejestrującego, wobec zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wskazującego na – zdaniem skarżącego - nieprawidłowości działania tachografu w trakcie przeprowadzonej kontroli.
Należy zatem zauważyć, że powołanie biegłego – zgodnie z treścia art. 84 § 1 k.p.a nastapic może w przypadku konieczności uzupenienia materialu dowodowego o wiadomości specjalne. W ocenie NSA żądanie strony w tym zakresie jest niezasadne z dwóch powodów. Po pierwsze nie było kwestionowane przez organ a nastepnie przez sąd I-szej instancji, że do awarii tachografu w ogóle doszło. Jednakże żaden dowód nie wykazał, że awaria miała miejsce przed dokonaną kontrolą w dniu [...] listopada 2014r. W konsekwencji opinia biegłego musiałaby faktycznie dotyczyć odtworzenia w czasie istnienia (albo nie istnienia) awarii tachografu przed chwilą kontroli. Jest to tym bardziej dowodowo wątpliwe, że tachograf został naprawiony i ponownie skalibrowany, co wynika z przedłozonego przez stronę pisma.
Po drugie jednak, czego skarzacy kasacyjnie zdaje sie nie dostrzegać, skoro okoliczność awarii tachografu miałaby być okolicznością wyłączającą odpowiedzialnośc przedsiębiorcy, to właśnie przedsiębiorca winien te okoliczność jednoznacznie wykazać. Tymczasem dotychczas żaden z przeprowadzonych dowodów, jak też żadna z okoliczności podnoszonych przez skarżącego nie pozwala na bezsporne przyjęcie,iż awaria tachografu nastapiła przed kontrolą drogową.
Jak wynika z treści uzasadnienia objętej skargą decyzji ocenianej nastepnie przez sąd I-szej instancji, które to motywy znajdują swoje potwierdzenie w materialne dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy, podnoszona awaria wiązki przewodów skontrolowanego pojazdu mająca wpływ na działanie znajdującego się w nim tachografu, powodująca nierejestowanie przez to urządzenie parametrów przejazdu i aktywności kierowcy przed kontrolą drogową, jak podnosi strona, jest zatem w istocie wątpliwa i nie może w konsekwencji stanowić okoliczności wyłączającej odpowiedzialność firmy A. Również podnoszony przez stronę fakt przeprowadzenia naprawy wiązki elektrycznej tego pojazdu, nie usuwała tejże wątpliwości ani nie przemawiała za zasadnością podnoszonych i podtrzymywanych przez skarżącego twierdzeń w tym aspekcie.
Nie ulega wątpliwości – na co zwrócił uwagę WSA w Rzeszowie – że w przypadku niezawinionego przez kierowcę i dostrzeżonego uszkodzenia urządzenia rejestrującego parametry jazdy i czas pracy – w trakcie kontroli nie było żadnej logicznej przyczyny, dla której kierowca nie podniósłby tej okoliczności do protokołu.
Brak jest wobec tego podstaw do uznania, aby Sąd I instancji błędnie, jak sugeruje skarga kasacyjna, zaaprobował wadliwość przeprowadzonego przez organy postępowania administracyjnego w zakresie oceny materiału dowodowego oraz odmowy przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego – z art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 oraz 84 k.p.a.Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I-szej instancji w sposób kompletny odniósł sie do wszystkich ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych.
Podkreślenia wymaga, że skarżąca kasacyjnie spółka całkowicie bezpodstawnie przedstawiła stanowisko, jakoby sąd I-szej instancji przyjął jako podstawę wyroku jedynie okoliczności stanowiące na niekorzyść spółki. Pogląd ten nie znajduje potwierdzenia zarówno w treści uzasadnienia wyroku, jak też przede wszystkim w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz ugruntowanym juz orzecznictwie sądowym. Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty zmierzają do zakwestionowania przyjętego przez organy i zaakceptowanego przez Sąd I instancji stanowiska, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 92b ust. 1 pkt 1 oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., tj. przepisów stanowiących wyjątek od zasady odpowiedzialności karnoadministracyjnej podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Tymczasem Ustawa o transporcie drogowym w art. 92a ust. 1 przewiduje odpowiedzialność karnoadministracyjną podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, w tym m.in. dotyczących czasu pracy kierowców oraz obowiązku wykonywania przewozu drogowego pojazdem wyposażonym we właściwie funkcjonujące urządzenie rejestrujące.
Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest niezależna od winy podmiotu naruszającego obowiązki lub warunki przewozu. Wyjątek od zasady odpowiedzialności obiektywnej podmiotu wykonującego przewóz został uregulowany w art. 92c ust. 1 u.t.d. Zgodnie z pkt 1 tego przepisu, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
W myśl zaś art. 92b ust. 1 pkt 1 u.t.d., nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców właściwych przepisów.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, to właśnie przewoźnik jest zobowiązany do wykazania, że spełnione zostały przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, zarówno określone w art. 92b ust. 1, jak i w art. 92c ust. 1 u.t.d. (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 1597/14, dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób uznać, by przesłanki egzoneracyjne określone w wymienionych przepisach zostały spełnione. Skarżąca nie przedstawiła dowodów wykazujących w sposób jednoznaczny, że stwierdzone w trakcie kontroli naruszenia – w tym przypadku brak rejestracji parametrów jazdy i czasu pracy – spowodowane zostały awarią niezależną od strony i powstały przed kontrolą i z powodów niezależnych przez od strony.
Nieakceptowane przez skarżącą stanowiska zaprezentowane przez organ i potwierdzone zaskarzonym wyrokiem sądu są zatem wyłącznie konsekwencją braku przedstawienia przez stronę niewątpliwych dowodów wyłaczających odpowiedzialność za stwierdzone naruszenia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
Sz.Widłak A.Kisielewicz G.Jyż